यदा रावणः जानकीं हर्तुम् उद्युक्तः तदा जटायुः तं राक्षसराजानं गर्जमानः इदं वचनम् अब्रवीत् — "यदि त्वं वीरः असि, तर्हि युद्ध्यस्व! स्थिरः भव किञ्चित्कालम्, रावण; भूमौ निपतिष्यसि त्वम्, यथा पूर्वं खरः निपतितः। येन दैत्याः दानवाश्च युद्धे बहुवारं निहताः, तेनैव रामेण तपस्विवेषधारिणा त्वं शीघ्रं रणाङ्गणे हन्यसे। किं करिष्यामि, यतः राजपुत्रौ दूरं गतौ; त्वं पापात्मन्, तयोः भीतया शीघ्रं नश्यसि, अस्मिन्नेव न संशयः। यावत् अहम् जीवामि, तावत् रामस्य प्रियतमा पद्मलोचना सीता त्वया न नेष्यते। यद्यपि प्राणान् त्यक्त्वापि रामस्य महात्मनः प्रियं कर्तव्यम्, तथैव दशरथस्य अपि। स्थिरः भव, दशग्रीव! क्षणमेकं प्रतीक्षस्व; उत्तमात् रथात् त्वां शाखाफलवत् पतयिष्यामि। यथाशक्त्या युद्धेन सत्कारं दास्यामि, रजनीचर!" एवं स राक्षसराजः रावणः, क्रोधसंरक्तलोचनः, दीप्तस्वर्णकुण्डलधरः, पक्षिराजं प्रति वेगेन अभ्यधावत्। तयोः महायुद्धे घोरः सञ्जयः समुत्पन्नः, यथा आकाशे वातेन समाहृतौ मेघौ। तदा गृध्रराजस्य रावणस्य च दिव्ययुद्धं जातम्, उभौ पत्त्रिणौ माल्यवंतौ इव द्वौ महाशैलौ। ततः रावणः तीक्ष्णाग्रैः शरैः शितैः कण्टकिभिश्च गृध्रराजं घोरवृष्ट्या अभिववर्ष। स पक्षिराजः जटायुः तां बाणवृष्टिं सम्यग्गृह्णन् रावणस्य युद्धे स्थितः। स च बलवान् गृध्रः तीक्ष्णनखैः पादैः रावणस्य देहे बहूनि व्रणानि चकार। ततः क्रोधसंरक्तः दशग्रीवः मृत्युशासनसदृशान् दश भीषणान् बाणान् आदाय रिपोर्वधकामान् सञ्जहारे। तैः शरैः सम्यक् मुक्तैः, ऋजुभिः, शिलास्तम्भसदृशैः, बलवान् रावणः गृध्रराजं विदारयामास। तदा राक्षसस्य रथे अश्रुपूर्णलोचनां जानकीं दृष्ट्वा, जटायुः तान् बाणान् अवज्ञाय, तं राक्षसं प्रति वेगेन अभ्यधावत्। स महाप्रतापवान् पक्षिराजः पादाभ्यां रत्नमालाविभूषितं धनुः शरांश्चास्य चकर्त। रावणः क्रोधसंरक्तः अन्यत् धनुः गृहित्वा शतानि सहस्राणि च बाणानाम् असृजत्। तैः बाणैः आच्छादितः पक्षिराजः स्वपक्षैः तान् बाणसमूहान् अपास्य, बलवद्भिः पादैः रावणस्य महद्धनुः पुनरपि चकर्त। स पक्षिराजः, महातेजाः, रावणस्य दीप्तमग्निसमां बाणवृष्टिम् अपि पक्षैः अपास्य, रावणस्य दिव्यश्वान् सुवर्णकवचान्, राक्षसमुखानिव, युद्धे निपातयामास। तदा त्रिध्वजं रम्यं स्वेच्छाचलितं, अग्निसमप्रभं, रत्नपादपं रथं तस्य चकर्त। ततः पूर्णचन्द्रसदृशं छत्रं, चामरौ, तच्च राक्षसान् च यः धारयामासुः, तान् अपि क्षिप्रम् अपातयत्। बलवान् पक्षिराजः तु, रावणस्य सारथ्याः महद् उज्ज्वलम् शिरः च चञ्चुना पुनः पुनः अपातयत्। तस्य रावणस्य धनुः भग्नम्, रथः विनष्टः, अश्वाः सारथिश्च हतः, स रावणः वैदेहीं गृहीत्वा भूमौ अपतत्। रावणं भूमौ पतितं, रथविनाशितम् दृष्ट्वा, सर्वे भूतानि गृध्रराजं सत्कृत्य "साधु साधु" इति वदन्ति स्म। पक्षिराजं तु क्षीणं वृद्धं च दृष्ट्वा, रावणः हृष्टः मैथिलीम् आदाय पुनः उत्पपात्। जनकात्मजान् स्वाङ्के स्थापयित्वा, शस्त्रैः रहितः, सर्वोपायैः नष्टैः, स रावणः निर्जितः सन् गन्तुम् उद्ययौ। तदा गृध्रराजः जटायुः उत्थाय, रावणम् अभ्यवर्तत, मार्गं रुद्ध्वा महातेजाः इदं वचनम् उवाच— "रावण, अल्पबुद्धे! त्वं रामपत्नीं हरसि, यस्य बाणाः वज्रस्पर्शसमाः, येन राक्षसविनाशः भविष्यति। बान्धवैः, स्नेहिभिः, मन्त्रिभिः, सेनया, परिचारकैः च सह, त्वं विषं जलवत् पिबसि, तच्च त्वदीयं तृष्णया। ये कर्मणां परिणामं न जानन्ति, अविवेकिनः, शीघ्रं नश्यन्ति, यथा त्वम् अपि नश्यसि। कालपाशेन बद्धः त्वम्, कुत्र गन्तासि? बडिशेन गृहीतः मत्स्य इव, नाशाय एव गृहीतोऽसि। रावण, ककुत्स्थवंशसम्भूतौ रघुपुत्रौ न तव दुष्कृत्यं न च तपोवनस्य अपमानं सहिष्येते। यद् अधर्मेण कृतं कर्म, लज्जास्पदं, तद् चौराणां मार्गः, न तु वीराणां। यदि वीरः असि, तर्हि युद्ध्यस्व; क्षणमेकं स्थिरः भव; भूमौ निपतिष्यसि, यथा तव भ्राता खरः। मृत्युकाले यः पुरुषः अधर्मं कर्म करोति, तस्य तद् केवलं नाशाय भवति; त्वया अपि तद् एव कृतम्। कः हि पापफलदं कर्म कुर्यात्? न स्वयम्भूः, नापि ईश्वरः, नापि देवः।" एवं शुभं वचनं उक्त्वा, बलवान् जटायुः दशग्रीवस्य पृष्ठे बलात् अपतत्।