ततः जटायुः रावणं समासाद्य, तं सर्वतः तीक्ष्णैः पञ्चभिः नखैः विदारयन् यथा कुशलः हस्त्यारोहः क्रूरं गजं आक्रामति। तस्य पक्षिणः तीक्ष्णः चञ्चुः रावणस्य पृष्ठे ताडयन्, नखैः विदारयन्, पक्षैः चञ्चुना च सशस्त्रः तस्य केशान् अपि निष्क्रान्तुम् आरभत। एवमपि गृध्रराजेन पुनः पुनः पीडितः राक्षसाधिपः क्रोधात् अधीरः अधिरोषितः चाभवत्। रावणः वैदेहीं वामोरसि समारोप्य, तं कष्टम् अनुविन्दन्तं जटायुम् ताडयामास, क्रोधेन मनः आविष्टः। पक्षिराजः तु तस्य आघातं विगाह्य, चञ्चुना रावणस्य दश बाहून् वामतः अपाकर्षत्। तानि बाहूनि क्षणेन छिन्नानि पुनरुत्पन्नानि, विषधाराभिः दीप्तानि, यथा सर्पाः बिलात् निष्क्रान्ताः। ततः कोपात् दशग्रीवः सीताम् अपसार्य, जटायुम् पाणिपादाभ्याम् आघातयामास। ततः क्षणमात्रम् उग्रः संग्रामः अभवत् राक्षसश्रेष्ठस्य पक्षिराजस्य च, उभयोः महाबलिनोः। रावणः रामस्यार्थे संघर्षं कुर्वन्, खड्गं उद्धृत्य, जटायुः पक्षौ पादौ पार्श्वौ च छित्त्वा। तस्य पक्षिणः तीक्ष्णकर्मणा राक्षसस्य छिन्नपक्षः महागृध्रः प्रायः मृत्युः भूमौ पतितः। जटायुः भूमौ पतितं, रक्तेन सिक्तं दृष्ट्वा, वैदेही दुःखिता, प्रियं बान्धवम् इव तं अभिगच्छत्। लङ्केश्वरः भूमौ जटायुम् अपश्यत्, मेघमिव श्यामं, श्वेतवर्णं, महाबलम्, शान्तम् यथा दावानलान्ते अग्निः। तदा चन्द्रमुखी सीता पुनः भूमौ पतितं, रावणबलात् अभिभूतं पक्षिणं आलिङ्ग्य, जनकनन्दिनी रुदितवती। इदानीं श्रीमद्वाल्मीकिरामायणेऽरण्यकाण्डे द्विपञ्चाशत्तमः सर्गः श्रूयताम्। ततः सीता, स्त्रीणां श्रेष्ठा, रावणेन हतं गृध्रराजं दृष्ट्वा, गम्भीरशोकं अभ्यगच्छत्। नूनं पुरुषाणां सुखदुःखयोः निमित्तानि—शकुनानि, लक्षणानि, स्वप्नाः, पक्षिणां शब्दाः—दृश्यन्ते। नूनं रामः महद् व्यसनं न जानाति; हे काकुत्स्थ, मृगाः पक्षिणः मम हेतोः धावन्ति। अयं पक्षी दयया मां रक्षितुम् आगतः, अद्य तु मम दैवयोगात् भूमौ निपतितः। "रक्षस्व माम्, हे काकुत्स्थ, हे लक्ष्मण!" इति सती, भयात्, समीपस्थैः श्रूयेत इति आशया, आक्रन्दयत्। सा विक्षिप्तमाल्याभरणा, त्यक्तवत्सला इव विलपन्ती, रावणः राक्षसाधिपः वैदेहीं अभ्यधावत्। सा महावृक्षान् इव लता आलिङ्ग्य, पुनः पुनः "मुञ्च माम्, मुञ्च माम्" इति रुदन्ती, राक्षसाधिपः तां गृहीत्वा। "राम! राम!" इति वनान्तरे रुदन्ती, रामरहितां सीतां मृत्युसदृशः रावणः केशेषु गृहीत्वा, जीवनान्ताय इव। तस्यां वैदेह्यां बलात्कृतायां, चराचरं जगत् धर्महीनम् अभवत्, घनान्धकारेण आवृतम्। तत्र वायुः न ववौ, सूर्यः तेजः न ददौ, देवाः दिव्यदृष्ट्या सीतां गृहीतां दृष्ट्वा। तदा प्रजापतिः "कार्यं सम्पन्नम्" इति उक्त्वा, महर्षयः हर्षशोकाभ्यां समन्विताः। दण्डकारण्यवासिनः सीतां रावणेन गृहीतां दृष्ट्वा, रावणवधस्य निश्चित्य, अवगच्छन्। रावणः राक्षसाधिपः, "राम!" "लक्ष्मण!" इति क्रन्दन्तीं तां वैदेहीं आदाय आकाशे अभ्यरोहत्। सा राजकुमारी, तप्तकाञ्चनसदृशाङ्गी, पीतवाससं धृत्वा, मेघेषु विद्युत् इव दीप्तिमती। तस्याः पीतवस्त्रं वातेन विक्षिप्तं, रावणं अधिकं दीप्तयामास, यथा दिप्तः पर्वतः अग्निना। तस्याः शुभायाः स्त्रियाः, सुरभिपद्मपत्राणि रावणस्य उपरि पतितानि। तस्याः पीतवस्त्रं आकाशे विक्षिप्तं सुवर्णमिव, सूर्यरश्मिसदृशं, रक्तमेघः सूर्येण दीप्तं यथा। तस्याः निर्मलं मुखं, रावणस्य गोत्रे आकाशे स्थितम्, रामरहितं न दीप्तम्, यथा पद्मं मूलरहितम्। तस्याः मुखं, सुश्लिष्टललाटं, सुशोभितकेशरेखं, पद्मगर्भसदृशं, निर्मलं, नीलमेघात् उद्गच्छन्तं चन्द्रमिव। तस्याः मुखं, शुभदन्तैः शोभितं, सुनेत्रैः अलंकृतं, रावणस्य गोत्रे आकाशे स्थितम्, दीप्तम्। तस्याः रुदन्त्याः मुखं, अश्रूणि अपोह्य, चन्द्रसदृशं, सुकुन्दलं, रक्तोष्ठं, आकाशे सुवर्णदीप्तम्। तस्याः शोभनं मुखं, राक्षसराजेन कम्पितं, रामरहितं न दीप्तम्, यथा दिवसस्य चन्द्रः। सा सुवर्णवर्णा मैथिली, कृष्णाङ्गं राक्षसाधिपं आलिङ्ग्य, सुवर्णमेखला नीलमहिषे यथा दीप्तम्। जनकनन्दिनी, सुवर्णरूपा, पद्मसदृशी, रावणं प्रविश्य, विद्युत् मेघं यथा, दीप्ताभरणा। वैदेह्याः भूषणध्वनिना, राक्षसाधिपः शुद्धः कृष्णः मेघः गर्जनायुक्तः इव। तस्याः शिरसः पुष्पवृष्टिः, रावणेन अपह्रियमानायाः, सर्वतः भूमौ पतिता। एवं रावणस्य सीताहरणे जटायुः वीर्यं, सीतायाः दुःखं, रावणस्य क्रूरता, सर्वस्य जगतः दुःखमिश्रः भावः, तथा दिव्यदृष्ट्या देवाः, महर्षयः, दण्डकारण्यवासिनः च, सर्वे दृष्टवन्तः। सा वैदेही, रावणेन अपहृता, आकाशे दिव्यदीप्त्या शोभिता, रामलक्ष्मणयोः नामानि उच्चारयन्ती, पुष्पवृष्ट्या, भूषणध्वनिना, रावणं दीप्तयन्ती, मेघेषु विद्युत् इव, लोकस्य दुःखं, देवर्षीणां चिन्ता, सीतायाः दुःखं च, सर्वं दृश्यते।