ततः तिक्ष्णाग्रैः शरैः शितैश्च शल्यमयैः बाणैः भीषणं वर्षं महाबलिनं गृध्रराजं रावणः ससृजे। तं शरवर्षं रावणात् युद्धे पतत्रिराजः जटायुः प्राप्य प्रतिगृह्य च, स्वबलसमुन्नद्धैः तीक्ष्णनखैः पादैः रावणस्य शरीरे बहुशः विविधानि व्रणानि न्यकरोत्। ततो रुष्टः दशग्रीवः दश भीषणान् यमदण्डोपमान् बाणान् गृहीत्वा रिपोर्वधकामः अभवत्। तैः सम्यगुत्सृष्टैः समवक्रैः शितैः शिलासमैः बाणैः बलवान् रावणः गृध्रं विव्याध। दृष्ट्वा राक्षसस्य रथे अश्रुपूर्णलोचनां जानकीं, जटायुः तान् बाणान् अवगण्य राक्षसं प्रति अभ्यधावत्। तदा महातेजाः पक्षिराजः स्वपादाभ्यां मणिमुक्ताभरणैः धनुषा बाणैः च भूषितं तस्य रावणस्य धनुः चकार। क्रोधसंरक्तः रावणः अन्यत् धनुः गृहीत्वा शतानि सहस्राणि च बाणानां ससृजे। तैः शरैः आवृतः युद्धे स पक्षिराजः स्वनीडमिव प्राप्तः बभूव। स तान् शरसमूहान् पक्षाभ्यां निःक्षिप्य, महाबलैः पादैः रावणस्य महद्धनुः पुनः चकार। महातेजाः गृध्रराजः रावणस्य ज्वलन्तं वह्निसमं बाणवर्षं पक्षाभ्यां निःक्षिप्य चकार। स युद्धे रावणस्य हयांश्च शीघ्रगामिनः दिव्यान् सुवर्णकवचान् राक्षसवदनान् च पतितवान्। ततो रथं त्रिध्वजं मनोजवं ज्वलन्तम् अग्निसमं मणिमयैः पादपैः भूषितम् अपि व्यधुनोत्। ततः शशाङ्कसदृशं छत्रं चामरांश्च राक्षसान् च धारिणः स शीघ्रं निपातयामास। पक्षिराजः बलवान् रावणस्य सारथेः महद्वदनं च पुनः च चञ्चुना छित्त्वा निपातितवान्। तस्य धनुः भग्नं रथश्च नष्टः, हयाः सारथिश्च हताः सन् रावणः वैदेहीं गृहीत्वा भूमौ पतितः। रावणं भूमौ पतितं रथनाशं दृष्ट्वा, भूतानि गृध्रराजं प्रशशंसुः—"साधु साधु" इति। पक्षिपतिं श्रान्तं वृद्धं च दृष्ट्वा रावणः हृष्टः मैथिलीं गृहीत्वा पुनः उत्पपात। जानक्याः कन्याम् अङ्के स्थाप्य, रावणः शस्त्रशेषः सर्वोपकरणनाशनष्टः गन्तुं प्रचक्रमे। गृध्रराजः जटायुः उत्थाय रावणं प्रति अभ्यधावत् तं वारयन् महातेजाः वचनं चेदम् उक्तवान्— "रावण, अल्पबुद्धे! त्वं रामपत्नीं हरसि, यस्य बाणाः वज्रस्पर्शसमा, राक्षसानां नाशाय। बन्धुजनमन्त्रिसैन्यपरिचारकैः सह त्वं विषं जलवत् पिबसि तृष्णया। ये कर्मफलज्ञानहीनाः, विवेकवर्जिताः, शीघ्रं विनश्यन्ति, यथा त्वं विनङ्क्ष्यसि। कालपाशेन बद्धः त्वं क्व गमिष्यसि? बकपाशगृहीत इव मत्स्यः नाशाय गृहीतः। रावण, ककुत्स्थवंशसम्भूतौ रघुपुत्रौ न ते न प्रधर्षणं नाश्रमपतनं सहिष्येते। यदिदं त्वया कृतं कापुरुषं जगदवर्जितं कर्म, तत् चौराणां मार्गः, न वीराणां पन्थाः। यदि वीर्यवन् असि, तर्हि युद्धं कुरु, तिष्ठ स्वल्पकालम्; त्वं भूमौ पतिष्यसि, यथा भ्राता खरः। मृत्युकाले यत्कर्म नरः कुर्यात्, अधार्मिकं चेत्, स एव आत्मनाशाय भवति—तद्वद्वं त्वया कृतम्। को हि कर्म फले पापे कुर्यात्? न स्वयम्भूः न देवो न लोकनाथः।" इत्युक्त्वा सुमहत् वचः स पक्षिराजः बलवान् जटायुः दशग्रीवस्य पृष्ठे वेगेन पतितः। तं गृहीत्वा सर्वतः तीक्ष्णनखैः विदारयामास, यथा कुशलः हस्तिपकः कुपितं हस्तिनं। चञ्चुना पृष्ठे उपधाय, नखैः विदारयन्, पक्षा चञ्चुना च केशान् अपाकर्षयत्। एवं पुनः पुनः गृध्रराजेन पीडितः, राक्षसस्य ओष्ठौ कम्पितौ क्रोधात्, स कम्पमानः अभवत्। रावणः वैदेहीं वामोरसि स्थाप्य, पीडितं जटायुम् अतिभीषणेन तलेन ताडयामास, क्रोधवशं गतः। पक्षिराजः तं विमुक्त्य, चञ्चुना रावणस्य दश वामबाहून् छित्त्वा अपाकर्षयत्। तानि छिन्नानि बाहूनि साक्षात् क्षणेनैव पुनः सर्पवद् विषधाराभिः ज्वलन्ति समुत्पेतुः। ततः क्रोधसंरक्तः दशग्रीवः सीतां तु तस्मिन् क्षिप्त्वा, गृध्रराजं पाणिपादाभ्याम् अभिहत्य। ततः किञ्चिद्वेलायां राक्षसेन्द्रस्य पक्षिराजस्य च भीषणं युद्धम् अभवत्। रामस्य हेतोः जटायुः युध्यन्, रावणः खड्गं निष्कृष्य तस्य पक्षौ पादौ पार्श्वौ च छित्त्वा विव्याध। तेन राक्षसकर्मणा छिन्नपक्षः स महागृध्रः प्राणैः सन्नः भूमौ सहसा पतितः।