सीता वैदेही रक्तरक्तं भूमिपतितं जटायुम् दृष्ट्वा, दुःखिता स्वजनमिव स्नेहात् त्वरितं तं प्रति अभ्यधावत्। लङ्केश्वरः रावणः अपि भूमौ जटायुम् मेघसन्निभं, श्वेतवक्षसम्, महाबलम्, दग्धवनान्ते शान्तमिव अग्निं, निःश्वसन्तं दृष्टवान्। तदा जनकनन्दिनी सीता, चन्द्रनिभमुखी, भूमिपतितं रावणबलात् पराभूतं पक्षिणं पुनः आलिङ्ग्य, अश्रूणि मुमोच। श्रुत्वा, अधुनापि वाल्मीकि-रामायणे, अरण्यकाण्डे द्विपञ्चाशत्तमः सर्गः प्रवर्तते। तत्र, सीता सर्वनारीणां श्रेष्ठा, रावणेन हतं पक्षिराजं दृष्ट्वा, गम्भीरशोकं विलपन्ती अभवत्। सा चिन्तयन्ती, “नूनम्, सुखदुःखयोः निमित्तानि, स्वप्ना, पक्षिक्रन्दः, लक्षणानि, पुरुषाणां भाग्ये दृश्यन्ते।” पुनः साऽवदत्, “राम! तव महद् दैन्यं न जानासि; हे काकुत्स्थ! मम कृते मृगः पक्षिणः अपि दौडन्ति। अयं पक्षिराजः दयया माम् रक्षitum आगतः, मम दुर्भाग्येन भूमौ हतः पतितः।” सीता भयात् “रक्षस्व मां काकुत्स्थ! रक्षस्व मां लक्ष्मण!” इति उच्चैः क्रन्दन्ती, आशा यत् समीपस्थः शृणुयुः। सा विक्षिप्तमाल्याभरणा, परित्यक्तेव विलपन्ती, रावणः राक्षसराजः वैदेहीं प्रति त्वरितः। सा तदा वृक्षान् आलिङ्ग्य, पुनः पुनः “मुंच मां! मुंच मां!” इति क्रन्दन्ती, राक्षसराजेन गृहिता। वनान्तरे “राम! राम!” इति उच्चैः क्रन्दन्ती, रामविरहितायां सीतायां, रावणः मृत्युसदृशः ताम् केशेषु गृहीत्वा, जीवनान्ताय इव अपाकर्षत्। सीतायाम् बलात् गृहीतायां, चराचरं जगत् धर्महीनम् अभवत्, घनान्धकारे आच्छन्नम्। तत्र वायुः न वाति, सूर्यः तेजः न प्रदत्ते, देवाः दिव्यदृष्ट्या सीतां रावणेन गृहीतां दृष्ट्वा। तदा प्रजापतिः ‘कार्यं सम्पन्नम्’ इति उवाच, महर्षयः हर्षशोकयुताः अभवन्। दण्डकारण्यवासिनः अपि सीतां रावणेन गृहीतां दृष्ट्वा, रावणवधः निश्चितः इति ज्ञात्वा, मुदिता अभवन्। रावणः राक्षसराजः, सीतां “राम!” “लक्ष्मण!” इति क्रन्दन्तीं, आकाशे उदपतत्। सा राजकुमारी, तप्तकाञ्चनसदृशाङ्गी, पीतवाससा, मेघेषु विद्युत् इव दीप्तिमती बभौ। तस्याः पीतवस्त्रम् व्योम्नि विक्षिप्तम्, रावणं अधिकं शोभयति, शिखरि अग्निज्वालायामिव। तस्याः शुभाङ्गन्याः रक्तपद्मपत्राणि रावणं प्रति पतितानि। तस्याः पीतवासः व्योम्नि सुवर्णसदृशः सूर्यरश्मिसदृशः रक्तमेघस्य इव दीप्तिमान् अभवत्। तस्याः निर्मलमुखम्, रावणस्य गोत्रे व्योम्नि, रामविरहितम्, मूलरहितं पद्ममिव, न शोभते। तस्याः सुन्दरमस्तकं, रम्यरेखम्, पद्महृदयसदृशम्, निर्मलम्, नीलमेघात् उद्गच्छन्तं चन्द्रमिव बभौ। तस्याः मुखम्, श्वेतदन्तैः, सुन्दरनेत्रैः, रावणस्य गोत्रे व्योम्नि, दीप्तिमान् अभवत्। तस्याः अश्रुपरिमार्जितं मुखम्, रम्यनासिका, रक्तोष्ठम्, चन्द्रसदृशम्, व्योम्नि सुवर्णरश्मिसदृशम् बभौ। तस्याः मुखम्, राक्षसराजेन कम्पितम्, रामविरहितम्, दिवसचन्द्रमिव, न शोभते। सा सुवर्णवर्णा मैथिली, श्यामदेहं राक्षसराजं आलिङ्ग्य, सुवर्णमेखलां नीलहस्तिनं यथा शोभयति। जनकनन्दिनी, पद्मसदृशा, रावणं विद्युत् मेघं यथा प्रविशन्ती, ज्वलद्भूषणैः शोभिता। तस्याः वैदेह्याः भूषणनिनादेन, राक्षसराजः शुद्धः श्यामः मेघः गर्जनायुक्तः इव बभौ। तस्याः शिरसः पुष्पवृष्टिः, रावणेन हारिता, सर्वतः भूमौ अपतत्। तस्याः पुष्पवृष्टिः, रावणस्य वेगेन विक्षिप्ता, पुनः दशमुखं प्रति प्रत्यगच्छत्। पुष्पवृष्टिः, वैश्रवणभ्रातृणि व्योम्नि, मेरुमिव तारामालिका, अपतत्। वैदेह्याः चरणात् रत्नाङ्कितं नूपुरम्, विद्युत्प्रभासदृशम्, भूमौ अपतत्। सा वैदेही, तरुणशाखाभिः रक्ताङ्गी, श्यामराक्षसराजं सुवर्णमेखलां यथा गजशालायाम् शोभयति। वैश्रवणभ्राता, व्योम्नि प्रविश्य, सीतां तेजस्विनीं, दिवि उल्कामिव, गृहीत्वा गतः। तस्याः भूषणानि, अग्निसदृशानि, भूमौ पतित्वा, ताराः व्योम्नः पतन्त्याः इव, खलखलायमानानि। तस्याः हारः, तारा-ईश्वरसदृशः, स्तनयोः मध्ये पतित्वा, गङ्गेव व्योम्नः पतित्वा दीप्तिमान् अभवत्। वृक्षाः, अशुभवायुभिः शिरसि कम्पिताः, पक्षिसमूहैः पूर्णाः, “मा भैः!” इति इव क्रन्दन्ति। पद्मानि, नष्टविकासानि, मीनजलचराः भयाकुलाः, मैथिलीं मित्रं, आशाहीनां, विलपन्ति इव। ततः सिंहाः, व्याघ्राः, मृगाः, पक्षिणः, सर्वतः एकत्रिताः, सीताया छायायाः अनुगमनाय, क्रोधेन धावन्ति। एवं रावणेन सीता, दुःखिता, शोभिता, व्योम्नि नीताऽभवत्; सर्वं जगत् दुःखितम्, देवाः हर्षशोकयुताः, दण्डकारण्यवासिनः रावणवधं निश्चितवन्तः। सीता, शोभिता, पुष्पवृष्ट्या भूषणवृष्ट्या, रावणं मेघमिव विद्युत् यथा शोभयति; सा रामलक्ष्मणयोः नाम क्रन्दन्ती, दुःखिता, रावणेन आकाशे नीताऽभवत्।