शृणु, धर्मप्रियः! पुरातनकाले, राघव, देवैः निर्मिते मालदः करुषः च इह स्थिते। तदा, वृत्रस्य वधात् अनन्तरं, सहस्राक्षः इन्द्रः मलिनतया अभिभूतः अभवत्। तस्य देहं ब्रह्महत्या च तृष्णा च प्रविष्टे। तं मलिनं इन्द्रं देवाः तपस्विनः च पात्रैः स्नानं कृत्वा तस्य मलं भूमौ न्यस्य करुषः अपि स्थापितः। इन्द्रस्य देहात् उत्पन्ने तस्मिन्नेव, देवाः हृष्टाः अभवन्; शुद्धः इन्द्रः पुनः स्वस्वरूपं प्राप्तवान्। सन्तुष्टः इन्द्रः तस्मै भूमये उत्तमं वरं दत्तवान्—एते क्षेत्रे समृद्ध्याः विश्वे प्रसिद्धिं प्राप्स्यन्ति। मालदाः करुषाः च, मम देहस्य मलं धारयन्तः, देवैः प्रशंसिताः, ते च दिवौकसः इन्द्रं प्रति 'साधु साधु' इति उक्तवन्तः। मालदाः करुषाः च, सुखिनः धनधान्यसम्पन्नाः, कालान्तरेण रूपविन्यस्तया यक्षिण्या बाधिताः अभवन्। सा यक्षिणी सहस्रगजबलसम्पन्ना, ताटकानाम्नी, बुद्धिमतः सुन्दस्य पत्न्यस्ति। तस्याः पुत्रः मारिचः नाम राक्षसः, इन्द्रसमानवीर्यः, गोलाङ्गूलः, विशालशिराः, विस्तीर्णमुखः, महाकायः च। स राक्षसः भीमदर्शनः सततं जनान् त्रासयति, एतौ क्षेत्रे विनाशं करोति। ताटका दुष्टाचारिणी मालदाः करुषाः च विनाशयति; सा अर्धयोजनदूरस्थे मार्गे स्थित्वा विघ्नं करोति। अतः त्वं ताटकावनं गन्तव्यम्; स्वबलं आश्रित्य, एतां दुष्टां विनाशय। मम आज्ञया, पुनः एतत् क्षेत्रं कंटकविहीनं कुरु; यः कश्चन इह आगन्तुं न शक्नोति। राम, एषा भूमिः तीक्ष्णया दुःसहया यक्षिण्या विनष्टा; सर्वं ताटकावनस्य घोरं वृत्तान्तं तुभ्यं उक्तं, यक्षिण्या तद्वनं अद्यापि नष्टमस्ति। शृणु, बालकाण्डे पञ्चविंशः सर्गः आरभ्यते। ततः, असीमगुणस्य मुनेः उत्तमं वचनं श्रुत्वा, पुरुषसिंहः शुभवाक्यं प्रत्युवाच। 'महामुने, यक्षिणी अल्पबलायै इति श्रूयते; कथं सा दुर्बला सहस्रगजबलं धारयति?' राघवस्य असीमतेजसः वाक्यं श्रुत्वा, मुनिः हृष्टः, शत्रुनाशनं रामं लक्ष्मणं च सौम्यं वचनं उवाच। विश्वामित्रः उवाच—'शृणु, कथं सा बलवती अभवत्; वरप्रदानात् दुर्बला अपि सहस्रगजबलं धारयति। कदाचित् महायक्षः सुकेतु, बलवान् धर्मात्मा, पुत्रहीनः, महान् तपः कृतवान्। यक्षाधिपः तस्य तपस्याः सन्तुष्टः, रत्नकन्यां ताटकां नाम रामाय दत्तवान्। तस्याः सहस्रगजबलं अपि दत्तवान्; किन्तु पुत्रं न दत्तवान्, यक्षस्य यशस्विनः। सा सौन्दर्ययुवत्याः वृद्ध्या, सुन्दाय जाम्भपुत्राय पत्न्यरूपेण दत्ता। कालान्तरेण, यक्षिणी पुत्रं मारिचं नाम अजात्, स बलवान्, शापात् राक्षसः अभवत्। सुन्दस्य वधात् अनन्तरं, राम, ताटकाः पुत्रेन सह अगस्त्यं मुनिं आक्रोशयामास। तृष्णया कोपेन च सा गर्जन्ती त्वरया अग्रे अभ्यधावत्; तां आक्रमन्तीं दृष्ट्वा अगस्त्यः महर्षिः— मारिचं प्रति उवाच—'राक्षसस्वरूपं धारय!' अगस्त्यः क्रोधेन ताटकां अपि शप्तवान्। 'महायक्षिणि, नरभक्षिणि, विकृतमुखे, शीघ्रं एतत् रूपं त्यज—भीमदर्शनं ते भवतु!' शापात् रूपपरिवर्तनं प्राप्त्वा, क्रोधेन ग्रस्तः ताटकाः एतत् क्षेत्रं विनाशयति, यत् अगस्त्येन पवित्रं कृतम्। राघव, गोब्राह्मणहिताय, एतां दुष्टां भीषणां ताटकां हन्याः, यस्याः पापकृत्यं महदस्ति। त्रिषु लोकेषु कश्चन पुरुषः, त्वाम् ऋते, रघुनन्दन, तां हन्तुं न शक्नोति, शापसम्पन्ना हि सा। पुरुषश्रेष्ठ, एतस्मिन्नेव प्रसंगे नारीवधं त्वया न विचार्यं; चातुर्वर्ण्यरक्षणाय, राजपुत्रेण कर्तव्यम्। जनरक्षणाय, क्रूरं वा अक्रूरं वा, पापं वा दोषयुक्तं वा, रक्षकः सदा कर्तव्यम्। एष धर्मः नित्यः राजभारधारिणां; काकुत्स्थनन्दन, तां अधर्मिणीं हन्याः, धर्मः तस्यां नास्ति। श्रूयते, राजन्, पुरा इन्द्रः मन्थरां विरोचनकन्यां, भूमिं विनष्टुम् इच्छन्तीं, हत्वा। पूर्वं विष्णुः काव्यपत्नीं, भृगुप्रिया, इन्द्ररहितं जगत् इच्छन्तीं, हत्वा। एवं बहवः धर्मात्मानः, पुरुषश्रेष्ठैः अधर्मिण्यः स्त्रियः हताः; अतः, संदेहं त्यजित्वा, मम आज्ञया तां हन्याः, राजन्। शृणु, बालकाण्डे षड्विंशः सर्गः आरभ्यते। विश्वामित्रस्य दृढं वचनं श्रुत्वा, राघवः, उत्तमपितृपुत्रः, समाहितः, अञ्जलिं कृत्वा, प्रत्युवाच—'पितुः आज्ञायाः पालनात्, कौशिकस्य वचनस्य अधिकारात्, एष कार्यं न विचार्यं कर्तव्यम्।