मलदाः करूषाश्च, हृष्टाः समृद्धाः च धनधान्यसम्पन्नाः, कालान्तरेण रूपविकृत्या यक्षिण्या बाधिताः। सा ताटकानामा, सहस्रगजबलसम्पन्ना, सुन्दस्य बुद्धिमतः पत्न्यभूत्। तस्य पुत्रो मारिचो नाम राक्षसः, इन्द्रसमानवीर्यः, गोलाङ्गूलः, महाशिराः, व्याप्तमुखः, विशालाङ्गः च। स राक्षसः, भीमवपुः, जनान् सदा भयमावहन्, एतौ प्रदेशौ नित्यं विनाशयति, हे राघव। ताटका, दुष्टाचारा, मलदाः करूषाश्च विनाशयति; सा अर्धयोजनदूरस्थे मार्गे तिष्ठति, मार्गं निवारयन्ती। अतः त्वं ताटकावनं गन्तव्यम्; आत्मबलं आश्रित्य, एतां पापिनीं विनाशय। मम आदेशेन, पुनः एष प्रदेशः कंटकशून्यः क्रियताम्; यथा वर्तमानः, कश्चन अत्र गन्तुं न शक्नोति। हे राम, भीषणा दुर्दार्या यक्षिण्या एष भूमिः विनष्टा; सर्वं तव कथितम्, एष भीषणवनं यक्षिण्या विनष्टं यथावत् अस्ति। अथ पञ्चविंशः सर्गः श्राव्यः। श्रीवाल्मीकि-रामायणे बालकाण्डे पञ्चविंशः सर्गः। ततः अनन्तगुणस्य ऋषेः उत्तमवचनानि श्रुत्वा, पुरुषसिंहः शुभवाक्येन प्रत्युवाच। "हे मुने, श्रूयते यक्षिणी अल्पबलाऽस्ति; कथं सा दुर्बला सहस्रगजबलं धारयति?" राघवस्य अक्षयवीर्यस्य वचनं श्रुत्वा, ऋषिः हर्षितः, शत्रुनाशिनं लक्ष्मणसहितं सौम्यवाक्येन उवाच। विश्वामित्रः अब्रवीत्—"शृणु, कथं सा बलवती अभवत्; वरदानेन, सा दुर्बला अपि सहस्रगजबलं धारयति। पूर्वं सुकृतो महायक्षः सुकेतु नाम, बलवान् धर्मात्मा च, पुत्रहीनः, महातपः कृतवान्। तस्य पितुः, यक्षाधिपस्य, प्रसन्नः सन्, कन्यां रत्नसमानां ताटकां दत्तवान्, हे राम। तस्यापि सहस्रगजबलं दत्तम्, परं पुत्रं न दत्तम्, यक्षस्य प्रसिद्धस्य। सा सौन्दर्ययौवनसम्पन्ना, जाम्भस्य पुत्राय सुन्दाय पत्न्यभूत्। कालान्तरेण, यक्षिणी पुत्रं मारिचं सुषुवे, स बलवान्, शापेन राक्षसत्वं प्राप्तः। यदा सुन्दः हतः, हे राम, तदा ताटकासहितः पुत्रः अगस्त्यं महर्षिं अभ्यधावत्। क्रोधात् ताटकाऽपि, क्षुधया व्याकुला, गर्जन्ती, अगस्त्यं दृष्ट्वा, त्वरितं अभ्यधावत्। तदा महर्षिः मारिचं उवाच—"राक्षसस्वरूपं धारय"; अगस्त्यः कोपात् ताटकां अपि शप्तवान्। "हे महायक्षिणि, नरभक्षिणि, विकृतमुखे, शीघ्रं रूपं त्यज—घोरं ते रूपं भूत्वा भव!" इत्येवं शापपरिणता, क्रोधग्रस्ता ताटका, कोपवशात्, अगस्त्येन पावितं प्रदेशं विनाशयति। हे राघव, गोब्राह्मणहिताय, ताटकां पापिनीं घोरां हन्याः, तस्याः पापकृत्यं महदस्ति। त्रिषु लोकेषु, त्वाम् ऋते, हे रघुनन्दन, कश्चन तां हन्तुं न शक्नोति, शापबलसम्पन्नत्वात्। हे पुरुषश्रेष्ठ, स्त्रीवधं न विचारयितव्यं; चातुर्वर्ण्यस्य हिताय, राजकुमारः कर्तव्यं करोति। जनरक्षायाः निमित्तं, क्रूरं वा, पापं वा, दोषयुक्तं वा, रक्षकः कर्तव्यम्। एष नित्यं धर्मः राजभारवाहिनां; अयुक्तां हन्याः, हे काकुत्स्थवंशज, धर्मस्याऽभावात्। श्रूयते, हे राजन्, पुरा इन्द्रः मन्थरां विरेचनकन्यां, भूमिं नाशयितुमिच्छन्तीं, हत्वा। पूर्वं विष्णुः काव्यस्य पत्नीं, भृगुपत्नीं, इन्द्ररहितं जगत् इच्छन्तीं, हत्वा। एतेन च, अन्यैः च, बहुभिः राजर्षिभिः, अधर्मिण्यः स्त्रियः श्रेष्ठैः पुरुषैः हताः; अतः, संदेहं त्यज्य, मम आदेशेन तां हन्याः, हे राजन्। षड्विंशः सर्गः श्राव्यः। श्रीवाल्मीकि-रामायणे बालकाण्डे षड्विंशः सर्गः। ऋषेः निश्चययुक्तं वचनं श्रुत्वा, राघवः, श्रेष्ठपुत्रः, अञ्जलिं कृत्वा, दृढनिश्चयेन प्रत्युवाच। "पितुः आदेशस्य पालनात्, कौशिकस्य वचनस्य प्रामाण्येन, कार्यं कर्तव्यम्, न विचिकित्स्येत। अयोध्यायां, महागुरुभिः, पिता दशरथः मां शिक्षितवान्; तस्य वचनं न लङ्घनीयम्। गोब्राह्मणहिताय, भूम्याः कल्याणाय, तव गूढवचनस्य पूर्त्यर्थं, अहं कर्तुं सज्जः।" एवं उक्त्वा, शत्रुनिग्रही, धनुषि मध्ये गृहीत्वा, तीक्ष्णं स्वरं निर्मम, दिशः निनादेन निपूर्य। तस्य शब्देन, ताटकावनवासिनः त्रस्ताः, ताटकाऽपि, क्रोधात्, तस्मात् शब्दात् मोहितवती। तं शब्दं श्रुत्वा, राक्षसी, कोपसम्पन्ना, त्वरितं तत्र यत्र शब्दः उत्पन्नः, अभ्यधावत्। तां दृष्ट्वा, क्रुद्धां, विकृतां, भीषणमुखीं, विशालवपुषीं, राघवः लक्ष्मणं सम्बोधयति।