सा तु वैदेही, शोभनैः वस्त्रैः भूषिता, पतिं मृगयातः प्रत्यागतं लक्ष्मणसहितं प्रतीक्षमाणा, समन्तात् हरितवनं विलोकयन्ती, रामं लक्ष्मणं वा न ददर्श। तस्मिन्नन्तरे, यत्र वाल्मीकिरमायणेऽरण्यकाण्डे सप्तचत्वारिंशत्तमे सर्गे कथनं प्रवर्तते, तत्र रावणः, ब्राह्मणवेषधारी सन्, सीतां हर्तुमिच्छन्, तां वैदेहीं पृच्छितुमुपचक्रमे। सीता तु क्षणमालोक्य मनसा चिन्तयामास—"यदि एष ब्राह्मणो यथाविधि नातिथ्येन पूज्यते, शापं दास्यति"—इति। ततः साभिवादनपूर्वकं मधुरया वाचा तं ब्राह्मणवेषिणं रावणं प्रत्युवाच—"जनकस्य मम पिता, मिथिलाधिपतिः, अहं सीता नाम्ना, रामस्य प्रिया महिषी। द्वादश वर्षाणि इक्ष्वाकूणां राजगृहे मानुषान् भोगान् अनुभूय, सर्वकामसमृद्धा अहं वासमकरवम्। त्रयोदशे वर्षे राजा मन्त्रिभिः सहितः रामस्याभिषेकं कर्तुम् उद्यतम्। तदा मम श्वशुर्या कैकेय्या नाम्ना प्रार्थितः पतिं प्रति वरदानेन याचितवती। कैकेयी तु प्रियं पतिं प्राप्य, मम पतिस्य वनवासं भरतस्य चाभिषेकं वरयामास। सा राजानं सत्यधृतिं पुरुषर्षभं द्वौ वरौ याचिता—'नाहं खादामि, न स्वप्नामि, न पिबामि कदापि'—इति। 'यदि रामोऽभिषिक्तो भवेत्, एष मे प्राणसंक्षयः'—इत्येवं श्वशुरं प्रति कैकेयी व्याहरत्। न धनं नान्यद्वा किंचिद् याचिता, मम पतिः तेजस्वी पञ्चविंशतिर्वर्षीयः। अष्टादश संवत्सराणि मम जन्मातीतानि; लोके रामः सत्यधृतिः धर्मात्मा शुचिरिति प्रसिद्धः। विशालाक्षः दीर्घबाहुः सर्वभूतहिते रतः मम पिता दशरथो नाम कामात्मा। कैकेय्याः प्रियतमेच्छायै पूर्त्यर्थं मम पिता मामभिषिक्तुं न शशाक। सा कैकेयी शीघ्रं मम पत्युः समीपे वचनमब्रवीत्—'शृणु राघव, पित्रा मम हेतोः कर्तव्यमेतत्'—इति। 'एष राज्यं निर्व्यग्रं भरताय दातव्यम्, त्वं च नव पञ्च च वर्षाणि वने वस।' 'गच्छ काकुत्स्थ, पितरं चानृतात् मोचय'—इति। रामः तु निश्चलधृतिः कैकेयीं प्रत्युवाच—'एवं भवतु'—इति। एवं वचः श्रुत्वा मम पतिः यथोक्तं कृतवान्; स दातुमेव जानाति, न प्रतिग्रहीतुं; सत्यं वदति, न कदापि मिथ्या। एष रामस्य परमव्रतम् दृढमिति विद्धि, ब्राह्मण। तस्य भ्राता, अन्यया मातृया जातः, लक्ष्मणो नाम वीर्यवान्। लक्ष्मणः पुरुषव्याघ्रः रामस्य सहायः, रणेषु शत्रून् विनाशयन्; स भ्राता लक्ष्मणः ब्रह्मचारी दृढव्रतः। धनुषा युक्तः स रामं मम चानुगम्य, जटिलरूपधारी भ्रातृभ्यां सह वनं गतः। धर्मनिष्ठः सदा सत्यव्रतधारी, दण्डकवनं प्रविष्टः; एवं वयं त्रीणि जनाः कैकेय्याः हेतोः राज्यात् निष्कासिताः। ब्राह्मणश्रेष्ठ, वयं वीर्यसम्पन्नाः घोरं वनं विचरामः; इच्छसि चेत्, क्षणमिह विश्रान्तिं कुरु। मम पतिः शीघ्रं वन्यं मांसं बहु समानीतवान् आगमिष्यति—मृगान्, गोधान्, वराहांश्च हत्वा। तस्मात्, त्वं स्वनाम, वंशं, कुलं च मे कथय; किमर्थं चैकाकी दण्डकवनं विचरसीति ब्राह्मणं पप्रच्छ। एवं रामपत्नी सीता भाषमाणा, स तु बलवान् राक्षसेन्द्रः रावणः ताम् उग्रं प्रत्युवाच। 'अहं स रावणः, येन देवासुरमानुषाः सह लोकाः भीताः, हे सीते, राक्षसाधिपः। त्वां समालोक्य, सुभगे सुवर्णवर्णे शुक्लवासिनि, स्वेषु दारेषु न मे किञ्चित् प्रीयते। येन केनापि देशेभ्यः उत्तमाः स्त्रियः समानीताः, तासां मध्ये त्वं मम मुख्यपत्नी भव। लङ्का नाम मम पुरी महानगरी, सागरमध्यवर्तिनी, पर्वताग्रे स्थितं समुद्रपरिवृता। तत्र मया सह वनानि विचरिष्यसि, न च वनेऽस्मिन् वासाय कदापि शोचिष्यसि, सुश्रोणि। पञ्चसहस्राणि दास्यः सर्वाभरणभूषिताः त्वां सेविष्यन्ति यदि मम भार्या भविष्यसि।' एवमुक्ते रावणेन, जनकात्मजा सीता क्रुद्धा सती तम् अवज्ञाय राक्षसं प्रत्युवाच। 'रामेऽहं पतिस्नेहिता, यो गिरिसमधृढः, महेन्द्रकल्पः, सागरसमगम्भीरः। रामेऽहं पतिस्नेहिता, सर्वलक्षणसम्पन्ने, न्यग्रोधसदृशरूपे, सत्यधृतौ महात्मनि। रामेऽहं पतिस्नेहिता, बाहुसम्पन्ने, विशालवक्षसि, सिंहगमने, पुरुषसिंहे, सिंहोपमे। रामेऽहं पतिस्नेहिता, पूर्णचन्द्राननरूपे, राजपुत्रे, जितेन्द्रिये, यशस्विनि, महाबाहौ। त्वं शृगाल इव सिंह्यां स्पृहयसि, दुर्लभां प्रार्थयसि; माम् न स्प्रष्टुं शक्नोषि, सूर्यरश्मिमिव स्प्रष्टुमशक्यं। रघुपतेः प्रियतमा पत्न्यां स्पृहयन्, मूढ, नूनं त्वं सुवर्णवृक्षान् पश्यसि, राक्षस।' एवं सा जनकनन्दिनी, धर्मनिष्ठा, पतिस्नेहिता, राक्षसेन्द्रस्य तद्वचः श्रुत्वा, स्वधर्मे स्थित्वा, तं रावणं प्रत्याख्यात्।