यदा रावणः सीतां जनकात्मजां बलात् आकाशमार्गेण हरति स्म, तदा पर्वताः स्वस्रोतःमुखैः, शिखरैः चोत्क्षिप्तभुजोपमैः, करुणं क्रन्दन्त इव दृष्टाः। सूर्यः अपि तस्याः अपहरणं दृष्ट्वा, शोकार्तः सन्, स्वप्रभां त्यक्त्वा, पीतवर्णमण्डलः अभवत्। यत्र रावणः रामपत्नीं वैदेहीं हरति, तत्र न धर्मः, न सत्यं, न शौचं, न दया किञ्चन दृश्यते। तदा सर्वे प्राणिनः समवायशः, भयाकुलचित्ताः, शोकसमन्विताः, अधोमुखाः बभूवुः; शिशवः च पशवः भीतात्यर्थं रुदन्ति स्म। अरण्यदेवताः अपि, कम्पमानगात्राः, पुनः पुनः सन्त्रस्तनेत्रैः, विस्मयपरिपूर्णदृष्टिभिः, तां सीतां निरीक्षन्ते स्म। सा मैथिली, स्वरसवतीया वाचा ‘राम, लक्ष्मण’ इति उच्चैः विलपन्ती, दुःखार्ता, रावणकरे पतन्ती दृष्टा। दशग्रीवः तां वैदेहीं, भूमौ पुनः पुनः निरीक्षन्तीं, विकीर्णकेशां, विप्रलुलिताभरणां, स्वविनाशाय गृहीत्वा ययौ। सा चारुस्मिता मैथिली, बन्धुहीना, रामलक्ष्मणयोः अन्वेषणपरायणा, भयभारपीडिता, शोककर्शिता, पीतवदना बभूव। एवमधिगच्छति, श्रीमद्रामायणे वाल्मीकिकृते, अरण्यकाण्डे त्रिपञ्चाशत्तमः सर्गः आरभ्यते। तत्र, रावणं आकाशे पतन्तं दृष्ट्वा, मैथिली जनकनन्दिनी, महता शोकातिरेकात्, महाभयेन पीडिता, चित्तविक्लवा अभवत्। रुदितकोपसमाकुलितलोचना सा सीता, राक्षसराजस्य भीषणलोचनस्य रावणस्य प्रति, दुःखार्ता, इदं सशोकं वचनमब्रवीत्— "न खलु त्वं, दुष्ट, लज्जसे, यः मामेकां हरन्, चौरवद् पलायसे। नूनं त्वया, पापबुद्धिना, मायामृगवपुर्धृत्वा, पतिं मम दूरं नीत्वा, मामपहरितुम् अर्हसि। यः माम् रक्षितुम् उद्यतः, स जटायुः, पितृसखायं महावयाः, सापि त्वया हतः। सत्यं तव वीर्यम् इह दृश्यते, यः नाम घोषयित्वा, माम् युद्धे न विजित्य, अपकर्षसि। किं न लज्जसे, पाप, अन्यस्य भार्यां गूढमपहरन्? लोके पुरुषाः तव कर्म घोरमधर्मिष्ठं, निन्दितं च कथयिष्यन्ति। धिक् तव शौर्यं, धिक् तव कुलं, यद् एवं कृतवान्। किं करिष्यामि, यदा त्वं शीघ्रं पलायसे? स्थातुम् अपि किञ्चित् क्षणं न शक्यसि; जीवन् न निवर्तिष्यसे। न त्वं स्वसैन्येनापि तयोः राजपुत्रयोः सन्निधौ क्षणमपि स्थातुं समर्थः। न त्वं तयोः बाणस्पर्शं सहितुम् अर्हसि, यथा वनाग्निस्पर्शं विहङ्गः न सहते। आत्मनः हितं कुरु, रावण; मां मुक्त्वा गच्छ। यदि मां न मुञ्चसि, रामः क्रुद्धः भ्रात्रा सहितः तव विनाशाय कारणं भविष्यति। ते तव प्रयासः व्यर्थः; पतिं न पश्यन्त्या मया शत्रुवशवर्ती जीवितुं न शक्यते। त्वं आत्मनः हितं न विचिन्तयसि। मृत्युकाले पुरुषः यथा अनर्थं सेवते, तथा मृत्युपाशबद्धाः स्वहितं न पश्यन्ति। अहं तव ग्रीवायां मृत्युपाशं पश्यामि; त्वं तु भयभीतः न दृश्यसे। नूनं त्वं सुवर्णवृक्षान्, रक्तनद्यः, कटकवृक्षवनं, शल्मलिं तीक्ष्णकण्टकां, एतान् पश्यसि। त्वं चिरं न जीविष्यसि, विषं पिवन् इव, कालपाशबद्धः रावण। विना रामं भ्रातरं वा, क्व शान्तिं लप्स्यसे? येन चतुर्दशसहस्राणि राक्षसाः निहतानि, स राघवः किमर्थं न क्षमते? स त्वां न बाणैः हन्यात्, अपि तु प्रियतमा हृता स्यात्।" एवं सीता, रावणाङ्के उपविष्टा, भयशोकाभिभूता, कठोरं विलपन्ती, दुःखार्ता सती, बहुविधं वचनं प्राह। तदा रावणः तां कम्पमानाङ्गीं मैथिलीं, बहु विलपन्तीं, बलात् गृहीत्वा ययौ। ततः श्रीमद्रामायणे वाल्मीकिकृते, अरण्यकाण्डे चतुश्चत्वारिंशत्तमः सर्गः प्ररोच्यते। तत्र, वैदेही अपहृता सती, रक्षसां मध्ये रक्षिता वा न कश्चित् इति दृष्ट्वा, पञ्च वानरश्रेष्ठान् गिरिकूटस्थितान् अपश्यत्। तेषां मध्ये सा विशाललोचना, सुवर्णसदृशं पीतवस्त्रं शुभैः भूषणैः भूषिता, तं वस्त्रं भूषणानि च तेषां मध्ये अपातयत्—रामाय निवेदयिष्यन्ति इति चिन्तयन्ती। रावणः दशग्रीवः तस्याः विक्षेपं न वेदितवान्, सीता तु तैः पिङ्गलोक्षणैः वानरैः, अनिमिषदृष्टिभिः निरीक्ष्यमाणा, अपहृता।