सीता, राघवस्य प्रिया, रावणस्य उद्दाम इच्छां ज्ञात्वा तं राक्षसं सान्त्वनया तिरस्कारमपि युक्तं वचनं अवदत्। सा तं प्रहसन्ती प्राह—“त्वं मन्दरं पर्वतश्रेष्ठं हस्तेन उत्थातुम् इच्छसि, वा विषं प्रपीत्वा अप्रहृतः गन्तुम् इच्छसि। त्वं सुईनयनं चेष्टयन्, तीक्ष्णधारायां जिह्वां लुलीतुम् इच्छसि, राघवस्य प्रिया भार्यां प्राप्तुम् अभिलषसि। त्वं शिलां ग्रीवायां बद्ध्वा समुद्रं तरितुम् इच्छसि, सूर्यचन्द्रमसौ हस्ताभ्यां गृह्णातुम् अभिलषसि। राघवस्य प्रिया भार्यां स्पृशितुम् इच्छन्, दीप्तं अग्निं वस्त्रेण गृह्णातुम् इच्छसि। राघवस्य धर्मपत्नीं प्राप्तुम् इच्छन्, लोहशूलाग्रेषु चरितुम् अभिलषसि, राघवसमां भार्यां प्राप्तुम् इच्छसि। वनस्थे सिंहस्य शृगालस्य, नदीस्य समुद्रस्य, सुरामद्यस्य च साधारणमद्यस्य यथा अन्तरं, तथा दशरथस्य पुत्रस्य तव च अन्तरम्। सुवर्णस्य सीसस्य लोहस्य, चन्दनस्य जलस्य पङ्कस्य, गजस्य गधस्य यथा अन्तरं, तथा दशरथस्य पुत्रस्य तव च अन्तरम्। रामा इन्द्रसहस्राक्षवत् दीप्तिमान् धनुष्बाणधारी स्थितः, अहं तव समीपात् हृतापि, न वृद्धिं उपयास्यामि—यथा मधु सर्पिर्द्वारा नूनं न क्षीयते। इत्येवम् शुद्धभावेन सा राक्षसं निशाचरं दुष्टं प्रति वचनानि अवदत्। सा कम्पमाना, अंगानि स्फुरन्ति, वातेन कदलीशाखेव, दुःखिता अभवत्। सीतायाः कम्पनं दृष्ट्वा, रावणः मृत्युना सदृशः, तां भयाय स्ववंशं, बलं, नाम, कर्माणि च ऊचिवान्। अथ श्रीवाल्मीकि-रामायणे, अरण्यकाण्डे, अष्टचत्वारिंशदधिका सप्तचत्वारिंशः सर्गः आरभ्यते। सीता एवम् उक्तवती, रावणः क्रुद्धः भ्रूलेखनं कृत्वा, तां कठोरैः वचनैः प्रत्युवाच। “शुभवर्णे, अहं रावणः, वैश्रवणस्य प्रतिद्वन्द्वी, दशग्रीवः, महाबलः—सुखं भव। देवाः, गन्धर्वाः, भूताः, पक्षिणः, नागाः च सर्वे मम भीताः, मृत्युं यथा प्राणिनः। वैश्रवणः, अन्यायां मातरं प्राप्तः, मया अन्यकारणेन रुष्टः, युद्धे समागम्य जितः। सः मम भीतया, स्वं दिव्यं निवासं त्यक्त्वा, कैलासे श्रेष्ठे पर्वते विमानमास्थाय वसति। तद् दिव्यं पुष्पकं विमानं, यत्र इच्छया गच्छति, मम वीर्येण प्राप्तम्; तेन अहं आकाशे विचरामी। यदा अहं क्रुद्धः भवामि, मिथिलेश्वर्यः, तदा मम मुखं दृष्ट्वा, इन्द्राद्याः देवाः भयात् पलायन्ति। यत्र अहं तिष्ठामि, वायुः शिथिलः भवति; सूर्यकिरणाः तीक्ष्णाः, चन्द्रकिरणाः शीतलाः, सर्वे दिवि भीतानि। यत्र अहं तिष्ठामि वा गच्छामि, वृक्षाः पत्राणि न स्फुरयन्ति, नद्यः जलं न चलयन्ति। समुद्रात् परे मम दिव्या लङ्का पुरी, राक्षसैः भीमैः पूर्णा, यथा इन्द्रस्य अमरावती अमरैः। सा रम्या नगरी, श्वेतज्वलदीवारण्या, सुवर्णमण्डपैः, वैदूर्यद्वारैः शोभिता। गजैः, अश्वैः, रथैः समाकीर्णा, वाद्यनिनादैः गुञ्जिता, उद्यानैः फलवृक्षैः विभूषिता। तत्र त्वं मया सह निवासिष्यसि, मानुषस्त्रियः न स्मरिष्यसि, विचक्षणे। मानुषदिव्यसुखानि भुञ्जाना, शोभनवर्णे, रामं मृत्युमानुषं न स्मरिष्यसि। दशरथः पुत्रं राज्ये स्थाप्य, शक्तिहीनः, ज्येष्ठं पुत्रं वनं प्रेषितवान्। किम् तव लाभः, विशालाक्षि, रामेण, राज्यहीनेन, मनःहीनेन, तपस्विना। राक्षसाधिपं, प्रेमबाणैः विद्धं, स्वयमेव आगतम्, त्वं न त्यजेत्। यदि मां त्यजसि, भीरु, पश्चात् शोकं अनुभविष्यसि, यथा उर्वशी पुरूरवः पादेन ताडयित्वा। रामः न मम युद्धे तुल्यः, नापि मम अङ्गुल्या; शोभनवर्णे, सौभाग्येन प्राप्तं भुङ्क्ष्व। इति उक्त्वा, वैदेही, क्रोधेन रक्तलोचना, राक्षसाधिपं एकान्ते कठोरैः वचनैः प्रत्युवाच। “कथं त्वं, दुष्टकर्मणः, कुबेरस्य भ्राता इति वदसि, यः सर्वैः देवैः पूज्यः? नूनं सर्वे राक्षसाः नष्टाः भविष्यन्ति, रावण, यस्य त्वं, दुर्गुणयुक्तः, असंयतइन्द्रियः, राजा। शचीं हरित्वा इन्द्रः जीवेत्, परन्तु मां, रामपत्नीं, हृत्वा त्वं न सुरक्षितः भविष्यसि। शचीं, अपूर्वरूपां, हृत्वा दीर्घायुषी भवेत्, परन्तु मां, रामपत्नीं, हृत्वा, अमृतं पीत्वापि, मोक्षं न प्राप्तुम् शक्यं।” अथ श्रीवाल्मीकि-रामायणे, अरण्यकाण्डे, एकोनपञ्चाशदधिका नवचत्वारिंशः सर्गः आरभ्यते। सीतायाः वचनं श्रुत्वा, बलशाली दशग्रीवः, हस्तं हस्तेन ताडयित्वा, रूपं महद् कृतवान्। पुनः मैथिलीं वाक्यनिपुणां सम्बोध्य अवदत्—“मम बलं वीर्यं च न त्वया श्रुतम्, यः न प्रमत्तः। अहं आकाशे स्थित्वा भुजाभ्यां पृथिवीं उत्थातुम् शक्यः, समुद्रं पातुम्, मृत्युम् युद्धे हन्तुम्। सूर्यं तीक्ष्णबाणैः विद्धुम्, भूमेः तलं विदारयितुम् शक्यः। पश्य मां, यः इच्छया रूपं परिवर्तयितुम् शक्यः।