यदा राजकुमारौ दूरं गच्छन्ति, तदा किं करिष्यामि? त्वं, दुष्ट राक्षस, शीघ्रं भीत्या तेषां नश्यिष्यसि—नात्र संशयः। यावत् अहं जीवामि, तावत् त्वं राघवस्य प्रिया, पद्मलोचनां शुभां सीतां नेष्यसि। तथापि, महात्मनः रामस्य प्रियं कार्यं कर्तव्यम्; तस्य कृते, दशरथस्य च, प्राणानपि दास्यामि। स्थिरं तिष्ठ, दशग्रीव! क्षणं प्रतीक्षस्व, रावण। तव उत्तमात् रथात् फलं शाकाय यथा त्वां पतयिष्यामि। युद्धस्य अतिथिं तुभ्यं यथाशक्ति दास्यामि, निशाचर। एवं संबोधितः राक्षसाधिपः, रावणः, कोपात् रक्तलोचनः, दीप्तस्वर्णकुण्डलधारी, महाक्रोधेन पक्षिराजं प्रति अभ्यधावत्। तयोः महान् युद्धे घोरः कोलाहलः उत्पन्नः, यथा वायुनिर्गताः मेघाः आकाशे समागच्छन्ति। ततः पक्षिराजः राक्षसः च, उभौ पृष्ठलङ्कृतौ, महान् पर्वताविव, अद्भुतं युद्धम् अकुर्वताम्। रावणः तीक्ष्णशरैः, विषमकण्टकैः, जटायुम् पक्षिराजं घोरं वर्षम् अकरोत्। पक्षिसंघस्य अधिपः जटायुः तं शरप्रवाहम् रावणात् युद्धे ससहे। शक्तिशाली तीक्ष्णनखैः पादैः स पक्षिराजः रावणस्य शरीरे बहूनि घातानि अकरोत्। ततः कोपितः दशग्रीवः, शत्रुनाशाय, दश घोरं शरं, मृत्युदण्डसमानं, गृहीत्वा सन्धाय जटायुम् विव्याध। तैः सम्यक् मुक्तैः, समशरैः, तीक्ष्णैः, घोरैः, रावणः महाबलः पक्षिराजं विव्याध। रावणस्य रथे अश्रुपूर्णनेत्रां जानकीं दृष्ट्वा, जटायुः तान् शरान् उपेक्ष्य, राक्षसं प्रति अभ्यधावत्। ततः पक्षिराजः, महातेजाः, स्वपादाभ्यां रत्नशोभितं धनुः शरैः सह भग्नम् अकरोत्। रावणः क्रोधात् अन्यं धनुः गृहीत्वा शतानि सहस्राणि च शराणां वर्षम् अकरोत्। शरैः आवृतः पक्षिराजः यथा पक्षी स्वनिदं गच्छेत्, तथा दृश्यते स्म। स तान् शरसमूहान् पक्षैः निःक्षिप्य, स्वपादाभ्यां रावणस्य महाधनुः भग्नम् अकरोत्। पक्षिराजः महातेजाः, रावणस्य दीप्ताग्निसमानं शरवर्षं पक्षैः निःक्षिप्य। रावणस्य शीघ्रगामिनः दिव्याः अश्वान्, सुवर्णकवचवेष्टितान्, राक्षसवदनान्, युद्धे ताडितवान्। ततः त्रिध्वजशोभितं, इच्छानुगतं, दीप्तं, रत्नपदशोभितं रथं भग्नम् अकरोत्। शीघ्रं पूर्णचन्द्रप्रभाम् छत्रं, चामराणि, राक्षसान् च पतितवान्। पक्षिराजः तीक्ष्णचञ्चुना रावणस्य सारथ्याः महद् शिरः पुनः पुनः विदारितवान्। धनुः भग्नम्, रथः नष्टः, अश्वाः च सारथिः च हताः, रावणः वैदेहीं गृहीत्वा भूमौ पतितः। रावणं भूमौ पतितं, वाहनं विनष्टं दृष्ट्वा, सर्वे प्राणिनः पक्षिराजं स्तुत्वा "साधु साधु" इति ऊचुः। पक्षिप्रधानं श्रान्तं वृद्धं च दृष्ट्वा, रावणः हृष्टः मैथिलीं गृहीत्वा पुनः उत्थितवान्। जनकस्य कन्यां गोदाम् उपवेश्य, रावणः केवलं खड्गं शेषं, सर्वं साधनं नष्टं, गच्छितुं आरब्धवान्। पक्षिराजः जटायुः उत्थाय रावणं वारयन्, महातेजसा वाक्यं उवाच। "रावण, अल्पबुद्धे! त्वं रामस्य भार्यां नेष्यसि, यस्य शराः वज्रस्पर्शसमाः, राक्षसानां विनाशाय। मित्रैः, बन्धुभिः, मन्त्रिभिः, सेनया, परिचारकैः सह, विषं जलवत् पिबसि, तृष्णया। ये कर्मफलम् न जानन्ति, विवेकहीनाः, शीघ्रं नश्यन्ति; यथा त्वं नश्यिष्यसि। कालपाशेन बद्धः, क्व गमिष्यसि? यथा बडिशेन मत्स्यः, तथा नाशाय गृहीतः। रघुसुतौ, ककुत्स्थवंशजौ, न तव आक्रमणं न तपोवनस्य लङ्घनं क्षमिष्यतः। यत् त्वया कृतम्, भीरुभिः निन्दितम्, लोकवर्जितम्, चौराणां मार्गः, न वीराणाम्। यदि वीरः असि, तदा युद्धं कुरु! क्षणं तिष्ठ, रावण। भूमौ निपतिष्यसि, यथा तव भ्राता खरः। मरणकाले यत् कर्म पुरुषः कुर्यात्, अधर्मं चेत्, तस्य विनाशाय एव; त्वया तादृशं कर्म कृतम्। कः पापफलम् कर्म करिष्येत्? न स्वयंभूः, न जगत्पतिर्वा, तादृशं कर्म कुर्यात्।" एवं शुभवाक्यम् उक्त्वा, महाबलः जटायुः दशग्रीवस्य पृष्ठे बलात् पतितवान्। तं गृहीत्वा, सर्वतः तीक्ष्णनखैः विदारयन्, यथा कुशलः हस्तिपः क्रूरं हस्तिनं आक्रमेत्। चञ्चुना रावणस्य पृष्ठे दत्वा, नखैः विदारयन्, पक्षैः चञ्चुना च केशान् अपाकर्षन् आरब्धवान्।