ततः गृध्रराजः जटायुः तीव्रेण चञ्चुना रावणस्य पृष्ठे अधः संनमयन्, तीक्ष्णैः पक्षैः पादैः च तं समन्ततः विदारयन्, केशानपि तस्य रावणस्य बलात् निष्पीडयामास। एवं बहुशः गृध्रराजेन पीडितः स राक्षसराजः क्रोधात् कम्पिताधरः सञ्जज्ञे, कम्पमानः चाभवत्। तदा रावणः वैदेहीं वामोरसि स्थापयित्वा, कोपाविष्टचित्तः तं पीडितं जटायुम् तलेन ताडयामास। गृध्रराजस्तु, पक्षिसत्तमः, तस्य प्रहारं विवर्ज्य, चञ्चुना रावणस्य दश बाहून् वामपार्श्वे विदारयामास। तस्य च छिन्नबाहवः शीघ्रं पुनः उत्पद्यन्ते स्म, विषधाराभिः दीप्ताः, इव पर्वतात् निःसृताः फणिनः। तदा रावणः दशग्रीवः क्रोधात् वैदेहीं तस्मात् अपसार्य, गृध्रराजं पाणिपादाभ्यां ताडयामास। ततः क्षणमात्रं तयोः महाबलयोः राक्षसराजस्य पक्षिराजस्य च भीषणं युद्धम् अभवत्। रामस्य कृते युध्यमानं जटायुम् रावणः खड्गं निष्कृष्य, तस्य पक्षौ पादौ पार्श्वौ च छित्त्वा अपातयत्। छिन्नपक्षः स महागृध्रः राक्षसकर्मणा भूमौ पतितः, प्रायः प्राणैः विहीनः अभवत्। जटायुं रुधिरार्द्रं भूमौ पतितं दृष्ट्वा, वैदेही शोकार्ता स्वजनवत् तं अभिपेत्य। लङ्केश्वरः रावणः भूमौ स्थितं जटायुम्, मेघमिव श्यामं, पाण्डुपृष्ठं, स्थिरं दीप्तवीर्यं वनदाहान्ते वह्निमिव, अपश्यत्। सीता चन्द्रवदना पुनः भूमौ पतितं रावणबलनिपीडितं पक्षिराजं अङ्कमालिङ्ग्य, जनकात्मजा बाष्पपूर्णलोचना विललाप। शृणु, श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणेऽरण्यकाण्डे द्विचत्वारिंशत्तमः सर्गः प्रवर्तते। तदा सीता स्त्रीणां श्रेष्ठा रावणहतं गृध्रराजं दृष्ट्वा, महाशोकसमन्विता विललाप। नूनं पुरुषाणां सुखदुःखयोः निमित्तं स्वप्नदर्शनपक्षिविलापादयः संकेताः दृश्यन्ते। नूनं राम त्वं महददृष्टं न जानासि, काकुत्स्थकुलोद्भव, मम कृते मृगपक्षिणः पलायन्ते। अयं पक्षी दयया मां रक्षitum आगतः, मम दैववशात् निहतः भूमौ पतितः। "रक्ष मां काकुत्स्थ! रक्ष मां लक्ष्मण!" इति सा भया महतीं कातरां स्वरेण आक्रन्दयामास, समीपस्थाः शृण्वन्तु इति। सा विकीर्णमाल्याभरणा, परित्यक्तेव विलपन्ती, राक्षसराजः रावणः वेगेन वैदेहीं अभ्यधावत्। सा लता इव महावृक्षान् आलिङ्ग्य, पुनः पुनः "मुञ्च माम्, मुञ्च माम्" इति क्रोशन्ती, राक्षसराजेन बलात् गृहीता। "राम! राम!" इति कानने विलपन्ती, रामविहीना, मृत्युं प्रति नीतेव, स रावणः तस्या: केशेषु गृहीत्वा अपहरत्। वैदेह्याः बलात्कारेण, चराचरं जगत् धर्महीनं अभवत्, घनतिमिरेण संवृतम्। न तत्र वायुः ववौ, न सूर्यः दीप्तिम् अदात्, देवाः दिव्यदृष्ट्या सीताहरणं दृष्ट्वा। तदा प्रजापतिः 'कृतार्थम्' इति न्यज्ञपत्, ऋषयः च तत्र प्रमोदिताः विषण्णाश्च अभवन्। सीताहरणं दृष्ट्वा, रावणवधस्य समयः प्राप्तः इति ज्ञात्वा, दण्डकारण्यवासिनः तद्विदित्वा। रावणः राक्षसराजः, सीतां "राम! लक्ष्मण!" इति क्रोशन्तीं गृहीत्वा, आकाशमार्गे जगाम। सा कन्या, तप्तहेमप्रभा, पीतवासना, मेघेषु विद्युत्प्रभेव दीप्तिमती रावणाङ्के विराजमाना। तस्याः पीतवस्त्रम् आकाशे पतमानं, सूर्यप्रभं, रक्तमेघमिव दीप्तिमान् आसीत्। तस्याः शोभनात् शरीराजात् सुरभिणः रक्तपद्मदलानि रावणस्योपरि पतन्ति स्म। तस्याः पीतवस्त्रं, आकाशे स्फुरद्रूपं, सुवर्णसदृशं, सूर्यरश्मिसदृशं, रक्तमेघमिव विराजते स्म। तस्याः निर्मलमुखं, रावणाङ्के आकाशे स्थितं, रामविना न शोभते स्म, मूलहीनं पद्ममिव। तस्याः मुखं, सुन्दरभ्रूलता, सुकेशरेखा, कमलकोशसदृशं, निर्मलम्, नीलमेघात् उदितं चन्द्रमिव विराजते स्म। तस्याः शोभनं मुखं, शुक्लदन्तैः शोभितं, सुनेत्रं, रावणाङ्के आकाशे स्थितं, दीप्तिमान् आसीत्। अश्रुपरिमार्जितं मुखं, चारु नासिकं, रक्तोष्ठं, सुवर्णप्रभं, चन्द्रसदृशं, आकाशे दीप्तिमान् आसीत्। राक्षसराजेन कम्पितं तस्याः मुखं, रामविना न शोभते स्म, दिवा चन्द्रमिव। सा सुवर्णवर्णा मैथिली, कृष्णाङ्गं राक्षसराजम् आलिङ्ग्य, सुवर्णमेखलामिव नीलगजे शोभते स्म। जनकात्मजा पद्मप्रभा सुवर्णवर्णा, दीप्ताभरणा, मेघमध्ये विद्युदिव, रावणं प्रविशन्ती विराजते स्म। वैदेह्याः भूषणध्वनिना रावणः शुद्धः श्यामवर्णः, गर्जन्तं मेघमिव, बभौ। तस्याः शिरसः पुष्पवर्षः, रावणवेगेन विक्षिप्तः, सर्वतः भूमौ पतन्, तस्य दशग्रीवस्य च पुनः पुनः परिवर्तते स्म।