सा सीता, महावृक्षान् आलिङ्ग्य, लता इव तेषु स्नेहपूर्वम् आश्लिष्य, पुनः पुनः "मुञ्च माम्, मुञ्च माम्" इति विलपन्ती, राक्षसाधिपेन तत्राभिहृता। वनान्तरे "राम! राम!" इति क्रन्दन्ती, रामविरहिता सा जानकी, मृत्यु-सदृशेन तेन रावणेन केशेषु गृहीता, जीवनस्यान्तायेव। वैदेह्याः तु तादृशं आपद्गमनं दृष्ट्वा, चराचरं जगत् धर्मरहितं बभूव, घनान्धकारेण संवृतं। तत्र न वातः प्रववौ, न सूर्यः तेजसा व्यराजत, देवाः च दिव्यचक्षुषः सा सीता गृहीयमाना दृष्टवन्तः। तदा प्रभुः पितामहः "कृतार्थम्" इति न्यज्ञपत्, सर्वे च महर्षयः हर्षशोकसमन्विताः अभवन्। सीताहरणं दृष्ट्वा, दण्डकारण्यवासिनः तदानीं दैवयोगेन रावणवधस्य निश्चितत्वं ज्ञातवन्तः। राक्षसाधिपः रावणः, रुदन्तीं सीताम् "राम!" "लक्ष्मण!" इति क्रोशन्तीं, आकाशमार्गे निनाय। सा कन्या, तप्तहेमसदृशवर्णाङ्गी, पीतवाससा भूषिता, मेघमध्ये विद्युत् इव व्यराजत। पीताम्बरम् उत्पतन्तम् अन्वित्या, सा सीता रावणं अधिकं शोभयामास, शिखरिणं वह्निना दीप्तमिव। तस्याः शुभायाः स्त्रियाः, सुरभिणः रक्तपद्मदलानि रावणस्योपरि पतन्ति स्म। तस्याः पीतवस्त्रं, आकाशे पतन्तं, सुवर्णसदृशं, सूर्यरश्मिसदृशं, रक्तमेघ इव व्यराजत। तस्याः निर्मलमुखम्, रावणस्याङ्के आकाशे स्थितम्, रामविना न व्यराजत, मूलहीनं पद्ममिव। तस्याः मुखम्, सुश्लिष्टभ्रूललाटम्, सुकेशान्तम्, पद्मकोरकमिव निर्मलम्, नीलमेघान्तरात् उदितचन्द्रमिव बभौ। तदपि मुखम्, उज्ज्वलदन्तपङ्क्तिसुशोभितम्, सुनेत्रयुतम्, रावणस्याङ्के आकाशे स्थितम्, दीप्तिमान् अभवत्। सा रुदन्ती, अश्रूणि मार्जयन्ती, चन्द्रसदृशं मुखम्, सुकुमारी नासिका, रक्तोष्ठी, सुवर्णवर्णेन आकाशे व्यराजत। तदपि तस्याः मुखम्, राक्षसराजेन कम्पितम्, रामविना न व्यराजत, दिवसचन्द्रमिव। सा सुवर्णवर्णा मैथिली, कृष्णाङ्गराक्षसाधिपं आलिङ्ग्य, सुवर्णमेखलां नीलगजे इव शोभां ददौ। जनकनन्दिनी, पद्मसदृशसुवर्णाङ्गी, रावणमिव विद्युन्मेघं प्रविश्य, दीप्ताभरणैः शोभिता व्यराजत। वैदेह्याः भूषणनिनादेन, राक्षसाधिपः शुद्धः कृष्णः जलद इव गम्भीरनिनादः बभूव। तस्याः शिरसः पुष्पवृष्टिः, सीतायाः ह्रियमानायाः, सर्वतः भूमौ पतन्ती, रावणवेगेन विक्षिप्ता, दशग्रीवमेव पुनः पुनः सम्प्रत्यगच्छत्। सा पुष्पवृष्टिः, विशुद्धतारामालिका मेरुशिखरमिव, वैश्रवणभ्रातरं समाविवेश। वैदेह्याः पादात्, मणिभूषितं नूपुरं, विद्युत्प्रभासदृशं, भूमौ अपतत्। सा तु तन्वी, तरुषु नवपल्लवैः रक्ताङ्गी, कृष्णाङ्गराक्षसाधिपस्य शोभां वर्धयामास, सुवर्णमेखलां दन्तिनि यन्त्रे इव। वैश्रवणभ्राता, आकाशमाविश्य, तेजसा दीप्तां सीतां गृहीत्वा, दिवि महाशिखां दीप्यमानामिव न्ययोजयत्। तस्याः भूषणानि, वह्निसदृशानि, भूमौ पतन्ति स्म, खलु पतितताराणि इव भिन्नानि। तस्याः स्तनयोर्मध्ये स्थितः हारः, ताराधिपसदृशः, पतन् गगनात् गङ्गेव व्यराजत। तदानीं, पापवातैः कम्पितशिखराः, नानाविहगसमाकुलाः वृक्षाः, "मा भैः" इति शब्दयन्त इव अभवन्। पद्मानि, विनष्टपुष्पाणि, मत्स्यजलचराः भीताः, सीतायाः सखीमिव, निराशां मैथिलीं विलपन्ति स्म। ततः सिंहव्याघ्रमृगविहगाः, सर्वतः समागत्य, क्रुद्धाः सीतायाः छायामन्वधावन्। गिरयः, निर्झरमुखाः, शिखरैः बाहुवदुत्थितैः, सीतायाः हरणे क्रोशन्त इव। वैदेह्याः हरणं दृष्ट्वा, सूर्यः संतप्तः, तेजसा हीनः, पीतचक्राकृतिः अभवत्। यत्र रावणः रामस्य वैदेहीं हन्ति, तत्र न धर्मः, न सत्यम्, न शीलम्, न दया। एवं सर्वे भूतगणाः शोकाकुलाः, व्याकुलमुखाः, शिशवोऽपि भीताः रुरुदुः। वनदेवताः, भीरुशरीराः, पुनः पुनः चकितलोचनैः सीतां निरीक्षन्ते स्म। सीतां, "राम! लक्ष्मण!" इति मधुरया वाचा उन्नदन्तीं, दुःखार्तां दृष्ट्वा, दशग्रीवः भूमौ पुनः पुनः पश्यन्, विशीर्णकेशाभरणां वैदेहीं स्वविनाशाय जग्राह। तदा सा सुशोभना, निर्मलस्मिता मैथिली, स्वजनविहीना, रामं लक्ष्मणं च अन्वेषयन्ती, शोकभारपीडिता, विम्लानमुखी बभूव। एवं श्रीवाल्मीकिरामायणे, अरण्यकाण्डे, त्रिपञ्चाशत्तमे सर्गे शृणु। रावणं तु आकाशे पतन्तं दृष्ट्वा, जनकनन्दिनी मैथिली, महता शोकात् कम्पमाना, महाभयेन पीडिता, अत्यन्तम् उद्विग्ना बभूव।