रावणः सीतामिदम् अवदत् — "यदि त्वं मम भार्या भविष्यसि, तर्हि पञ्चसहस्राणि सुवर्णाभरणविभूषितानि दास्यः त्वां सेविष्यन्ति।" एतद् वचनं निशम्य, जनकनन्दिनी सीता, या रूपेण निर्दोषा आसीत्, क्रोधेन सम्पूर्णा तं राक्षसम् अवज्ञाय प्रत्युवाच। सा उवाच — "अहं रामे सम्पूर्णभक्त्या स्थितास्मि। स रामः महापर्वतवत् अचलः, महेन्द्रसदृशः, अपारसागरसमः च। सर्वलक्षणसम्पन्नः, न्यग्रोधसदृशवपुः, सत्यनिष्ठः, सत्त्वसम्पन्नः च सः। तस्य बाहू महाबलिनौ, उरश्च विस्तीर्णम्, सिंहगमनो नरसिंहः, सिंहवद् रूपवान् च। तस्य मुखं पूर्णचन्द्रसदृशम्, सः राजकुमारः, जितेन्द्रियः, विश्रुतकीर्तिः, महाबाहुः च।" "त्वं शृगाल इव सिंह्यां स्पृहयसि, या तव दुर्लभा; यथा सूर्यस्य प्रभां न स्प्रष्टुं शक्यते, तथा मां न स्प्रष्टुं शक्यसे। हे मूढ, त्वं नूनं सुवर्णवृक्षान् बहून् पश्यसि, यः राघवस्य प्रियतमायाः स्पृहयसि। क्षुधितस्य सिंहस्य दंष्ट्राः हरितुम् इच्छसि, मृगशत्रोः शीघ्रस्य, विषधरस्य वा फणान् गृह्णातुम् इच्छसि। मन्दरं पर्वतराजं हस्तेनोद्धर्तुम् इच्छसि, विषं पातुम् इच्छसि च निर्भयं। सुईना नेत्रं मृणासि, तिक्तिकायां जिह्वया च चेष्टसे, यः राघवकान्तायाः प्राप्तुम् इच्छसि। शिलया बद्धगात्रः सागरं तरितुम् इच्छसि, सूर्यचन्द्रमसी हस्ताभ्यां गृह्णातुम् इच्छसि। रामस्य धर्मपत्नीं स्प्रष्टुम् इच्छसि, ज्वलनं वस्त्रेण गृह्णातुम् इच्छसि। रामपत्नीं स्प्रष्टुम् इच्छसि, लोहशल्याग्रेषु चरितुम् इच्छसि, यः रामतुल्यां भार्यां प्राप्तुम् इच्छसि।" "यथा वनस्थे सिंहशृगालयोः, नदीसमुद्रयोः, मधुश्रेस्ठपानीययोः च अन्तरम्, तथा दशरथात्मजस्य तव च। सुवर्णस्य सीसस्य लौहस्य, चन्दनजलपांशवः, गजखरयोः च यद् अन्तरम्, तत् दशरथात्मजस्य तव च।" "रामः, यः सहस्राक्षसमप्रभः, धनुष्मान् बाणपाणिश्च स्थितः, तस्य सन्निधौ अपि यदि मम अपहृतिः जाताऽपि, अहं जरा न गमिष्यामि — यथा मक्षिका घृतं निगलति, तस्मात् घृतस्य क्षयो न भवति।" एवं सा शुद्धभावेन तानि वचनानि निशाचराय दुष्टाय प्राह। सा वातेन कम्पमानकदलीव कम्पमाना, शोकेन संतप्ता बभूव। सीतायाः कम्पमानां दृष्ट्वा, रावणः यः मृत्युना समः भीषणः, स्ववंशबलनामकर्माणि कथयित्वा भयम् उत्पादयितुम् आरब्धवान्। श्रृणु, इदानीं वाल्मीकीय रामायणे, आरण्यकाण्डे, अष्टचत्वारिंशः सर्गः प्रवर्तते। सीतायाः एतद्वचनं श्रुत्वा, रावणः क्रुद्धः भ्रुकुटिं कृत्वा ताम् उग्रं वाक्यम् अब्रवीत् — "सुश्रोणि, अहं रावणः, वैश्रवणस्य प्रतिद्वन्द्वी, दशग्रीवः, महाबलः — शुभं ते अस्तु। देवाः, गन्धर्वाः, पिशाचाः, पक्षिणः, नागाश्च, मम भीताः सदा पलायन्ते, यथा सर्वे प्राणिनः मृत्युं दृष्ट्वा पलायन्ते। मम भ्राता वैश्रवणः, अन्यायकारणाद् मया कोपितः, मया युद्धे पराजितः। सः मम भीतिः स्वं दिव्यं निकेतनं परित्यज्य कैलासे प्रमुखे पर्वते विमानस्थः वसति।" "तद् दिव्यं पुष्पकं विमानं, यत् इच्छया गच्छति, मया वीर्येण जितम्, तेन अहं व्योम्नि विचरामि। हे मिथिलाकुमारी, मम मुखदर्शनमात्रेण, इन्द्रमुख्याः देवाः भयेन पलायन्ते। यत्र अहम् तिष्ठामि तत्र वायुः सशङ्कः वपति, सूर्यकिरणाः तीक्ष्णाः भवन्ति, चन्द्रकान्तिः शीतला, सर्वं त्रासात्। यत्र अहं गच्छामि, तत्र वृक्षाः न कम्पन्ते, नद्योऽपि स्थिरजलाः भवन्ति।" "समुद्रात् परे मम शोभनपुरी लङ्का अस्ति, या भीमैर् राक्षसैः पूर्णा, यथा अमरावती इन्द्रस्य अमरैः। सा रम्या पुरी, शुभ्रपाण्डुरपरिखया, सुवर्णवेदिकया, वैडूर्यतोरणया भूषिता। गजाश्वरत्नरथसमाकीर्णा, वाद्यनिनादयुक्ता, सर्वफलवतीवाटिकया शोभिता। तत्र त्वं मया सह वत्स्यसि, न मानुषीः स्त्रियः स्मरिष्यसि। मानवदैविकान् भोगान् उपभुज्य, त्वं रामं मर्त्यं मृत्युम् आपन्नं न स्मरिष्यसि।" "राजा दशरथः, प्रियं पुत्रं राज्ये स्थाप्य, बलहीनः, ज्येष्ठपुत्रं वनं प्रेषितवान्। त्वं किं करिष्यसि, रामेण राज्यविहीनः, तपस्विवद् वर्तमानेन? त्वं स्वयम् आगतम् राक्षसाधिपतिं भजस्व, न प्रेमबाणाभिहतं त्यजेत्। यदि मां त्वं परित्यजसि, पश्चात् तप्स्यसि, यथा उर्वशी पुरूरवं पदेन ताडयित्वा तप्तवती।" "रामः मर्त्यः मम युद्धे न तुल्यः, नापि मम अङ्गुल्या तुल्यः; त्वं सौम्ये, प्राप्तं भाग्यं भुङ्क्ष्व।" एवं उक्ता वैदेही, कोपात् रक्तलोचना, एकान्ते राक्षसाधिपतये कठोरं वचनम् उवाच।