यदा रावणेन वैदेही निर्जने वने बलात् हृता, तदा चराचरं जगत् धर्मरहितं बभूव, घनान्धकारेण संवृतम्। तत्र न वातः प्रववौ, न सूर्यः तेजसा व्यराजत; यदा देवाः दिव्यचक्षुषः सीतायाः हरणं दृष्टवन्तः। तदा प्रजापतिः स्वयं प्रतिजज्ञे—"कृतार्थं कार्यम्"—इति, तदा सर्वे महर्षयः हर्षशोकसमन्विताः अभवन्। दण्डकारण्यनिवासिनः, सीतायाः हरणं दृष्ट्वा, दैवयोगेन रावणवधस्य निश्चितत्वं ज्ञातवन्तः। राक्षसेन्द्रः रावणः, सीतां "राम! लक्ष्मण!" इति क्रोशन्तीं गृहीत्वा, आकाशमार्गे प्रवव्रे। सा राजकुमारी, तप्तकाञ्चनसदृशाङ्गी, पीतवासना, मेघेषु विद्युत् इव व्यराजत। तस्याः पीतवस्त्रं व्योम्नि स्फुरद् रावणं अधिकं शोभयामास, यथा ज्वलनमयः पर्वतः शोभते। तस्याः परममङ्गलायाः स्त्रियाः, सुरभिणः रक्तपद्मपर्णानि रावणस्य उपरि अपतन्। तस्याः पीताम्बरं व्योम्नि स्फुरद्, सुवर्णसदृशं, सूर्यरश्मिसदृशं व्यराजत, यथा रक्तमेघः सूर्यप्रभायाम्। सा निर्मलवदना सीता, रावणस्य गोदाम् आकाशे स्थित्वा, रामविना न व्यराजत, यथा मूलरहितं पद्मम्। तस्याः मनोज्ञललाटया, सुकेशरेखया, कमलकोशसदृशया, निर्मलया वदनया, सा नीलमेघान्तरितचन्द्रमिव व्यराजत। तस्याः शोभनं वदनं, दन्तपङ्क्त्या विमलया, सुनेत्रया, रावणस्य गोदाम् आकाशे स्थित्वा, दीप्तिमती बभूव। सा रुदती वदना, अश्रूणि अपोह्य, मनोहरचन्द्रवदना, सुश्रृङ्गया, रक्तोष्ठ्या, सुवर्णवर्णया आकाशे व्यराजत। तत् तस्याः वदनं, राक्षसराजेन कम्पितं, रामविना न शोभां लेभे, यथा दिवसे चन्द्रः। सा सुवर्णवर्णा मैथिली, कृष्णवपुषि राक्षसेन्द्रे समाश्लिष्टा, सुवर्णमेखलामिव नीलमातङ्गे व्यराजत। जनकात्मजा सा, सुवर्णसदृशी, पद्मसन्निभा, रावणं प्रविश्य, विद्युत् मेघं यथा, ज्वलद्भूषणभूषिता बभूव। तस्याः भूषणध्वनिना, राक्षसेन्द्रः विशुद्धः कृष्णः इव बभूव, मेघः गर्जन् इव। तस्याः शिरसः पतितपुष्पवृष्टिः, सर्वतः भूमौ अपतत्, यदा सा सीता ह्रियते स्म। रावणस्य वेगेन विक्षिप्ता सा पुष्पवृष्टिः, सर्वतः परिभ्रम्य, दशग्रीवमेव पुनः प्रत्येत्य उपाविशत्। पुष्पवृष्टिः, विशुद्धनक्षत्रमालावद्, मेरुशिखरे भ्रातुः वैश्रवणस्य अपतत्। वैदेह्याः पादात्, मणिविभूषितं नूपुरं, विद्युत्पटलसदृशं, भूमौ अपतत्। वैदेही, तृणशाखाभिः रक्ताङ्गी, कृष्णवपुषि राक्षसेन्द्रे शोभां वर्धयामास, यथा सुवर्णमेखला वातायने स्थिते गजे। वैश्रवणस्य भ्राता, व्योममार्गे प्रविश्य, तेजस्विनीं सीतां गृहीत्वा, महापातकीं उल्कामिव व्योम्नि व्यराजत। तस्याः भूषणानि, अग्निसदृशानि, भूमौ पतित्वा, खगतानि क्षीणनक्षत्राणि इव भिन्नानि अभवन्। तस्याः स्तनयोः मध्ये स्थितं किरीटमणिवद् हारं, ज्योत्स्नामयं, पतित्वा, गङ्गेव व्योम्नः भूमौ व्यराजत। द्रुमाः, अमंगलवायुभिः शिरोभागेषु कम्पिताः, नानाविहगसमाकुलाः, "मा भैः" इति इव आक्रोशन्। पद्मानि, पुष्पभङ्गेन, मत्स्यजलचरा भीताः, मैथिलीं निराशाम् इव विललापुः। तदा सिंहव्याघ्रमृगविहङ्गाः, सर्वतः समागताः, सीताया छायाम् अन्वधावन्, क्रोधेन। पर्वताः, प्रवाहमुखैः, शिखरैः बाहुवत् उन्नतैः, सीतायाः हरणे आक्रोशन्त इव। वैदेह्याः हरणं दृष्ट्वा, सूर्यः संतप्तः, तेजस्वी, तेजः हानिम् उपगम्य, पाण्डुरमण्डलः अभवत्। यत्र रावणः सीतां रामस्य वैदेहीं हरति, तत्र न धर्मः, न सत्यं, न शीलं, न दया। एवं सर्वे भूतगणाः विललापुः; भीताः, अधोमुखाः, शिशवः रुरुदुः। वनदेवताः, महद् कम्पमानाङ्ग्यः, पुनः पुनः विषण्णलोचनाः, सशङ्कम् अपश्यन्। सीतायाः प्रलपन्त्याः, दुःखिता, "राम! लक्ष्मण!" इति मधुरया वाचा आक्रोशन्त्या, रावणः वैदेहीं भूमिं बहुशः निरीक्षन्तीं, विमर्दितकेशभूषणां, आत्मविनाशाय गृहीत्वा, दशग्रीवः अपगच्छत्। तदा सा सुमधुरस्मिता मैथिली, स्वजनविहीना, रामलक्ष्मणयोः अन्वेषणं कृत्वा, शोकभारात् मलिनवदना बभूव। शृणु, श्रीमद्वाल्मीकिरामायणेऽरण्यकाण्डे त्रिपञ्चाशत्तमः सर्गः। तत्र, रावणं व्योम्नि पतन्तं दृष्ट्वा, मैथिली जनकनन्दिनी, महतीं व्यथां जगाम, अत्यन्तं कम्पमाना, भीतिभारसमाकुला बभूव। कोपशोकबाष्पदिग्धलोचना सा सीता, राक्षसेन्द्रं भीषणनेत्रं प्रति, दुःखिता, इदं वचनं अब्रवीत्— "न लज्जसे, पापिन् रावण, मां एकां हृत्वा, चौरवत् पलायसे!