रावणः मैथिलीमुद्दिश्य कोपसमन्वितः कुपितया वाचा तामभ्यधात्—"कथं त्वं, मोहिता बुद्धिमतीति मन्यसे, तस्य गुणैः संलग्ना भवसि, यो स्त्रीवाक्यप्रेरितः स्वं राज्यं सुहृदश्च परित्यज्य अरण्ये वसति?" इत्युक्त्वा रावणः पुनः सौम्यभाषिणीं स्नेह्यां मैथिलीं प्रति—"सः पुरुषः मृगयाभिः संकुलस्यानेन विपिने भ्रमन्, भ्रमितचित्तः, इह वसति," इति निगृह्य तामभ्यधात्। ततः कामसंयुक्तः दुष्टात्मा रावणः मैथिलीमुपसृत्य, यथा नभसि रोहिणीं चन्द्रमाः गृह्णाति, तथा तामाकर्षत्। सः पापात्मा राक्षसः वामहस्तेन पद्मलोचनां सीतां केशेषु गृहीत्वा, दक्षिणहस्तेन जघनदेशे चाकर्षत्। तं पर्वतसन्निभं तीक्ष्णदंष्ट्रं महाबाहुं दृष्ट्वा, वनदेवताः मृत्युं समागतमिव भीताः संत्रस्ताः पलायिताः। अथ रावणस्य दिव्यं मायया निर्मितं रथं, सुवर्णसन्निभं, खररथं, कठोरध्वनिसम्पूर्णं तत्र संपप्रकाशत। तत्र सः रावणः कठोरैः शब्दैः महनादेन तां भयमुपदिश्य, वैदेहीं गोदोहने स्थित्वा, रथे स्थापयामास। रावणगृहीता या सा महाभागा सीता, दुःखिता, वनान्तरे दूरस्थितं रामं कष्टेनाक्रोशत्। रावणः कामवशेन विक्रान्तया सीतया सह, नागपत्नीमिव, तां बलात् हरन् जगाम। राक्षसराजेन रावणेन सा सीता व्योम्ना नीयमाना, मत्तया दुःखिता स्त्रीवद्, उन्मत्तवद् उच्चैः क्रोशन्ती, विवर्णचेतसा बभूव। सा विलपन्ती, "लक्ष्मण महाबाहो, पितृपितामहानन्ददायक, त्वं न जानासि यत् अहं रूपविकारिणा राक्षसेन नीयमाना!" इति व्याहरन्ती। पुनः सा "राघव धर्मार्थहेतोः प्राणसुखसम्पदः त्यक्त्वा, मामन्यायेन नीयमांनाम् न पश्यसि!" इति विलपन्ती। "दुष्टदमनकर्ता त्वं, रिपूनां तापकः, किमर्थं दुष्कृतं न दण्डयसि? रावणं च किमर्थं न दण्डयसि?" "दुष्कृतस्य फलं न त्वरया दृश्यते; कालेनापि तद्भवति, यथा धान्यस्य पक्वता।" सा रावणं प्रति व्याहरति—"त्वं कालेन मोहितचित्तः पापमिदं कृतवान्; इदानीं रामात् प्राणान्तकरं भयङ्करं दुःखं प्राप्स्यसि।" "इदानीं कैकेयी स्वबान्धवैः सह प्रमोदेत; धर्मात्मनः कीर्तिमतः पत्न्यनया रावणेन नीयमाना।" इति विलप्य, सा जनस्थानस्थे कर्णिकारवृक्षेभ्यः—"शीघ्रं रामाय निवेदयत रावणः सीतां हरति"—इति निवेदयामास। गद्गदया वाचा सा गोदावरीं हंसराजहंसकुलनिनादितां नद्यं प्रणम्य—"रामाय शीघ्रं निवेदयत रावणः सीतां हरति"—इति व्याहरति। पुनः वनदेवताभ्यः विविधवृक्षसंश्रिताभ्यः प्रणम्य—"मम पतये निवेदयत अहं नीतास्मि"—इति प्रार्थयति। "यावन्ति प्राणिनः अत्र, येषां येषां रूपाणि, मृगगणाः पक्षिसंघाश्च, सर्वेषां शरणं प्रपद्ये।" सा विलपन्ती—"पतिस्नेहिता, प्राणाधिक्या, अनाथा, अहं रावणेन नीयमाना; रामाय निवेदयत।" "एवं ज्ञात्वा महाबाहुः वीर्यशाली सः, वैवस्वतकरात् अपि माम् पुनरानेष्यति स्ववीर्येण।" इति निश्चित्य, सा करुणया विलपन्ती, दुःखार्ता, विशाललोचना, वृक्षे निषण्णं गृध्रराजं ददर्श। सा चारुदत्तजघना, रावणवशवर्तिनी, तमवलोक्य, शोकव्याकुलया वाचा, भयात् विक्लवया, आक्रोशत्। "जटायो, पश्य मामनाथवत् राक्षसराजेन पापकर्मणा नीयमानाम्।" "न शक्यः त्वया रात्रिचरः पापात्मा निरोद्धुं; बलवान्, मायावी, शस्त्रपाणिः, दुष्टचित्तश्च।" इत्युक्त्वा, "जटायो, रामाय सत्यं मम अपहृतिं निवेदय, लक्ष्मणाय च सर्वं निःशेषं कथय" इति निवेदयामास। एवमवदत् सीता। अथ वाल्मीकि रामायणे, आरण्यकाण्डे, पञ्चाशत्तमः सर्ग आरभ्यते। ततः सः जटायुः, न पूर्णप्रबुद्धः सन्, तम् शब्दं श्रुत्वा शीघ्रं विलोक्य रावणं च वैदेहीं च ददर्श। ततः पर्वतशृङ्गतुल्यचञ्चुः सः खगश्रेष्ठः, वृक्षस्य शिखरे स्थित्वा, शुभां वाचं प्राह। "दशग्रीव, पूर्वं धर्मनिष्ठः सत्यव्रतश्चासि स्म; भ्रातः, इदानीं न कर्तव्यमिदं निन्दितं कर्म। अहं जटायुरनाम, विहंगमाणां राजा, महेन्द्रवरुणोपमः।" "रामो दशरथात्मजः सर्वभूतहिते रतः; एषा च भगवती तस्य धर्मपत्नी, लोकनाथस्य।" "एषा सीता नाम, सुशोभना, यां त्वं हर्तुमिच्छसि; कथं धर्मस्थेन राज्ञा परदारस्पर्शः कर्तव्यः?" "विशेषतः राज्ञा परदाररक्षा कर्तव्या; परदारलोभात् अधर्ममार्गं मा गम्यताम्।" "यदन्यैर्निन्द्यते, तन्न कर्तव्यम्; यथा स्वपत्नीं रक्षति, तथा परदारानपि रक्षेत्।" "लाभकामाभ्यां वा, धर्मज्ञैः शास्त्रविहीनमपि धर्ममार्गो विज्ञेयः, पुलस्त्यनन्दन।" "राजा धर्मः कामश्चार्थश्च चत्वारः श्रेयांसि; राज्ञः एव धर्माधर्मौ सम्पत्तिश्च।" "कथमिदानीं चपलः पापभावन, राक्षसश्रेष्ठ, त्वं राज्यं प्राप्तः, यथा दुष्टः दिव्ययानमिव?" "यद् रागनिष्ठं, तत् दुरपाकर्षम्; सत्कर्म चिरं पापगृहे न वसति।" एवं सः जटायुः धर्मयुक्तया वाचा रावणं प्रति भाषमाणः, सीतां तस्य रक्षायै प्रयत्नं कर्तुं मनसि कृतवान्।