सीतायाः कम्पमानायाः स्थितिं दृष्ट्वा, मृत्युना इव भीषणे रावणः, भयम् उत्पादयितुम्, स्ववंशं, स्वबलं, स्वनाम, स्वकृत्यानि च विस्तरेण आख्यातुम् आरब्धवान्। तदा श्रीमद्वाल्मीकि-रामायणे, अरण्यकाण्डे, अष्टचत्वारिंशः सर्गः प्रवर्तते। सीतया एवं उक्तः सन् रावणः क्रुद्धः भ्रुकुटिं कृत्वा ताम् कठोरैः वाक्यैः प्रत्युवाच—"शुभे, अहं रावणः, वैश्रवणस्य प्रतिद्वन्द्वी भ्राता, दशग्रीवः, महाबलः, त्वं कुशलम् अवाप्नुहि। देवाः, गन्धर्वाः, भूताः, विहंगमाः, पन्नगाः च मां दृष्ट्वा सदा भीताः यथा मृत्युं प्राणीः पलायन्ते। मम भ्राता वैश्रवणः, अन्यायां मातरि जातः, अन्यस्मिन् विषये कोपात् मया युद्धे समाह्वतः, स च मया विजितः। स मम भयात् स्वं दिव्यं निकेतनम् उत्सृज्य, कैलासे परमशैले वसति, दिव्येन विमाननेन सञ्चरन्। तत् दिव्यं पुष्पकं नाम विमानं, यद् इच्छया गच्छति, मया वीर्येण जितम्; तेनाहं व्योम्नि सञ्चरामि। हे मिथिलेश्वरी, मम रोषे सम्प्राप्ते, केवलं मम मुखदर्शनात् इन्द्रादयः देवाः भीताः पलायन्ते। यत्र यत्र अहं तिष्ठामि, वातः सशङ्कः वाती, सूर्यरश्मयः तीव्राः भवन्ति, चन्द्ररश्मयः शीतलाः, सर्वम् आकाशे मम भीतये। यत्र यत्र अहं गच्छामि, वृक्षाः अपि पत्रैः न चलन्ति, नद्योऽपि सलिलं न सञ्चालयन्ति। समुद्रात् परे मम रम्या पुरी लङ्का नाम, घोरैः राक्षसैः पूर्णा, यथा अमरावती इन्द्रस्य अमरैः। सा रम्या पुरी, शुभ्रया प्राकारया परितः, सुवर्णमण्डपैः, वैडूर्यद्वारैः विभूषिता, शोभते। गजैः, अश्वैः, रथैः चाकीर्णा, वाद्यनिनादमण्डिता, सर्वकामफलवृक्षोपवनेन शोभिता। तत्र त्वं, हे सीते, मया सह वत्स्यसि; मानुषस्त्रीणां स्मृतिरपि न भविष्यति ते, विचारयन्त्याः। मानुषैः दिव्यैः च भोगैः युक्ता, त्वं न स्मरिष्यसि रामं, तं मर्त्यं मृतजीवितम्। राजा दशरथः, प्रियं पुत्रं राज्ये स्थाप्य, बलहीनः, ज्येष्ठं पुत्रं वनं प्रेषितवान्। किं त्वं करिष्यसि, विशालाक्षि, तेन रामेण, राज्यं चित्तं च हृतं, तपस्विना सह वसता? स्वयमेव प्राप्तं राक्षसेन्द्रं मां भजस्व; न त्वं कामबाणैः विद्धं मां निराकर्तुम् अर्हसि। यदि मां परित्यजसि, भीरु, पश्चात्तापं अनुभविष्यसि, यथा उर्वशी पौरुरवसोऽङ्घ्रिपातात्। रामः स मर्त्यः मम समरं न समः, नापि ममाङ्गुलिसमा; शुभे, यदृच्छया प्राप्तं भुङ्क्ष्व। एवं उक्ता वैदेही, कोपात् रक्तलोचना, राक्षसेन्द्रं रहसि कठोरं वाक्यं उवाच—"कथं त्वं, पापकर्मणि प्रवृत्तः, कुबेरस्य भ्राता इति वदसि, यं सर्वे देवाः पूजयन्ति? नूनं सर्वे राक्षसाः नाशं यास्यन्ति, येषां त्वं, दुष्टबुद्धे, असंयतः, राजा। शक्यं शचीं हरित्वा इन्द्रेण जीवितुम्, किन्तु राघवपत्नीं माम् आपहृत्य त्वं न जीविष्यसि। शचीं, वज्रधारिणः अप्रतिमां भार्यां, बलात्कृत्य चिरं जीवितुं शक्यं, किन्तु मम सदृशीं स्त्रीं बलात्कृत्य, राक्षस, अमृतं पित्वापि न मोक्ष्यसे।" इदानीं श्रीमद्वाल्मीकि-रामायणे, अरण्यकाण्डे, एकोनपञ्चाशः सर्गः प्रवर्तते। सीतायाः वचनं श्रुत्वा, महाबलः दशग्रीवः, स्वहस्तेन स्वहस्तं ताडयित्वा, रूपं महद् अकरोत्। स पुनः मैथिलीं वाक्यविशारदां प्रत्युवाच—"मम बलं वीर्यं च न त्वया श्रुतम्, न हि त्वं प्रमत्ता। अहं बाहुभ्यां दिवं स्थित्वा पृथ्वीं उद्धर्तुं शक्नोमि, समुद्रं पातुं, यमं रणाङ्गणे हन्तुं च। तीक्ष्णैः बाणैः सूर्यं विदारयितुं, भूमेः तलं विदलयितुं शक्नोमि; पश्य माम्, रूपाणि यथेष्टं धारयितुम् अर्हम्।" एवं रावणः, मयूरवर्णः इव, क्रुद्धः भाषमाणः, तस्य वाक्यस्य अन्ते रक्तलोचनः अभवत्। स तु सौम्यरूपं त्यक्त्वा, भीषणं रूपं धारयामास, कालस्य रूपं इव, कुबेरस्य भ्राता। रक्तलोचनः, तप्तहेमाभरणधारी, महाक्रोधेन युक्तः, नीलमेघसङ्काशः बभौ। दशग्रीवः, विंशतिभुजः, रात्रिचरः, महद् रूपं प्रकटीकृत्य, तपस्विरूपं परित्यज्य, स्वस्वरूपे स्थितः, रक्तवस्त्रधरः, मैथिलीं रत्नोपमां विलोकयन्। रावणः तदा, कृष्णकेशपाशविलसिता, सूर्यप्रभां, उत्तमवस्त्राभरणधारिणीं मैथिलीं प्रति उवाच—"यदि त्वं त्रिषु लोकेषु कीर्तिमन्तं पतिं इच्छसि, तन्वी, माम् आश्रय; अहं तव योग्यः पतिः। माम् एव पतिं वृणु, सदा तव हिताय, सौम्ये, अहं न कदापि तव अहितं करिष्यामि। मानुषं भावं परित्यज्य, हृदयं मयि स्थापय; रामं, राज्यहीनं, विफलसंकल्पं, अल्पायुषं, परित्यज।" एवं रावणः, भीषणरूपधारी, स्वबलं, स्ववैभवं, स्वपूर्वकृत्यानि च वर्णयन्, सीतां भयेन च कामेन च आकर्षयितुम् उपचक्रमे। सीता तु, धर्मनिष्ठा, कोपेन रावणं प्रत्याख्यातुम् अचिन्तयत्, धर्मस्य च रक्षां कर्तुं दृढनिश्चया बभूव।