धर्मनिष्ठः सत्यप्रतिज्ञः रामः दण्डकारण्यं प्रविष्टवान्। कैकेय्याः कारणेन वयं त्रीणि जनाः राज्यात् निष्कासिताः। ततः ब्राह्मणश्रेष्ठ, वयं वीर्यवन्तः गम्भीरं वनं विचरामः; त्वं यत्र इच्छसि, तत्र क्षणं विश्राम्यतु। मम पतिः शीघ्रं आगमिष्यति, मृगान् गोहमान् वराहान् हत्वा बहु मांसं अनयिष्यति। अतः त्वं सत्यम् उक्त्वा स्वं नाम, वंशं, कुलं निवेदय; ब्राह्मण, किं कारणं त्वं दण्डकारण्ये एकाकी विचरति? एवं सीता रामपत्नी उक्तवती, तदा राक्षसाधिपः बलशाली रावणः ताम् कठोरं प्रत्युवाच। अहं स रावणः, यस्य भयात् देवाः, असुराः, मनुष्याः च विश्वं सन्त्रस्तम्, राक्षसाधिपः। त्वां दृष्ट्वा दोषरहिते, सुवर्णवर्णे, रेश्मवस्त्रधारिणि, मम स्वपत्नीषु सुखं नास्ति। याः स्त्रियः अहं विविधदेशात् आनयामि, तासु उत्तमासु त्वं मम मुख्यपत्नी भव, सर्वं शुभं ते अस्तु। मम महानगरी लङ्का नाम, समुद्रमध्ये स्थितः, पर्वते स्थापितः, समुद्रेण परिवृतः। तत्र त्वं मया सह वनानि विचरिष्यसि, अयं वनवासः त्वया न स्मरिष्यते, सुन्दरी। पञ्चसहस्राणि अभरणभूषिताः दास्यः त्वां सेविष्यन्ति, यदि त्वं मम पत्नी भविष्यसि। एवं रावणेन उक्ते, जनककन्या सीता, दोषरहिताङ्गी, क्रुद्धा अभवत्, तं राक्षसं अवज्ञाय प्रत्युवाच। अहं रामे भक्त्या स्थिताऽस्मि, यः महापर्वतवत् अचलः, महेन्द्रवत् दीप्तः, समुद्रवत् अगम्यः। अहं रामे भक्त्या स्थिताऽस्मि, यः सर्वलक्षणसम्पन्नः, वटवृक्षसदृशः, सत्यनिष्ठः, गुणवान्। अहं रामे भक्त्या स्थिताऽस्मि, यः दीर्घबाहुः, विशालवक्षाः, सिंहगमनः, पुरुषसिंहः, सिंहसदृशदर्शनः। अहं रामे भक्त्या स्थिताऽस्मि, यः पूर्णचन्द्रमुखः, राजकुमारः, जितेन्द्रियः, यशस्वी, दीर्घबाहुः। त्वं शृगालः सिंह्यां स्पृहितुम् इच्छसि, यः दुर्लभः; मम स्पर्शं त्वं न प्राप्स्यसि, यथा सूर्यप्रभां न स्पृश्यन्ति। त्वं मूढः, बहूनि सुवर्णवृक्षाणि पश्यसि, यः राघवस्य प्रियताम् इच्छसि। त्वं तृषितसिंहस्य दन्तान् हरितुम् इच्छसि, मृगशत्रोः, विषसर्पस्य मुखं गृहीतुं इच्छसि। त्वं मन्दरं पर्वतं हस्तेन उत्थातुम् इच्छसि, वा विषं पित्वा निर्भयः गन्तुम् इच्छसि। त्वं सूचिना नेत्रं मर्दयति, शितधारया जिह्वां लिहति, राघवपत्नीं प्राप्तुम् इच्छसि। त्वं शिलायुक्तं कण्ठं कृत्वा समुद्रं तर्तुम् इच्छसि, वा सूर्यचन्द्रौ हस्तेन गृहीतुं इच्छसि। त्वं राघवस्य प्रियम् पत्नीं बलात् हरितुम् इच्छसि, अग्निं वस्त्रेण गृहीतुं इच्छसि। त्वं रामस्य धर्मपत्नीं स्पृहितुम् इच्छसि, लोहशूलाग्रेषु चलितुम् इच्छसि, यः रामसमानां पत्नीं इच्छसि। यथा वनस्थे सिंहे शृगालस्य, नदीसागरयोः, उत्तममद्ये च सामान्यमद्यस्य—एष दूरी रामस्य दशरथनन्दनस्य च त्वया। यथा सुवर्णस्य सीसस्य, चन्दनस्य जलमृत्तिकायाः, गजस्य गर्दभस्य च—एष दूरी दशरथनन्दनस्य च त्वया। यदा रामः शताक्षसम इन्द्रवत् धनुष्बाणधारी स्थितः, तदा यदि अहं तवतः नीतास्मि, अहं जरया न नश्यामि, यथा घृतं मक्षिका ग्रसति, तस्य क्षयो न भवति। एवं शुद्धया बुद्ध्या सीता तं निशाचरं पापात्मानं उक्तवती; तस्य अङ्गानि कम्पमानानि, सा दुःखिता, वायुसंवतिता कदलीवत्। सीतायाः कम्पमानां दृष्ट्वा, रावणः यमसदृशदर्शनः तस्य वंशं, शक्तिं, नाम, कर्माणि भयदर्शनाय वर्णयितुम् आरब्धवान्। अद्य शृणु वाल्मीकि-रामायणे पुण्ये अरण्यकाण्डे अष्टचत्वारिंशद् अध्यायः। सीता एवमुक्तवती, रावणः क्रुद्धः भ्रूणि रेखां कृत्वा ताम् कठोरं प्रत्युवाच। हे शुभवर्णे, अहं रावणः, वैश्रवणस्य प्रतिस्पर्धी भ्राता, दशग्रीवः, महाबलः; शुभं ते अस्तु। देवाः, गन्धर्वाः, भूताः, पक्षिणः, सर्पाः च मम भयात् सदा पलायन्ति, यथा सर्वजीवाः मृत्युभयात्। मम भ्राता वैश्रवणः अन्यजननीसम्भूतः, तेन कुपितः अन्यकारणात्, युधि तं समासाद्य जितवान्। स मम भयात् स्वं दिव्यं निवासं त्यक्त्वा, कैलासे पर्वते दिव्ययानं आरुह्य वसति। तद् दिव्यं पुष्पकं नाम विमानं, यत् इच्छया गच्छति, मया वीर्येण प्राप्तम्, तेन अहं व्योमि विचरामि। मम क्रोधे, हे मिथिलाकन्ये, केवलं मुखं दृष्ट्वा, देवाः इन्द्रप्रमुखाः भयात् पलायन्ति। यत्र अहं तिष्ठामि, तत्र वायुः विलम्बेन वायति, सूर्यरश्मयः तीव्राः, चन्द्ररश्मयः शीतलाः, दिवि भयात्। यत्र अहं स्थितः वा गच्छामि, तत्र वृक्षाः न कम्पन्ति, नद्यो जलं न वहन्ति। समुद्रात् परे मम दिव्यं नगरं लङ्का नाम, तत्र उग्राः राक्षसाः निवसन्ति, यथा अमरावती इन्द्रस्य अमरैः।