रावणः, मयूरवर्णसमप्रभः, क्रोधेन परुषं वचनं वदन्, भाषणान्ते तस्य नेत्रे रक्तरागे बभूवतुः। तत्क्षणमेव सः सौम्यरूपं परित्यज्य, कालस्येव रूपं, कुबेरस्य भ्रातुः सदृशं, भीषणं रूपमधत्त। तस्य नेत्रे रुधिरवर्णसमप्रभे, तप्तहेमाभरणैः भूषिते, महाक्रोधवशेन स घटघटायमानमिव मेघमिव बभौ। दशशीर्षः विंशतिभुजः रजनीचरः, तापसवेषं त्यक्त्वा, स्वं विशालं रूपं प्रकाशयामास। तदा राक्षसाधिपः रावणः, रक्तवस्त्रधरः, मैथिलीं स्त्रीरत्नमिव निरीक्ष्य, स्वकीयमेव रूपमधत्त। सः रावणः, कृष्णकेशपाशविलसितमुखीमित्येवं मैथिलीं, दिव्यवस्त्राभरणशोभितां, सूर्यसमप्रभां, वाक्यमुवाच— “यदि त्वं त्रिषु लोकेषु विश्रुतं पतिं इच्छसि, सुकुमारि, मयि शरणं प्रपन्ना भव; अहं तव योग्यः पतिः। मामेव चिरसख्यं वृणुष्व; अहं तव प्रशंसनीयः पतिः, सौम्ये, न कदापि तव अहितं करिष्यामि। मानवस्नेहं परित्यज्य, मय्येव मनः कुरु; रामं परित्यज, यो राज्यं नष्टवान्, प्रयोजनहीनः, अल्पायुष्च। केन गुणेन त्वं, मोहिता, बुद्धिमतीव, तस्मिन्नेव अनुरक्ता, यस्य स्त्रीवचनात् राज्यं मित्राणि च त्यक्तानि? सः मृगैः आक्रान्तेऽस्मिन्वने वसति, मोहितचित्तः।” एवं रावणः, स्निग्धवाक्यां प्रियदर्शनीं मैथिलीं प्रति, कथयामास। ततः कामवशात् दुष्टचेताः राक्षसः, चन्द्रमाः रोहिणीमिव, सीतां उपसृत्य जग्राह। सः वामहस्तेन पद्मलोचनां सीतां केशेषु गृहीत्वा, दक्षिणहस्तेन जघनं जग्राह। तं पर्वतसमं तीक्ष्णदंष्ट्रं महाबाहुं दृष्ट्वा, वनदेवताः मृत्युमिव भीता, त्रस्ताः पलायिताः। तदा रावणस्य अद्भुतं मायामयं रथं, सुवर्णसदृशप्रभं, खरोद्धातं, घोरनिनादं, प्रादुरभवत्। ततः सः कठोरवचनैः महाघोषेण वैदेहीं तर्जयन्, तां गोदोहितीं स्वाङ्के स्थापयित्वा रथे उपावेशयत्। रावणेन गृहीता या श्रीमती सीता, सा दुःखिता रामं, वनान्तरे दूरस्थं, आर्तस्वरेण आहूय रोदितुम् आरब्धा। रावणः कामवशेन, पतङ्गीव पतिं नागराजस्य, विलपन्तीं सीतां अपहरत्। सा राक्षसराजेन आकाशमार्गे नीयमाना, व्याकुलचित्ता, प्रमत्तेव दुःखिता, उन्नदन्ती विललाप। “लक्ष्मण, महाबाहो, पितृपितामहप्रियकर, त्वं न जानासि यत् अहं रूपान्तरेण राक्षसेन नीयमाना! राघव, धर्मार्थं जीवितं सुखं धनं च त्यक्त्वा, त्वं न पश्यसि मां अन्यायेन नीयमानाम्! त्वं दुष्टदमनः, रिपुतापन, न किमर्थं एतादृशं पापं न दण्डयसि, रावणं न दण्डयसि? अधर्मस्य फलम् अद्य न दृश्यते; कालः अपि अत्र कारणं, यथा धान्यस्य पक्वता कालान्तरं प्राप्नोति। त्वं कालमोहितचित्तः, एतदकुर्वन्, रामात् भीषणं विनाशं प्राप्स्यसि। अद्य कैकेयी स्वबान्धवैः सह हृष्टा भवेत्; धर्मपत्नी धर्मात्मनः ख्यातस्य पतिं परित्यज्य नीयते। अहं जनस्थानस्थे कर्णिकारवृक्षेभ्यः वदामि— शीघ्रं रामाय निवेदयत यत् रावणः सीताम् अपहरति। अहं हंसक्रौञ्चसंघनादितां गोदावरीं नमामि— शीघ्रं रामाय निवेदयत यत् रावणः सीताम् अपहरति। अत्र वृक्षेषु वसन्तः ये देवताः, ताः नमामि— मम पतिं निवेदयत यत् अहं नीतास्मि। अत्र ये ये प्राणी, मृगपक्षिसंघाः, तेषु सर्वेषु शरणं गच्छामि। अहं रावणेन नीयमाना, पतिस्नेहिता, प्राणाधिकप्रिया, अनाथवत्, निवेदयत यत् रावणेन सीता नीताऽस्ति। एतद् ज्ञात्वा, महाबाहुः रामः, वीर्येण माम् अपि वैवस्वतस्य हस्तात् पुनरानयिष्यति। एवं करुणं वाक्यम् उच्चार्य, महतीं व्यथां प्रपन्ना, विशाललोचना सा, वृक्षाग्रे स्थितं गृध्रं दृष्टवती। सा सुमध्यमा, रावणवशगता, तमवलोक्य, भयात् कम्पितया गिरा आर्तस्वरेण आक्रोशत्— “जटायो, मां पश्य, आर्य, अनाथवत्, राक्षसराजेन, क्रूरकर्मणा, नीयमानाम्। अयं रजनीचरः न त्वया वारयितुं शक्यः; सः बलवान्, मायावी, शस्त्रधारी, दुष्टचित्तः। जटायो, रामाय मम अपहरणं यथार्थं निवेदय, लक्ष्मणाय च सर्वं वद, किंचिदपि न गूढयेत्।” एतस्मिन्नन्तरे श्रीमद्वाल्मीकिरामायणे अरण्यकाण्डे पञ्चाशत्तमः सर्गः आरभ्यते। तदा जटायुः, पूर्णतया न जागरितः अपि, तं शब्दं शुश्राव; शीघ्रं दृष्ट्वा रावणं, वैदेहीं अपि अपश्यत्। ततः पर्वतशृङ्गधारिणा तीक्ष्णचरणेन, सः खगश्रेष्ठः, वृक्षाग्रे स्थितः, शुभं वचनम् उवाच— “दशग्रीव, त्वं पूर्वं धर्मे स्थितः, सत्यव्रतः आसीः; भ्रातः, त्वं इदानीं न कर्तुमर्हसि एतादृशं निन्दितं कर्म।