कैकेयी राजा दशरथस्य अन्ते 'यदि रामः अभिषिक्तः भवति, तदा मम जीवितस्य अन्तः' इति उवाच। सा न धनं न अन्यानि लाभानि याचितवती, न च अन्यानि इच्छाः अभ्यधात्। मम पतिः, महातेजाः दशरथः, पंचविंशतिवर्षीयः आसीत्। अहं रामः, अष्टादशवर्षीयः, सत्यवान्, धर्मात्मा, शुद्धः च, लोके प्रसिद्धः। मम पिता दशरथः, कामानुगतः, विशालाक्षः, दीर्घबाहुः, सर्वभूतहिते रतः। कैकेयीप्रीयार्थं मम पिता मम अभिषेकं न कृतवान्, यदा अहं तस्य समीपं अभिषेकार्थं प्राप्तः। कैकेयी शीघ्रं मम पतये इदं वचनं उक्तवती—'राघव, पितरः मम निमित्तं यद् आज्ञापयति, तत् शृणु।' 'एष राज्यं निर्व्यग्रं भरताय दातव्यम्, त्वं च नव पञ्च वर्षाणि वनवासं कर्तव्यम्।' 'काकुत्स्थवंशसम्भूत, वनं गच्छ, पितरं अनृतात् मोचय।' रामः, निर्भयः, कैकेयीं प्रत्युवाच—'एवमस्तु।' तद्वचनं श्रुत्वा, मम पतिः दृढनिश्चयः, यथाज्ञप्तं अकरोत्; सः ददाति, न स्वीकृतवान्, सत्यम् वदति, न अनृतम्। हे ब्राह्मण, एष परमव्रतम् रामेण दृढं धार्यते। तस्य भ्राता, अन्यायां मातायां जातः, लक्ष्मणः नाम, वीर्यवान्। लक्ष्मणः, पुरुषसिंहः, रामस्य सखा, युद्धे शत्रुनाशकः, ब्रह्मचर्यनिष्ठः, दृढव्रतः। धनुष्मान् लक्ष्मणः रामं अनुगतः, मया सह; जटाधारी, तपस्वीवेषधारी, सः च तस्य अनुजः मम सहागतौ। रामः धर्मनिष्ठः, दृढव्रतः, दण्डकवनं प्रविष्टः। एवं त्रयः वयं कैकेयीकारणात् राज्यात् निष्कासिताः। हे ब्राह्मणश्रेष्ठ, वयं उत्साहेन घोरं वनं विचरामः; त्वं इह किञ्चित् विश्रान्तिं कर्तुं शक्नोषि। मम पतिः शीघ्रं वन्यं आहारं आनयिष्यति—मृगान्, गोहाः, वराहान् हत्वा बहु मांसं आनयिष्यति। तस्मात् सत्यं वद, तव नाम, वंशः, कुलं च; हे ब्राह्मण, किमर्थं त्वं दण्डकवनं एकाकी विचरति? यदा सीता, रामस्य पत्नी, एवं वदति, तदा बलवान् राक्षसराजः रावणः ताम् कठोरं प्रत्युवाच। 'अहं सः रावणः, येन देवाः, असुराः, मनुष्याः च सर्वे भीताः, हे सीते, राक्षसराजः।' 'त्वां दृष्ट्वा, निष्कलुषे, सुवर्णवर्णे, रेश्मवस्त्रधारिण्यां, मम स्वपत्नीषु न तुष्टिः।' 'याः उत्तमाः महिलाः अहं इह तत्र च आनयितवान्, तेषु सर्वेषु त्वं मम मुख्यपत्नी भव।' 'लङ्का नाम मम महापुर्यः, समुद्रमध्ये स्थितः, पर्वते स्थापितः, समुद्रेण परिवृतः।' 'तत्र, हे सीते, मया सह वनानि विचरिष्यसि, न च एष वनवासः ते स्मरणीयः, हे सुन्दरी।' 'पञ्चसहस्रं दासीः सर्वाभरणभूषिताः त्वां सेविष्यन्ति, यदि त्वं मम पत्नी भवसि।' एवं रावणस्य वचनं श्रुत्वा, जनकस्य कन्या, निष्कलुषा, कोपिता अभवत्, तं राक्षसं तिरस्कृत्य प्रत्युवाच। 'अहं रामे भक्तिम् धारयामि, सः स्थिरः पर्वतसमः, महेन्द्रवद् महात्मा, समुद्रवत् अगाधः।' 'अहं रामे भक्तिम् धारयामि, सर्वलक्षणसम्पन्ने, वटवृक्षसदृशरूपे, सत्यनिष्ठे, सुभावे।' 'अहं रामे भक्तिम् धारयामि, दीर्घबाहौ, विशालवक्षसि, सिंहगमने, पुरुषसिंहे, सिंहसदृशदर्शने।' 'अहं रामे भक्तिम् धारयामि, पूर्णचन्द्रमुखे, राजकुले, जितेन्द्रिये, कीर्तिसम्पन्ने, बलिनि।' 'त्वं शृगालः सिंह्यां इच्छसि, यः असंभवः; न त्वं माम् स्पृशितुं शक्नोषि, यथा सूर्यकान्तिं न स्पृशितुं शक्यते।' 'त्वं नूनं सुवर्णवृक्षान् पश्यसि, हे मूढ, यतः राघवप्रियां पत्नीं इच्छसि, हे राक्षस।' 'त्वं इच्छसि भूख्षणसिंहस्य दन्तान् अपहरितुं, मृगशत्रोः, विषसर्पस्य मुखं गृहीतुं।' 'त्वं इच्छसि मन्दरं पर्वतश्रेष्ठं हस्तेन उत्थातुम्, वा विषं पातुम् निर्भयः।' 'त्वं सूच्याः नेत्रं रग्धुम्, तिक्ष्णधारया जिह्वां लिः, राघवप्रियां पत्नीं इच्छसि।' 'त्वं शिलां ग्रीवायां बद्ध्वा समुद्रं तर्तुम् इच्छसि, सूर्यचन्द्रौ हस्ताभ्यां गृहीतुं।' 'रामस्य धर्मपत्नीं बलात् हर्तुं इच्छसि, ज्वलन्तं अग्निं वस्त्रेण गृहीतुं इच्छसि।' 'रामस्य धर्मपत्नीं हर्तुम् इच्छसि, लोहशूलाग्रेषु चलितुं इच्छसि, रामसमां पत्नीं प्राप्तुम् इच्छसि।' 'वनस्थे सिंहशृगालयोः, नदीसागरयोः, सुरासुरायोः, यः अन्तरः—सः दशरथपुत्रस्य तव च।' 'सुवर्णस्य, सीसस्य, लोहस्य, चन्दनस्य, जलस्य, पङ्कस्य, गजस्य, गर्दभस्य च—यः अन्तरः, सः दशरथपुत्रस्य तव च।' यदा रामः, सहस्राक्षसमः, धनुष्पाणिः, तिष्ठति, अहं तव समीपात् अपहृतापि, वृद्धिं न प्राप्स्यामि—यथा घृतं मक्षिका ग्राह्यं न क्षीयते। एवं शुद्धभावा सा रात्रिचरं दुष्टं राक्षसं प्रत्युवाच; अंगानि कम्पमानानि, सा दुःखिता अभवत्, वायुवेगेन कदलीशाखेव कम्पिता।