रावणः क्रोधाविष्टः सीताम् उवाच – “मद्गुणैः तेजसा च सूर्यं तीक्ष्णैः शरैः विदारयितुं भूमिं च विभजन्तुं शक्नोमि। मूढे, मम रूपविक्रमं पश्य। यथेष्टं रूपं धारयितुं समर्थः अहम्।” तस्य वचनान्ते, रावणस्य वचनं श्रुत्वा, तस्य नेत्रे रक्तवर्णानि अभवन्, मयूरवर्णस्य रावणस्य कोपसम्भृतस्य। सः तदा सौम्यरूपं त्यक्त्वा घोररूपं धारयामास, कालस्य सदृशः, कुबेरस्य भ्राता इव। रक्तवर्णेक्षः, तप्तस्वर्णाभरणधारी, महाक्रोधसमन्वितः, मेघसन्निभः रावणः अभवत्। दशमुखः, द्विविंशतिबाहुः, निशाचरः, विशालरूपं प्रकाशयन्, तपस्विरूपं परित्यज्य, स्वं राक्षसरूपं धारयामास। रक्तवस्त्रधारी, राक्षसाधिपः रावणः, सीताम् – स्त्रीरत्नं – अवलोकयन् स्थितः। सः तस्याः श्यामकेशां, सूर्यसदृशदीप्तिं, उत्तमवस्त्राभरणधारिणीं मैथिलीम् उवाच – “त्रैलोक्यविख्यातं पतिं यदि इच्छसि, त्वं माम् आश्रय; अहम् योग्यः पतिः त्वदर्थम्। चिरकालसख्यं त्वं मां वृणीहि, अहम् प्रशंसनीयः पतिः, सौम्ये, न कदाचित् त्वां हिंसिष्यामि। मानुषं स्नेहं त्यक्त्वा, हृदयं मयि स्थापय; रामं त्यज, यस्य राज्यं नष्टम्, कार्यं विफलम्, आयुः च अल्पम्।” “कैर् गुणैः त्वं रममाणासि, बुद्धिमती इति मोहिता, यस्य नारीवाक्येन राज्यं मित्राणि च त्यक्तानि? सः मृगमद्यान्विते वनं वसति, मनः भ्रमितम्।” इति रावणः मैथिलीम् उवाच, या स्निग्धवाचः, प्रियत्वार्हा। तदनन्तरम्, दुष्टहृदयः राक्षसः कामेन अभिभूतः, सीताम् उपगम्य, चन्द्रः रोहिण्याः यथा, ताम् आकर्षयामास। वामहस्तेन तस्याः केशे ग्रहीत्वा, दक्षिणहस्तेन जंघायाः स्पर्शं कृतवान्। पर्वतसन्निभः, तीक्ष्णदंष्ट्रः, महाबाहुः रावणम् दृष्ट्वा, वनदेवताः मृत्युं इव भीता, भयात् पलायन्। ततः रावणस्य दिव्यं मायाचरित्रं, सुवर्णसदृशदीप्तम्, खरनादेन निनादितम्, खरसारथ्ययुक्तम् अभवत्। ततः, कठोरवाक्यैः, महान् गर्जनैः, वैदेहीम् उपरि धम्काय, ताम् गोदाय, रथे स्थापयामास। रावणगृहीता सीता, दीप्तिमती, दुःखेन रामं वनान्तरे दूरस्थम् आक्रन्दयामास। रावणः कामानुगतः, व्याघ्रपत्नीम् इव, संघर्षमाणां सीताम् अपहरत्। राक्षसाधिपः आकाशमार्गे ताम् अपहरन्, सीता व्याकुलचित्ता, दुःखिता, उन्मत्ता इव, उच्चैः आक्रन्दयामास। “लक्ष्मण, महाबाहो, वृद्धानां हर्षदायकः, त्वं न जानासि यत् अहम् रूपविकारी राक्षसेन अपाहर्ये। राघव, धर्मार्थे जीवितं सुखं धनं च त्यक्त्वा, त्वं न पश्यसि यत् अधर्म्येण अहम् अपाहर्ये। त्वं शत्रुभीतिकरः, दुष्टानां दण्डकर्ता, किम् एतादृशं दुष्टं न दण्डयसि, किम् रावणम् न दण्डयसि?” “असदाचारस्य फलं त्वरितं न दृश्यते; कालः अपि अत्र कारणम्, यथा धान्यस्य पक्वता। त्वं कालावृतचेताः एतत् कर्म कृतवान्; इदानीं रामात् प्राप्य, घोरं विनाशं, जीवनान्तं अनुभव। कैकयी स्वजनैः सह हर्षयतु; धर्मात्मनः पत्न्याः, कीर्तिमतः पत्न्याः, अपहरणं दृश्यते।” “जनस्थानस्य कर्णिकारवृक्षान् अभिवाद्य, शीघ्रं रामाय कथयत् – रावणः सीताम् अपहरति। गोदावरीं, हंसक्रौञ्चसमूहनिनादिताम्, नमस्कृत्य, शीघ्रं रामाय कथय – रावणः सीताम् अपहरति। वनदेवताभ्यः, विविधवृक्षस्थायिनः, नमस्कृत्य, मम पतिं सूचय – अहम् अपहृता। यत्र यत्र प्राणिनः सन्ति, तेषां सर्वेषां शरणं याचामि – मृगसमूहः, पक्षिसमूहः च। अपहृता, पतिस्नेहमयी, प्राणात् प्रियतराः, अनाथा – रामाय सूचय – रावणेन सीता अपहृता।” “इदानीं, बलवान् रामः, महाबाहुः, वीर्येण, वैवस्वतस्य गृहीता अपि, माम् पुनर् आनयिष्यति। तदनन्तरम्, दयावचनानि उच्य, दुःखेन विलपन्ती, विशालाक्षी, वृक्षस्थं गृध्रं दृष्टवती। सा, सुंदरनितम्बा, रावणगृहीता, भयात् दुःखात् कण्ठक्लिष्टया वाचा, गृध्रं आह – ‘जटायो, मां पश्य, राक्षसराजेन, दुष्टकर्मणा, अनाथवद् अपाहर्ये।’ “एषः दुष्टः रात्रिचरः, त्वया न निवार्यः; बलवान्, मायावी, शस्त्रधारी, दुष्टचित्तः। जटायो, रामाय मम अपहरणं सत्यं कथय, लक्ष्मणाय अपि सर्वं वद, किञ्चिद् न गुप्तम्।” ततः पञ्चाशत्तमः सर्गः आरभ्यते, श्रीमद् वाल्मीकि-रामायणे, अरण्यकाण्डे, पञ्चाशत्तमः सर्गः इति। ततः जटायुः, पूर्णतः न जागृतः, तं शब्दम् श्रुत्वा, शीघ्रं ददर्श रावणम्, वैदेहीम् अपि ददर्श। ततः, पर्वतशृङ्गसदृशं तीक्ष्णचञ्चलं धारयन्, श्रीमान् पक्षिसत्तमः, वृक्षे स्थितः, शुभं वचनं उवाच।