इक्ष्वाकुवंशसम्भूतः रामः, अजितशत्रुरिव, तदा महर्षिं विश्रुतं विश्वामित्रं विनयपूर्वकं पप्रच्छ—"भोः, एष वनमिदं भीमं, शर्करासंख्यातैः कीटैः समाकुलम्। घोरमृगपक्षिसंकीर्णं, कठोरस्वनैः पक्षिभिः विविधैः भीषणरवैः निनादितम्। सिंहव्याघरवराहगजैः च शोभितम्, धवाश्वकर्णकाकुभबिल्वतिन्दुकपाटलवृक्षैः च समलंकृतम्। कण्टकिबदरीमिश्रितं च, किमर्थं एतद्वनं घोररूपमस्ति?" इति। तदा महातेजाः महर्षिः विश्वामित्रः रामं उवाच—"काकुत्स्थकुमार, शृणु, किमर्थं एतद्वनं घोरमस्ति। पुरा, अत्र द्वे समृद्धे जनपदे आस्ताम्—मलदाः करुषाश्च। देवैः सृष्टे इमे देशे किल। किल, वृत्रहत्यां कृत्वा इन्द्रः मलिनः अभवत्। तदा तृष्णा च ब्रह्महत्या च सहस्राक्षं प्रविविशतुः। तं मलिनं इन्द्रं देवाः मुनयश्च पात्रैः स्नाप्य, तस्य मलं च करुषं च भूमौ न्यवर्तयन्। इन्द्रदेहसम्भूतं तत् मलं भूमौ निहितम्। ततः इन्द्रः शुद्धः निर्लिप्तश्च अभवत्। तदा सः प्रीतः इन्द्रः तस्मै देशाय वरं ददौ—'इमे द्वे जनपदे लोके ख्यातिं गमिष्यतः' इति। देवैः स्तुताः मलदाः करुषाश्च, 'साधु साधु' इति वदन्तः स्वर्गपतिं प्रशशंसुः।" "मलदाः करुषाश्च, धनधान्यसमृद्धाः, सुखिनः आसन्। कालान्तरे तु, रूपपरिवर्तिन्या यक्षिण्या पीडिताः अभवन्। सा सहस्रगजबलसम्पन्ना ताटका नाम, बुद्धिमतः सुन्दस्य भार्या। तस्याः पुत्रः मारीचः, इन्द्रसमबलः राक्षसः, वृतबाहुः, महाशिराः, विस्तीर्णमुखः, महाकायः। सः राक्षसः भीमस्वरूपः सदा जनान् त्रासयति, एते द्वौ देशौ विनाशयति। ताटका दुष्टाचारा मलदाकरुषौ विनाशयति, अर्धयोजनदूरे मार्गं रुद्ध्वा वसति।" "अतः त्वं ताटकावनं गन्तव्यम्, आत्मबलं आश्रित्य, एतां दुष्टां नाशय। मम आज्ञया, एष प्रदेशः पुनः निर्भयः कर्तव्यः; अन्यः कश्चन अत्र आगन्तुं न शक्नोति। राम, यक्षिण्या घोरया अतीव दुष्करया एष देशः विनाशितः; सर्वं ते उक्तम् अस्य वनस्य भीषणत्वस्य हेतोः, यदद्यापि तया विनष्टम्।" एतस्मिन्नन्तरे, वाल्मीकि-रामायणे, बालकाण्डे, पञ्चविंशः सर्गः आरभ्यते। तदा, महर्षेः अतुलबलस्य वचः श्रुत्वा, पुरुषशार्दूलः रामः शुभवाक्यं प्रत्युवाच—"भगवन्, यक्षिणी सा दुर्बला इति श्रूयते, कथं सा दुर्बला सहस्रगजबलं धारयति?" इति। तदा, राघवस्य वचनं श्रुत्वा, महर्षिः विश्वामित्रः प्रहृष्टः सुमृदु वाक्यं लक्ष्मणसहिताय राघवाय उवाच—"शृणु, कथं सा बलवती अभवत्। वरदानप्रभावात्, दुर्बला अपि एतादृशं बलं बिभर्ति।" "किल, सुकुमारः नाम महायक्षः आसीत्, बलवान् धर्मात्मा च। सः पुत्रशून्यः महान् तपः कृतवान्। तदा, यक्षाधिपः तेन तुष्टः, रत्नकन्यां ताटकां नाम तस्मै ददौ। तस्यै सहस्रगजबलं दत्तम्, पुत्रं तु न दत्तवान्। सा सौन्दर्ययुक्ता, यौवनसम्पन्ना, सुन्दाय जम्भपुत्राय भार्यत्वेन दत्ता। कालेन, सा यक्षिणी मारीचं नाम पुत्रं अलभत, यो भीमरूपः शापात् राक्षसत्वं प्राप्तः।" "सुन्दस्य निधनानन्तरं, ताटका पुत्रसहितं अगस्त्यं महर्षिं आक्रम्य आसीत्। सा क्रोधात् क्षुधया च गर्जन्ती अभ्यधावत्। तदा अगस्त्यः मारीचं दृष्ट्वा, 'राक्षसत्वं प्राप्नुहि' इति शप्तवान्; ताटकां च महाक्रोधात् शप्तवान्—'महायक्षिणि, नरमांसभक्षिणि, विकृतानना, शीघ्रं एतद्रूपं त्यज, भीषणरूपा भव' इति।" "एवं शापवशात्, ताटका क्रोधवशीभूता, एष क्षेत्रं अगस्त्यतीर्थं विनाशयति। राघव, गोरक्षार्थं ब्राह्मणरक्षार्थं च, एतां दुष्टां महापापिनीं ताटकां हन्याः। त्वां विना अन्यः कश्चन न शक्नोति, सा शापबलसमन्विता। पुरुषोत्तम, अत्र स्त्रीवधः न विचार्यः; चातुर्वर्ण्यस्य हिताय राजपुत्रेण कर्तव्यम्।" "जनरक्षायै, क्रूरं वा अकृरं वा, पापं वा दोषयुक्तं वा, रक्षिता सदा कर्तव्यम्। एष सनातनः धर्मः राज्ञां; अधार्मिकां हन्याः, काकुत्स्थ, धर्मः तत्र नास्ति। श्रूयते, पुरा इन्द्रः अपि मन्थरां विरोचनसुतां पृथिव्याः विनाशनाय हत्वा।" एवं विश्वामित्रमहर्षिणा सर्वमाख्यातम्, ताटकायाः उत्पत्तिं, बलप्राप्तिं, तस्याः पापकृत्यानि च। रामः तद्वचनं श्रुत्वा, धर्मार्थं तस्यां हिंसां कर्तुं निश्चितवान्।