धार्मिकस्य रामस्य पत्नी सीता, रावणेन बलात् अपहृत्य, दुःखेन व्याकुला स्वस्य पतिं स्मरन्ती, आकुलया वाचा आह – “राघव, धर्मार्थं जीवितं सुखं धनं च त्यक्तवान् त्वं अधर्मेण मम अपहरणं न पश्यसि। शत्रूनां तापक, दुष्टानां दण्डदाता, किमर्थं रावणस्य पापं न दण्डयसि? अधर्मस्य कर्मफलम् त्वरितं न दृश्यते; कालः अपि अत्र कारणं, यथा धान्यानां पक्वतायाम्। त्वया कालविमूढेन कृतं कर्म; अधुनैव रामात् भीषणा आपद् तव प्राणान्तं करिष्यति। कैकेयी स्वबन्धुभिः सह हर्षं करोतु; धर्मिणः पत्न्याः, प्रसिद्धस्य नृपतेः, अपहरणं दृश्यते। सिता जनस्थानस्थे कर्णिकारवृक्षे पुष्पिते अभ्यधत्त – शीघ्रं रामं विज्ञापयत, रावणः सीताम् अपहरति। गोदावरीं हंसक्रौञ्चसंघैः निनादिनीं प्रणम्य अपि आह – शीघ्रं रामं विज्ञापय, रावणः सीताम् अपहरति। वनस्थे देवताभ्यः, विविधवृक्षेषु स्थितेभ्यः, प्रणम्य आह – मम पतिं विज्ञापयत, मम अपहरणं सूचयत। यानि यानि जीवजन्तवः अत्र, येषां किमपि रूपं, सर्वेषु शरणं याचति – मृगसमूहान् पक्षिसंघान् च। अहं पतिस्नेहिता, प्राणात् प्रियः, अनाथा, रावणेन अपहृता – रामं विज्ञापयत। एतद् ज्ञात्वा, बलवन्तः रामः, वीर्येण वैवस्वतात् अपि मां पुनः आनयिष्यति। एवं दुःखशब्दं उच्यन्ती, करुणया वाचा विलपन्ती, दुःखेन आकुला, सिता वृक्षस्थं गृध्रं ददर्श। रावणस्य वशे स्थिता, सुंदरनितम्बा, भीतया वाचा, शोकग्रस्तया, गृध्रं विलपन्ती आह – “जटायो, पश्य माम् अनाथां, राक्षसराजेन, क्रूरकर्मणा, अपहृतां। अस्य क्रूरस्य निशाचरस्य निवारणं न शक्यं; स बलवान्, मायावी, शस्त्रधारी, दुष्टचेताः। जटायो, रामाय सत्यं वद, मम अपहरणं, लक्ष्मणाय अपि सर्वं वद। तस्याः विलापं श्रुत्वा, गृध्रराजः जटायुः, सुषुप्तः अपि, तत् शब्दं श्रुत्वा, शीघ्रं दृष्ट्वा रावणं, वैदेहीं च अपश्यत्। ततः, पर्वतशृङ्गतुल्यं तीक्ष्णचञ्चलं धारयन्, वृक्षे स्थितः, शुभवाक्यं उवाच – “दशग्रीव, पूर्वं धर्मे स्थितः सत्यनिष्ठः अभवः; भ्राता, अधुनैव निन्दितं कर्म मा कुरु। अहं जटायुः नाम, गृध्रराजः, सर्वेभ्यः प्राणिनां अधिपः, महेन्द्रवरुणयोः तुल्यः। रामः दशरथस्य पुत्रः, सर्वेभ्यः हिते स्थितः; एषा विश्रुतः नारी तस्य धर्मपत्नी। सा सीता नाम्ना, उत्तमवपुषः, यां त्वं हर्तुम् इच्छसि; धर्मस्थः नृपः कथं परस्त्रीं स्पृशेत्? विशेषतः नृपः परस्त्रीं रक्षितुं यत्नं कुर्यात्; बलवान्, परस्त्रीकामनां पापमार्गं त्यज। बुद्धिमान् निन्द्यं कर्म न कुर्यात्; यथा स्वपत्नीं रक्षेत्, तथा परस्त्रीं अपि रक्षेत्। लाभकामार्थं वा, धर्मज्ञः, शास्त्रातिरिक्ते अपि, धर्ममार्गं विवेचयेत्, पुलस्त्यवंशज। राजा, धर्मः, कामः, अर्थः च परमं धनम्; राजात् धर्माधर्मौ, संपत्तिः च जायते। चञ्चलः, पापकृत्, राक्षसराज, कथं राज्यं प्राप्तवान्, यथा दुष्टः दिव्यरथं आरोहति। काममूलं दुष्करं त्यक्तुम्; सत्कर्म न स्थायि दुष्टगृहे। राज्ये वा नगरे वा, धर्मात्मा रामः, किमपि अपराधं न कृतवान्; कथं तं त्वं हिंससि? यदि खरः, शूर्पणखायाः कारणात्, जनस्थानं आगत्य, रामेण निर्दोषेण हतः – तत्र, सत्यम् वद, किम् अपराधं रामः कृतवान्, यं त्वं जगतः पत्न्याः अपहरणं कृत्वा गच्छसि? शीघ्रं वैदेहीं विमोचय, तस्याः तीक्ष्णदृष्ट्या दग्धः भविष्यसि, यथा वृत्रः इन्द्रवज्रेण दग्धः। विषसर्पं वस्त्रे बन्धितं न अवबुध्यसे; मृत्युपाशः ग्रीवायाम् न पश्यसि। सौम्य, केवलं तं भारं वह्यं, यः पुरुषं न बाधते; केवलं तं भोजनं खाद्यं, यः पच्यते, न हानि करोति। किम् कर्म कर्तव्यं, यः न धर्मं, न कीर्तिं, न यशः, केवलं शरीरश्रमं ददाति? षष्टिसहस्रवर्षाणि, रावण, पितृपितामहैः प्राप्तं राज्यं धर्मेण धारयामि। अहं वृद्धः, त्वं युवा, धनुष्मान्, रथी, कवचधारी; तथापि वैदेहीं मम सन्निधौ हर्तुं, सुरक्षितं गन्तुं न शक्यं। मम साक्षात् वैदेहीं बलात् हर्तुं न शक्यं, यथा तर्कन्यायाधिष्ठितं वेदज्ञानं न हर्तुं शक्यं। यदि वीरः असि, युद्धं कुरु! क्षणं स्थातुम् अर्हसि, रावण, भूमौ हतः शयिष्यसि, यथा खरः। एवं सिता दुःखेन रामं, लक्ष्मणं, वनदेवताः, जीवजन्तवः च सम्बोध्य, जटायुः अपि रावणं धर्मोपदेशेन वारयन्, तस्य पापकर्मणः विरोधं अकरोत्।