लङ्कानाथः भूमौ पतितं जटायुम् अपश्यत्, स मेघश्यमः, श्वेतवक्षाः, महाबलः, दग्धवनान्ते शान्तमिव अग्निम्। तत्र सीता, चन्द्रमुखी, पुनः भूमौ पतितं रावणबलात् पराजितं पक्षिणं आलिङ्ग्य, जनकनन्दिनी विललाप। अथ श्रुणु, श्रीवाल्मीकिरामायणे, अरण्यकाण्डे द्विपञ्चाशत्तमः सर्गः प्रवर्तते। तदा सीता, नार्यः श्रेष्ठा, रावणेन हतं गृध्रराजं दृष्ट्वा, अतिव्यक्तशोकम् अन्वभवत्। सा चिन्तयामास—लक्षणानि, स्वप्नाः, पक्षिणां शब्दाः, नूनम्, पुरुषाणां सुखदुःखयोः कारणानि दृश्यन्ते। नूनं रामः, ककुत्स्थवंशजः, स्वमहत् दुर्दैवं न जानाति; मम हेतोः मृगाः पक्षिणः धावन्ति। अयं पक्षी, दयया, मम रक्षणाय आगतः, किन्तु मम दुर्भाग्येन भूमौ हतः अस्ति। सा भयभीता, "रक्षस्व माम् ककुत्स्थ, लक्ष्मण!" इति उच्चैः क्रन्दन्ती, समीपस्थैः श्रवणाय आशां बिभ्रती। सा विक्षिप्तमाल्याभरणा, त्यक्तेव विलपन्ती, रावणः राक्षसाधिपः वैदेहीं अभिमुखम् अभ्यधावत्। सा महान् वृक्षान् लता इव आलिङ्ग्य पुनः पुनः "मां विसृज, मां विसृज" इति वदन्ती, राक्षसाधिपेन गृहीता। वनान्तरे "राम! राम!" इति क्रन्दन्ती, रामविहीना, रावणेन केशेषु गृहीता, मृत्युनिव इव। वैदेह्याः उपप्लवेन, सर्वं चराचरं जगत् धर्महीनम्, घनान्धकारेण आवृतम् अभवत्। तत्र वायुः न प्रवव, सूर्यः तेजः अपहासीत्, देवाः दिव्यदृष्ट्या सीताहरणम् अपश्यन्। तदा प्रजापतिः "कार्यं सम्पन्नम्" इति उक्त्वा, ऋषयः हर्षशोकसम्बद्धाः अभवन्। दण्डकारण्यवासिनः सीताहरणं दृष्ट्वा, रावणवधस्य निश्चितत्वं अवगच्छन्। किन्तु रावणः राक्षसाधिपः, "राम!" "लक्ष्मण!" इति क्रन्दन्तीं सीताम् आदाय आकाशं जगाम। सा कन्या, तप्तसुवर्णसदृशाङ्गी, पीतकौशेयवस्त्रधारिणी, मेघेषु विद्युत् इव स्फुरन्ती। पीतकौशेयवस्त्रस्य विक्षेपेण, रावणः दिप्तः, अग्निशिखया पर्वत इव। तस्याः शुभाङ्गनायाः, रावणस्य उपरि, सुरभिपद्मपत्राणि अपतन्। तस्याः पीतकौशेयवस्त्रं आकाशे सुवर्णसदृशं, सूर्यरश्मिसदृशं, रक्तमेघः सूर्ये इव दीप्तम्। तस्याः निर्मलमुखं, रावणस्य गोद्र्ये आकाशे स्थितम्, रामविहीनम्, कमलपत्रं मूलहीनम् इव न दीप्तम्। तस्याः मनोज्ञं ललाटं, सुन्दरभ्रूरेखा, कमलहृदयं, निर्मलम्, नीलमेघात् उद्गच्छन्तं चन्द्रमिव आभाति। तस्याः मुखं, शुक्लदन्तैः, मनोज्ञनेत्रैः, रावणस्य गोद्र्ये आकाशे स्थितम्, दीप्तम्। तस्याः अश्रुपरिमार्जितं मुखं, मनोहरं, चन्द्रसदृशम्, सुन्दरनासिका, रक्तोष्ठम्, आकाशे सुवर्णप्रभया दीप्तम्। राक्षसराजेन कम्पितं तस्याः सुन्दरं मुखं, रामविहीनम्, दिवासि चन्द्रमिव न दीप्तम्। सा सुवर्णवर्णा मैथिली, श्यामाङ्गं राक्षसाधिपम् आलिङ्ग्य, सुवर्णमेखला नीलमहिषे इव दीप्तम्। जनकनन्दिनी, सुवर्णप्रभा, पद्मसदृशी, रावणम् विद्युत् मेघे प्रविशन्तीव, दीप्ताभरणा। वैदेह्याः आभरणध्वनिना, रावणः शुद्धः श्यामः, गर्जनमेघः इव आभाति। तस्याः शिरसः पुष्पवृष्टिः, रावणेन अपनीयमानायाः, भूमौ अपतन्। रावणस्य वेगेन, पुष्पवृष्टिः सर्वत्र विक्षिप्ता, पुनः दशग्रीवम् अभिव्याप्ता। पुष्पवृष्टिः, शुद्धतारा-मालिका इव, मेरुशिखरे भ्रातुः वैश्रवणस्य अपतन्। वैदेह्याः चरणात्, मणिभूषितं नूपुरं, विद्युत्प्रभं, भूमौ अपतत्। तस्याः अंगानि, तरुणशाखाभिः रक्तानि, श्यामराक्षसाधिपस्य शोभां वर्धयन्ति, सुवर्णमेखला गजः कक्षे इव। वैश्रवणस्य भ्राता, आकाशं प्रविश्य, सीताम् उज्ज्वलप्रभया दीप्तां, दिवि महाशिखा इव गृहीत्वा। तस्याः आभरणानि, अग्निसदृशानि, भूमौ पतित्वा, तारा इव खाच्युताः, तद्विशेषेण शब्दं कृतवन्ति। तस्याः स्तनयोः मध्ये, तारा-पतिसदृशं हारं, पतित्वा, गङ्गा आकाशात् पतन्तीव दीप्तम्। वृक्षाः, अशुभवायुभिः शिखराणि कम्पितानि, पक्षिसंघैः पूर्णानि, "मा भैः" इति उच्चैः शुश्रुवुः। पद्मानि, पुष्पनाशानि, मत्स्याः जलजीवाः भयभीताः, मैथिलीमित्रस्य शोकात् विलपन्ति इव। ततः सिंहाः, व्याघ्राः, मृगाः, पक्षिणः, सर्वतः समागताः, सीताया छायाम् क्रुद्धाः अन्वधावन्। पर्वताः, प्रवाहमुखाः, शिखराणि बाहुवत् उत्तोल्य, "सीतायाः अपहरणम्" इति उच्चैः क्रन्दन्ति इव। एवं रावणः, वैश्रवणस्य भ्राता, सीताम् आकाशे अपहृत्य, सर्वं जगत् शोकमयम्, धर्महीनम्, तमसा आवृतम् अकरोत्; देवाः, ऋषयः, दण्डकारण्यवासिनः, रावणवधस्य निश्चितत्वं, कार्यसिद्धिम्, हर्षशोकयोः मिश्रभावम् अनुभवन्; सीता, रामलक्ष्मणयोः नामानि उच्चैः क्रन्दन्ती, राक्षसाधिपेन आकाशे अपहृता, स्वर्णप्रभया, विद्युत् मेघे, सुवर्णमेखला श्याममहिषे, पुष्पवृष्ट्या, आभरणपातेन, सर्वं वनं, जलानि, पर्वतानि, पशुपक्षिणः, दुःखिताः, क्रुद्धाः, "मा भैः" इति शब्दं कृत्वा, सीताया अन्वगच्छन्।