श्रुत्वा एषां वाक्यं राघवस्य, अनन्तशक्तिमतां, ऋषिः सुखितः, लक्ष्मणेन सह शान्तं वदनं प्रकट्य उवाच। "श्रुत्वा कथं सा शक्तिमती जाताऽस्मिन्, वरदानेन सा दुर्बला अपि शक्तिमती भवति।" कदाचित् महायक्षः सुकेतुः, धर्मात्मा च, पुत्रहीनः, महादिव्यतपस्याम् उपविष्टः। तस्य पिता यक्षराजः, अत्यन्तं प्रसन्नः, तं एकां रत्नवतां कन्यां, तातकां नाम, प्रददौ, हे राम। तस्यै सह सहस्त्रगुणं बलं दत्तं, किन्तु पुत्रं न ददाति यक्षाय, यः प्रसिद्धः आसीत्। सा यौवनं सौन्दर्यं च धारयन्ती, सुण्डं नाम जम्बस्य पुत्रं पतिं प्राप्नोति। पश्चात्, कालेन, एकः यक्षिणी पुत्रं मारीचं जनयति, यः बलशाली च, शापेन राक्षसः जातः। यदा सुण्डः हतः, हे राम, तातका सह तस्य पुत्रेण ऋषिं अगस्त्यं प्रति आक्रमणं करोति। तृष्णा च क्रोधेन च प्रेरिता, सा गर्जन्ती तत्र गत्वा, अगस्त्यं दृष्ट्वा— "हे मारीच, राक्षसरूपं धारय!" इति अगस्त्यः क्रोधितः तातकां च शापयति। "हे महायक्षिणि, नरभक्षणे, विकृतमुखे, शीघ्रं एषां रूपं त्यज, तव भयंकरं रूपं भूयात्!" एवं शापेन परिवर्तिता, तातका क्रोधेन अभिभूताऽस्मिन् क्षेत्रे, अगस्त्येन पवित्रिते, विध्वंसं करोति। "हे राघव, गोब्राह्मणानां कल्याणार्थं, तातकां, एषां दुष्टां राक्षसीं, हन्तुं त्वं समर्थः, यः अन्यः त्रिलोकेषु न वर्तते।" "हे उत्तमपुरुष, त्वं दुष्टां हन्तुं न द्वेषः करोति; चतुर्वर्णस्य कल्याणार्थं राजपुत्रस्य कार्यं।" "जनानां रक्षणार्थं, यद् क्रूरं वा, पापं वा, तद् सदा रक्षकस्य कार्यं।" "एषः शाश्वतधर्मः, यः राज्यम् वहन्ति, दुष्टां हन्तुं, हे काकुत्स्थ, यः तस्य धर्मः न अस्ति।" "पुरातनकाले इन्द्रः मन्थरां हतः, विरोचनस्य पुत्री, या पृथ्वीं विनाशयितुं इच्छति।" "पूर्वं, हे राम, विष्णुः काव्यस्य पत्नीं, भृगु पत्नीं, हतः, या इन्द्रं विना जगत् इच्छति।" "एवं च अन्यैः शूरैः, दुष्टाः स्त्रियः हताः; अतः न द्वेषं त्यज, मम आज्ञया तां हन्तुं।" ततः ऋषिसंवादं श्रुत्वा, राघवः, उत्तमपुरुषस्य पुत्रः, नम्रपद्मेन चित्तं संकल्प्य उवाच— "पितुः आज्ञां च कौशिकस्य वाक्यस्य सम्मानार्थं, एषः कार्यं न द्वेष्यः।" "अयोध्यायां महाशिक्षितैः मम पिता दशरथेन शिक्षितः; तस्य वाक्यं न त्यजामि।" "गोब्राह्मणानां कल्याणार्थं, देशस्य हिताय, च तव अतीव गूढवाक्यं पूर्त्यर्थं, अहं कार्यं कर्तुं सज्जः।" इत्युक्त्वा, शत्रुं दमनं कर्तुं, धनुषः मध्यं ग्रहीत्वा, तीव्रं ध्वनिं कर्तुम् आरम्भति। तस्य ध्वनिना तातकायाः वनवासिनः चकिताः, तातकाऽपि, क्रोधिताऽस्मिन्, तस्मिन् ध्वनौ चित्तं चालयन्ती, तत्र गत्वा। तां दृष्ट्वा, क्रोधितां, विकृतमुखां, महाकायां, राघवः लक्ष्मणं उवाच। "लक्ष्मण, एषा तातका, भयङ्करं रूपं धारयति; तस्य दृष्ट्वा, किमपि दुर्दर्शं हृदयं नष्टं भविष्यति।" "एषा दुष्टा, दुष्करं समर्पिता, अद्भुतशक्तिमती; अद्य अहं तां शक्तिहीनं कर्तुं, तस्य श्रवणं च नासां च छिन्ने।" "सत्यं, अहं तां हन्तुं न शक्नोमि, यः तस्य स्त्रीधर्मेण रक्षितः; किन्तु अहं तस्य बलं च चालनं नाशयिष्यामि।" यदा राघवः इदं वदति, तातका क्रोधेन अभिभूताऽस्मिन्, भृशं गर्जन्ती, राघवं प्रति गच्छति। किन्तु, विष्वामित्रः, ब्राह्मणऋषिः, तां ध्वनिना निन्दति, राघवस्य च लक्ष्मणस्य विजयस्य च आशीर्वादं वदति। तातका भीषणं धूलिप्रचण्डं संचारयन्ती, राघवस्य पुत्रौ क्षणं चकितं करोति। ततः, तस्य जादूयेन, तातका राघवस्य पुत्रौ पत्थरवृष्टिं प्रक्षिपति; एषः राघवः क्रोधितः। राघवः तस्य पत्थरवृष्टिं तीर्य, बाणवृष्टिं प्रक्षिपति, तस्य च तातकां समागच्छन्ती, तस्य बाणैः हस्तं च कटयति। ततः, सा तत्र स्थिता, हस्तहीना, व्याकुला, गर्जन्ती, सौत्मित्रः, क्रोधेन, तस्य श्रवणं च नासां च छिन्ने। सा यक्षिणी, यः यथाशक्ति रूपं धारयितुं शक्नोति, अनेकं रूपं धारयित्वा, अदृश्यं करोति, तस्य जादूयेन च। सा भीषणं गच्छन्ती, पत्थरवृष्टिं प्रक्षिपति।