सा तदा रावणस्य तद् दुर्दम्यं चित्तं विज्ञाय, धर्मपत्नी रामस्य सीता, तं राक्षसराजं वचनैः तीक्ष्णैः प्रत्युवाच। सा तम् अपृच्छत्—“त्वं तु व्याघ्रस्य क्षुधितस्य मुखात् दंष्ट्राः हरितुम् इच्छसि, मृगशत्रोः शीघ्रस्य, अथवा विषधरस्य भुजङ्गस्य मुखं गृहीतुम् इच्छसि। त्वं मन्दरं पर्वतराजं हस्तेनोत्पाटयितुम् इच्छसि, अथवा विषं प्राश्य निर्भयं विचरितुम् इच्छसि। सुईनासिकया नेत्रं मर्दयसि, तीक्ष्णधारया कर्षणम् अपि जिह्वया करोति, राघवस्य प्रियतमां भार्यां प्राप्स्यसीति स्पृहयसि। त्वं शिलायाः कण्ठे बद्धायाः सागरं तरितुम् इच्छसि, सूर्यचन्द्रमसौ हस्ताभ्यां गृहीतुं यतसे। रामस्य प्रियतमां धर्मपत्नीं स्प्रष्टुम् इच्छन्, ज्वलनं वस्त्रेण ग्रहीतुं यतसे। रामस्य पावनां भार्यां प्राप्स्यन्, आयसश्च शूलानां अग्रे पदं स्थापयितुम् इच्छसि, रामस्य तुल्यां भार्यां प्राप्स्यसीति स्पृहयसि। वन्ये सिंहस्य च शृगालस्य, नदीसागरयोः, सुरासुरभ्यां च, यावत् अन्तरं, तावत् अन्तरं दशरथात्मजस्य तव च। सुवर्णस्य, सीसस्य, आयसस्य च, चन्दनस्य, जलस्य, पांसोः च, गजस्य, गर्दभस्य च, यावत् अन्तरं, तावत् अन्तरं दशरथस्य पुत्रस्य तव च। रामः तु इन्द्रवत् दीप्तिमान्, धनुष्पाणिः, शरधारी च स्थितः, अहं तव समीपे अपहृता अपि, न जरया पीड्ये, यथा मधुपेन घृतं भुक्तम् अपि न क्षीयते। एवं सा शुद्धभावया तानि वचनानि रात्रिचरस्य तस्य पापस्य रावणस्य प्रति उवाच। सा सुकुमाराङ्गी वाताहता कदलीव कम्पमाना, संत्रस्ता बभूव। सीतायाः कम्पमानायाः तां दशां दृष्ट्वा, रावणः, यः मृत्युसमानदर्शनः, स्ववंशं, बलं, नाम, कर्म च कथयामास, भयस्य उत्पादनाय। अथ शृणु, श्रीमद् वाल्मीकि-रामायणे, अरण्यकाण्डे, अष्टचत्वारिंशत्तमे सर्गे। सीतायाः एवं भाषमाणायाः, रावणः कोपसम्भृतः भ्रूभङ्गं कृत्वा, ताम् उग्रैः वाक्यैः प्रत्युवाच। “शुभे, अहं रावणः वैश्रवणस्य प्रतिद्वन्द्वी, दशग्रीवः, महाबलः, तव शुभं भवतु। देवाः, गन्धर्वाः, पिशाचा, विहङ्गमाः, नागाश्च, सर्वे मत्तः सदा भीता यथा मृत्युम् अपि सर्वे प्राणिनः। वैश्रवणो मे भ्राता, अन्यायां मातरं प्राप्य, अन्यकारणेन मया क्रुद्धः युद्धे समाह्वतः, स च मया जितः। स मत्तः भीतः स्वं दिव्यम् आलयं परित्यज्य, कैलासे परमपर्वते विमानमारुह्य वसति। तत् दिव्यं पुष्पकं विमानं, यन्मम वीर्येण जितं, तेनाहं विहायसा यत्रकुत्रापि गच्छामि। मम कोपसमये, मिथिलेशसुति, मम मुखदर्शनमात्रेण इन्द्रमुख्याः देवाः पलायन्ते। यत्र अहं तिष्ठामि, वायुः सन्देहेन वाति, सूर्यकिरणाः तीक्ष्णाः भवन्ति, शशिनः शीतलाः, दिवि सर्वं भयात्। यत्र अहं गच्छामि, वृक्षाः पत्राणि न कम्पयन्ति, नद्यः अपि स्थिरजलाः भवन्ति। सागरस्य पार्श्वे मम शोभनपुरी लङ्का नाम, यत्र उग्रराक्षसाः निवसन्ति, यथा अमरावती इन्द्रस्य अमरैः। सा रम्या पुरी, श्वेतप्राकारपरिक्षिप्ता, सुवर्णमण्डपद्वारशोभिता, वैडूर्यनिर्मिता। गजैः, अश्वैः, रथैः चाकीर्णा, वादित्रनिनादिता, सर्वफलवृक्षोपवनशोभिता। तत्र त्वं मया सह वत्स्यसि, न मानुषीणां स्त्रीणां स्मरणं करिष्यसि। मानुषदैवसुखानि भुञ्जाना, न रामं मर्त्यं मृतं स्मरिष्यसि। दशरथः राजा प्रियं पुत्रं राज्ये स्थाप्य, निर्बलः सन् ज्येष्ठं पुत्रं वनं प्रेषितवान्। किं त्वं तेन रामेण, राज्यहीनेन, मनोहीनेन, मुनिव्रतेन, साधयिष्यसि? त्वं मम राक्षसाधिपतेः, स्वयम् आगतः, कामबाणाभिहतेन, न परित्याजनीयः। यदि माम् उत्सृजसि, पश्चात् त्वं शोचिष्यसि, यथा उर्वशी पौरवस्य चरणेन ताडयित्वा। रामः स मर्त्यः युद्धे ममाङ्गुलिप्रमाणोऽपि नास्ति, त्वं सौम्ये, प्राप्तं भाग्यं भुङ्क्ष्व। एवं उक्ता वैदेही, क्रोधात् रक्तलोचना, राक्षसराजं रहसि कटुवचनैः प्रत्युवाच। “कथं त्वं, पापकर्मन्, कुबेरस्य भ्राता इति वदसि, यः सर्वैः देवैः पूज्यः? नूनं सर्वे राक्षसाः नश्यन्ति, यत्र त्वं, दारुणः, दुर्मतिः, असंयतः, राजा। शचीं हरित्वा इन्द्रः जीवेत्, किन्तु माम्, रामपत्नीं, हृत्वा त्वं न जीविष्यसि। शचीमिव, यद्यपि अप्रतिमरूपां, परस्परं स्पृष्ट्वा जीवेत्, माम् अपि हृत्वा, अमृतं पित्वाऽपि न मोक्षः। शृणु, श्रीमद् वाल्मीकि-रामायणे, अरण्यकाण्डे, एकोनचत्वारिंशत्तमे सर्गे। सीतायाः वचनं श्रुत्वा, महाबलः दशग्रीवः, हस्तेन हस्तं ताडयित्वा, स्वं रूपं महद् अकरोत्। पुनरपि मैथिलीं भाषमाणः उवाच—“मम बलं वीर्यं च त्वया न श्रुतम्। अहं दिवि स्थितः भुजाभ्यां पृथ्वीं उत्थापयितुं शक्नोमि, सागरं पातुं, मृत्युमपि युद्धे हन्तुं शक्नोमि।