अथ तत्र रामः लक्ष्मणश्च महर्षिणा विश्वामित्रेण सह वनं प्रविश्य दृष्ट्वा तस्य भीषणरूपत्वं विस्मयं जग्मतुः। तद्वनं घोरमृगपक्षिसंकीर्णं, तीक्ष्णस्वरैः शब्दयमानं, नानाविधानां पक्षिणां क्रन्दितैः भीमस्वनैः प्रतिपूरितमासीत्। सिंहव्याघरवराहगजैश्च भूषितं, धवाश्वकर्णकाकुभबिल्वतिन्दुकपतलतरुभिश्च समलंकृतम्। कण्टकिज्जम्बूवृक्षैः मिश्रितं तद्वनं दृष्ट्वा, रामः कौतूहलेन पप्रच्छ—"किं कारणं, मुनिवर, यदेतद्वनं भीषणमिव दृश्यते?" तदा तेजस्वी महर्षिः विश्वामित्रः रामं काकुत्स्थसुतं सौम्यया वाचा प्रत्युवाच—"शृणु, राम, अस्य भीषणारण्यस्य कारणम्। पूर्वं ह्यत्र द्वे समृद्धे जनपदे आस्ताम्—मलदाः करूषाश्च। तौ जनपदौ देवैः सृष्टौ, यत्र वज्रहता वृत्याः पराजयात् इन्द्रः मलिनः अभवत्। तदा तं सहस्राक्षं इन्द्रं क्षुधा ब्रह्महत्याच चाभिभूतवन्तौ। तं मलिनं इन्द्रं देवा ऋषयश्च पात्रैः स्नापयित्वा तस्य मलं पृथिव्याम् अस्मिन्नेव देशे निषेचुः, करूषं च तत्रैव न्यवेशयन्। तस्मात् इन्द्रशरीरसम्भूतौ मलदाकरूषौ उत्पन्नौ। तदा सम्यक् विशुद्धः इन्द्रः स्वधर्ममुपागतः। सः तयोः प्रदेशयोः परमं वरं दत्त्वा, 'मलदाकरूषौ लोके ख्यातिं गमिष्यतः' इति प्रीतः उक्तवान्। तदनन्तरं देवा इन्द्रं प्रशंसन्तः, 'साधु साधु' इति वदन्तः, मलदाकरूषयोः यशः विस्तारितवन्तः। कालेन तु मलदाकरूषयोः जनाः सुखिनः धनधान्यसमृद्धाश्च अभवन्। किन्तु तस्मिन्काले एकया रूपविकारिण्या यक्षिण्या तैः उपद्रवः उत्पादितः। सा ताटकाख्या, सहस्रगजबलसमन्विता, बुद्धिमन्तः सुन्दस्य भार्या। तस्याः पुत्रः मारीचो नाम, इन्द्रसमबलः राक्षसः, वृतबाहुः, महाशिराः, विशालवक्त्रः, महाकायश्च। सः राक्षसः घोररूपः सदा तौ जनपदौ भीषयन् विनाशयति। ताटकापि दुष्टाचारिणी मलदाकरूषयोः सर्वं विनाशयित्वा, अर्धयोजनमात्रे पन्थानं रुद्ध्वा वसति। अतः त्वं ताटकावनं गन्तव्योऽसि, स्वबलमाश्रित्य तां दुष्टां ताटकां नाशय। मम आदेशेन पुनः एष देशः कण्टकशून्यः क्रियताम्, यतो ह्यत्र कश्चन आगन्तुं न शक्नोति। एषा तु क्रूरा दुःसहा यक्षिणी देशं विनाशयति; यदेतद् भीषणं वनं, यक्षिण्या भग्नं, सर्वं ते निगदितम्। एवं विश्वामित्रस्य वचः श्रुत्वा, नरव्याघ्रः रामः शुभया वाचा प्रत्युवाच—"भगवन्, श्रूयते यक्षिणी दुर्बला; कथं सा दुर्बला सहस्रगजबलं धारयति?" तदाकर्ण्य विश्वामित्रः प्रहृष्टः स्नेहितया वाचा रामं लक्ष्मणं च अब्रवीत्—"शृणु, यथा सा बलवती जाता। पूर्वं सुकृतात्मा महायक्षः सुकेतुः पुत्राभावेन तपश्चर्यां कृतवान्। तस्य तुष्टः पितामहः यक्षपतिः कन्यां ताटकां नाम रत्नवत् ददौ। तस्यै सहस्रगजबलं अपि दत्तं, पुत्रं तु न दत्तवान्। सा सौन्दर्ययौवनोपेता वृद्धिं गता, ततः सा जाम्भपुत्रस्य सुन्दस्य भार्या अभवत्। ततोऽनन्तरं ताटकायाः मारीचो नाम पुत्रः अभवत्, सः चापि शापेन राक्षसत्वं प्राप्तवान्। यदा सुण्डः निहतः, तदा ताटकासहिता मारीचः मुनिपुङ्गवमगस्त्यं आक्रम्याक्रन्दयन् अभ्यधावत्। तदा मुनिः मारीचं राक्षसरूपं भवेत्युक्त्वा, ताटकां च 'नरभक्षिणि, विकृताननरूपिणि, घोररूपं प्राप्नुहि' इत्युक्त्वा शप्तवान्। तदनन्तरं शापवशात् विकृतरूपा ताटकाऽपि क्रोधवशेन एतं पुण्यदेशं विनाशयति। तस्मात्, राघव, गोरक्षार्थं ब्राह्मणरक्षार्थं च, एतां पापकृत्यां भीषणां ताटकां हन्तुम् उचितम्। त्वामृते त्रिषु लोकेषु कश्चन न शक्नोति तां हन्तुम्, यतोऽस्या बलं शापसमुत्थितम्। नृशंसकर्मापि राघव, धर्मार्थं कर्तव्यम्; चातुर्वर्ण्यस्य हिताय राज्ञा कर्तव्यमेव। प्रजासंरक्षणाय दुष्करं कर्मापि पापकर्मापि कर्तव्यम्। एष धर्मः नृपाणां सनातनः; अतः त्वं अयं काकुत्स्थवंशज, अधार्मिकां ताटकां हन्याः। पुराकाले इन्द्रेणापि वधः कृतः—विरोचनस्य कन्यायाः मन्थरायाः, या पृथिवीं नाशयितुमिच्छति स्म। तथा विष्णुना अपि काव्यपत्नी भृगुपत्न्याः वधः कृतः, या इन्द्ररहितं जगत् कर्तुमिच्छति स्म। एवं सर्वमिदं ताटकावनस्य भीषणं चरितं, तस्याः उत्पत्तिकथां, च तस्या विनाशस्य कारणं च रामाय महर्षिः विश्वामित्रः निवेदयामास।