यः युद्धे दैत्यदानवान् पुनः पुनः निहत्य विजयी अभवत्, स रामः तपस्वी-वेषधारी त्वां शीघ्रं संग्रामे हन्ति—एवं निश्चितं। किं कर्तुं शक्यम्? राजपुत्रौ दूरं गतौ। त्वं, दुष्ट, तयोः भीतिः शीघ्रं नश्यसि—नात्र संशयः। यावत् अहं जीवामि, तावत् त्वं रामस्य प्रिया पद्माक्षी सीतां शुभां न नेष्यसि। तथापि महात्मनः रामस्य प्रियं कार्यं कर्तव्यम्, प्राणैरपि, दशरथस्य च। तिष्ठ, तिष्ठ, दशग्रीव! क्षणं प्रतीक्षस्व, रावण। उत्तम-रथात् त्वां फलमिव शाखात् अपातयिष्यामि। यथाशक्ति युद्ध-सत्कारं ते दास्यामि, निशाचर। एवं उक्ते, राक्षसाधिपः रावणः, क्रोधात् रक्त-लोचनः, दीप्त-स्वर्ण-कुण्डल-धारी, पक्षिराजं जटायुम् प्रति वेगेन अभ्यधावत्। तयोः महायुद्धे घोरः नादः उत्पन्नः, यथा वातेन आकाशे मेघौ सङ्घट्टितौ। ततः अद्भुतं युद्धं अभवत् जटायुः राक्षसः च, उभौ पक्षी-माल्य-धारिणौ, इव द्वौ महागिरौ। रावणः तीक्ष्ण-बाणैः शरैः शङ्कु-प्रहरणैः जटायुः पक्षिराजं घोरं वर्षम् अवर्षत्। पक्षिराजः जटायुः तान् बाण-वर्षान् युद्धे स्वीकृतवान्। स पक्षिराजः तीक्ष्ण-नखैः शक्तिमान् रावणस्य देहे बहूनि व्रणानि अकरोत्। क्रुद्धः दशग्रीवः मृत्युदण्ड-सदृशान् दश घोरान् बाणान् गृहीत्वा शत्रु-वधाय उद्यतः। तैः शरैः, सन्धारितैः, तीक्ष्णैः, शिलायुध-सदृशैः, रावणः बलवान् जटायुम् विद्धवान्। जटायुः रावणस्य रथे जानकीं अश्रु-पूरित-लोचनां दृष्ट्वा, तान् बाणान् उपेक्ष्य, राक्षसं प्रति वेगेन अभ्यधावत्। ततः महाबलः पक्षिराजः पादाभ्याम् रत्न-शोभितं धनुः शरैः सहितं च रावणस्य चूर्णितवान्। रावणः क्रोधात् अन्यं धनुः गृहित्वा शतानि सहस्राणि च बाणान् वर्षत्। पक्षिराजः बाणैः आच्छादितः, स्व-निद्रायाम् स्थितः पक्षीव इव दृश्यते। स पक्षिराजः पंखैः तान् बाण-समूहान् झटिति अपास्य, पादाभ्याम् रावणस्य धनुः पुनः चूर्णितवान्। महातेजाः जटायुः पंखैः रावणस्य अग्नि-सदृशं बाण-वर्षम् अपास्य। युद्धे रावणस्य शीघ्रगामीन् दिव्य-गज-वदन-स्वर्ण-युतान् अश्वान् पक्षिराजः निपातितवान्। त्रिध्वज-शोभितं अग्नि-दीप्तं रत्न-रङ्ग-युक्तं रथं च त्वरया भङ्क्तवान्। पूर्णचन्द्र-सदृशं छत्रं, व्यजनानि, तान् राक्षसान् च झटिति अपातितवान्। पक्षिराजः तीक्ष्ण-चञ्चुना रथ-वाहकस्य विशालं शोभनं शिरः अपातितवान्। धनुः भग्नः, रथः नष्टः, अश्वाः रथी च हताः, रावणः वैदेहीं बाहुभ्यां गृहीत्वा भूमौ पतितः। रावणं भूमौ पतितं रथ-विनष्टं दृष्ट्वा, देवाः पक्षिराजं "साधु, साधु" इत्य् अभिनन्दितवन्तः। पक्षिराजं श्रान्तं वृद्धं च दृष्ट्वा, रावणः हृष्टः मैथिलीं गृहीत्वा पुनः उत्थितः। जनकात्मजां गोदाम् स्थापयित्वा, रावणः केवलं खड्गं शेषं, सर्वं साधनं नष्टं, प्रस्थितवान्। जटायुः पक्षिराजः उत्थाय रावणं प्रतिरुद्ध्य, महातेजसा इदं वचनम् उक्तवान्— "रावण, अल्पबुद्धिः, त्वं रामस्य पत्नीं हरसि, यस्य बाणाः वज्र-स्पर्श-सदृशाः राक्षस-विनाशाय। मित्रैः, बन्धुभिः, मन्त्रिभिः, सेनया, सेवकैः सह, विषं जलवत् पिबसि, तृष्णया। ये कर्म-परिणामं न जानन्ति, विवेकहीनाः, शीघ्रं नश्यन्ति, यथा त्वं नश्यसि। काल-पाशेन बद्धः, क्व गमिष्यसि? बडिशेन गृहीतः मत्स्यः इव विनाशाय गृहीतः। रघुनन्दनौ ककुत्स्थ-वंशसम्भूतौ, न तव आक्रमणं न तपोवन-लङ्घनं सहिष्येते। यद् अकर्ता, भीरु, लोक-निन्दितं, चौर-धर्मः, न वीर-आचारः। यदि त्वं वीरः, युद्धं कुरु! क्षणं तिष्ठ, रावण। भूमौ निपातितः, यथा तव भ्राता खरः। मृत्युकाले यः पुरुषः अधर्मं कुर्यात्, स विनाशाय एव—एवं त्वया कृतम्। कः पाप-परिणामं कर्म कुर्यात्? न स्वयम्भूः न विश्वेश्वरः अपि।" एवं शुभं वचनं उक्त्वा, महाबलः जटायुः दशग्रीवस्य पृष्ठे वेगेन पतितः। जटायुः तं सर्वतः तीक्ष्ण-नखैः विदारयामास, यथा महाकुशलः हस्ती मत्सरिणं गजम् आक्रमेत्।