सिंहैः, व्याघ्रैः, वराहैः, गजैः च शोभितः, तथा धव, अश्वकर्ण, ककुभ, बिल्व, तिन्दुक, पाटल वृक्षैः समलङ्कृतः स वनः दृष्टः। जूजुब वृक्षैः मिश्रितः स वनः भीमः इति राघवः पप्रच्छ। तदा महातेजाः विश्वामित्रः तस्य प्रश्नं श्रुत्वा उत्तरं दातुं आरभत। विश्वामित्रः उवाच— "शृणु, काकुत्स्थकुलोत्पन्न, किमर्थं एष वनः भीमः। पुरा अस्मिन स्थले द्वौ समृद्धौ प्रदेशौ आस्ताम्—मलदः च करूषः च। देवैः निर्मितौ मलदः करूषः इति। यदा वृत्निर्दैत्यः इन्द्रेण हतः, तदा इन्द्रः मलिनः अभवत्। तस्य शरीरे ब्रह्महत्या च भूख् च प्रविष्टे। तं मलिनं इन्द्रं देवाः ऋषयः च पात्रैः स्नापयित्वा तस्य मलं भूमौ अस्मिन एव स्थले निक्षिप्य करूषं अपि दत्तवन्तः। इन्द्रस्य शरीरे जातौ मलदः करूषः च, तदा देवाः हृष्टाः अभवन्। इन्द्रः अपि मलमुक्तः शुद्धः स्वस्वरूपं प्राप्तवान्। तस्य प्रसन्नः इन्द्रः भूमये उत्तमं वरं दत्तवान्—"एते द्वौ प्रदेशौ लोके प्रसिद्धिं प्राप्स्यतः।" मलदः करूषः इन्द्रमलधारिणौ इति देवैः प्रशंसितौ, "साधु, साधु," इति सुरेशं उक्तवन्तः। मलदः करूषः च धनधान्यसमृद्धौ, सुखिनौ अभवन्। किन्तु कालान्तरं, रूपविकारी यक्षिण्या बाधितौ। सा सहस्रगजबलसम्पन्ना ताटका नाम, बुद्धिमती सुन्दस्य पत्नी। तस्य पुत्रः मारीचः नाम, इन्द्रसमविक्रमः राक्षसः, विशालबाहुः, महाशिराः, विशालमुखः, महाकायः च। स राक्षसः भीमरूपः, जनान् नित्यं त्रासयति, एतौ प्रदेशौ विनाशयति, हे राघव। ताटका दुष्टाचारिणी मलदः करूषः च विनाशयति, पन्थानं अर्धयोजनदूरस्थं आवृत्य वसति। तस्मात् त्वं ताटकावनं गन्तव्यं, स्वबलं आश्रित्य, एतां दुष्टां विनाशय। मम आदेशेन एष प्रदेशः पुनः कण्टकविहीनः क्रियताम्; यथा वर्तमानः, कोऽपि अत्र आगन्तुं न शक्नोति। हे राम, भीषणा, असह्या ताटकायक्षिण्या एष भूमिः विनष्टा; सर्वं तुभ्यं उक्तं, एष भीमवनं ताटकायक्षिण्या नष्टमस्ति। एवं कथिते, श्रीमद्वाल्मीकि-रामायणे बालकाण्डे पञ्चविंशः सर्गः आरभ्यते। तदा अनन्तगुणसम्पन्नस्य मुनेश्च उत्तमवचनं श्रुत्वा, नरशार्दूलः रामः शुभवाक्यं प्रत्युवाच। "हे मुनिश्रेष्ठ, यक्षिण्यः अल्पबलाः इति श्रुतम्; कथं सा दुर्बला सहस्रगजबलं धारयति?" रामस्य वचनं श्रुत्वा, विश्वामित्रः हृष्टः सौम्यवाक्यं लाक्ष्मणसहितं रामाय प्राह। "शृणु, कथं सा बलवती अभवत्। वरप्रदानात् सा दुर्बला अपि सहस्रगजबलं धारयति।" "एकदा सुकेतुः नाम महायक्षः, बलवान् धर्मात्मा च, पुत्रहीनः, तपः उग्रं कृतवान्। तस्य पिता यक्षाधिपः प्रसन्नः ताटकां नाम कन्यां दत्तवान्, हे राम। तस्यै सहस्रगजबलं अपि दत्तवान्, किन्तु पुत्रं न दत्तवान्। सा यक्षी यौवनसंपन्ना, सुन्दाय जम्भपुत्राय पत्नीत्वं दत्तवती। कालान्तरं, ताटकायाः पुत्रः मारीचः जातः, भीमः, शापेन राक्षसः अभवत्। सुन्दः हतः सति, ताटकां पुत्रसमेतां, अगस्त्यमहर्षिं आक्रोशयामास। भूख्या क्रोधेन च ताटकां गर्जन्तीं दृष्ट्वा, अगस्त्यः मारीचं 'राक्षसरूपं धारय' इति शप्तवान्। ताटकां अपि कोपसम्पन्नः शप्तवान्—'महायक्षिणि, नरभक्षिणि, विकृतानना, शीघ्रं रूपं त्यज, भीमरूपं धारय।' शापपरिणामात् ताटकां कोपग्रस्तां, अगस्त्यसंस्कारितमिदं प्रदेशं विनाशयति। हे राघव, गोब्राह्मणहिताय, ताटकां दुष्टां भीषां यक्षिणीं हन्याः। तां शापेन बलसम्पन्नां त्रिलोक्ये कोऽपि न हन्तुं शक्नोति, त्वं रघुवंशवर्धन। हे नरश्रेष्ठ, स्त्रीवधं न विचारय; चातुर्वर्ण्यहिताय, राजपुत्रेण कर्तव्यम्। जनरक्षायाः, क्रूरं वा अक्रूरं वा, पापं वा दोषयुक्तं वा, रक्षकः कर्तुं अर्हति। एष धर्मः नित्यः राजधर्मिणां; दुष्टां हन्याः, काकुत्स्थनन्दन, तस्यां धर्मः नास्ति। श्रूयते, हे राजन्, यथा पुरा इन्द्रः मन्थरां विरोचनस्य कन्यां, भूमिं विनाशयितुं इच्छन्तीं हत्वा। तथा विष्णुः अपि पूर्वं काव्यपत्नीं भृगुपत्नीं, इन्द्ररहितं लोकं कामयन्तीं हत्वा। एवं अन्यैः बहुभिः राजपुत्रैः, दुष्टाः स्त्रियः उत्तमपुरुषैः हताः। तस्मात् संदेहं त्यज्य, मम आदेशेन तां हन्याः, हे राजन्।