राक्षसाणां वासभूमिमिमां प्राप्ता कथं त्वं? अत्र वृक्षवासिनः मृगाः, सिंहाः, द्वीप्यः, वृकाः च दृश्यन्ते। भल्लूकाः, तरक्षवः, बकाः चात्र वसन्ति—कथं तेषां भीमकर्मणां भयमपि न अनुभवसि? भीमाः मदोन्मत्ताः शीघ्रगामिनश्च गजानपि न भीषयन्ति त्वाम्? हे सुश्रोणि, त्वं किमेकाकिनी महावने न भयमुपलभसे? का त्वं, कस्य कन्या, कुतश्चागता, किं कारणं च दण्डकारण्ये आगमने तव? एवं राक्षसाधिपः महात्मा रावणः वैदेहीं प्रशशंस, यत् सा भयंकरैः राक्षसैः सेव्यमानेषु देशेषु एकाकिनी विचरामास। ततः द्विजातिवेषधरं समागतं रावणं दृष्ट्वा मैथिली तं सम्यक् अतिथिसत्कारैः पूजयामास। सा प्रथमं आसनं दत्त्वा, पाद्येन च आमन्त्र्य, "सर्वं सिद्धम्" इति तं सौम्यदर्शिनं प्रत्युवाच। द्विजातिवेषं कुम्भकर्णभ्रातरं पात्रकुसुम्भधारिणं दृष्ट्वा मैथिली, ब्राह्मणवत् तं सत्कर्तुं न शशाक, अतिथिं सम्यक् सत्कृतवती। "इदं ते आसनं ब्राह्मण, उपविश, पाद्यं च गृहाण। अत्र ते कृशान्नं सम्यगुपस्कृतं, निर्व्यग्रः भुङ्क्ष्व" इति सा प्रत्युक्तवती। मैथिल्या सम्यग्वचोभिः आमन्त्रितः रावणः, तां हर्तुं मनसि निश्चित्य, बलात् गृहीत्वा विनाशायैव तस्याः मनः कृतवान्। सा च मैथिली, वन्ये वने पतिं प्रतीक्षमाणा, लक्ष्मणेन सह मृगयात् प्रत्यागतं शोभनवेषधारिणं राममवलोकयन्ती, विशालं हरितवनं दृष्ट्वा, न तु रामं लक्ष्मणं वा ददर्श। एवं शुभे वाल्मीकि-रामायणे अरण्यकाण्डे सप्तचत्वारिंशत्तमोऽध्यायः आरभ्यते। ततः रावणः, वैदेहीं हर्तुमिच्छन्, तापसवेषेण आत्मानं संकथ्य, तां पप्रच्छ। सा सीता, "यदि ब्राह्मणोऽयं अतिथिः सम्यक् न सत्क्रियते, स मां शप्तुं शक्नोति" इति चिन्तयित्वा, क्षणमन्तरं मन्दं वचः उवाच। "जनकस्य महात्मनः मिथिलाधिपतेः कन्या अहं, सीता नाम, ते स्वस्ति। रामस्य प्रियतमा पत्न्यहम्। द्वादश संवत्सरानहम् इक्ष्वाकुकुलस्य राजगृहे मानुषान् भोगान् अनुभूय, सर्वकामसमृद्धा वासमकरवम्। त्रयोदशे वर्षे, राजा मन्त्रिभिश्च सहितः रामस्याभिषेकं निश्चितवान्। राघवस्याभिषेकसमये, मे मातृष्वसा कैकेयी नाम धर्मपत्नी, पत्युः वरं याचिता। सा कैकेयी, पितृश्वसुः प्रियं लब्ध्वा, मम पतिं वनवासाय, भरतस्य चाभिषेकाय वरं प्राप। सा राजानं सत्यव्रतम्, नरश्रेष्ठं, द्वौ वरौ याचिता—'नाहं खादिष्यामि, न शयिष्ये, न पिबामि कदापि।' 'यदि रामोऽभिषिक्तो भवति, मम प्राणान्तः' इति कैकेयी राजानं प्रति उवाच। न धनं, नान्यं किंचन सा याचिता; मम पतिः, महातेजाः, पञ्चविंशतिवर्षीयः। अष्टादश वर्षाणि मम जात्या अतीतानि; लोके रामः नाम, सत्यवादी, धर्मात्मा, शुचिः च अहम्। विशालनेत्रः, दीर्घबाहुः, सर्वभूतहिते रतः, मम पिता दशरथो नाम, कामात्मा राजा। कैकेय्याः प्रियार्थं, मम पितृश्वा, मम अभिषेकं न कृतवान्, यद्यपि अहं तस्य समीपे अभिषेकाय प्राप्तः। कैकेयी शीघ्रं मम पत्ये वचनमब्रवीत्—'शृणु राघव, पित्रा मम हिताय उक्तं वचनम्।' 'भरताय निर्व्यग्रं राज्यं दातव्यं, त्वं च पञ्चनव वर्षाणि वने वस।' 'काकुत्स्थ, वनं गच्छ, पितरं च असत्याद् विमोचय' इति। रामः अव्यग्रः कैकेयीं प्रत्युवाच—'एवं भवतु।' तद्वचनं श्रुत्वा, मम पतिः धर्मात्मा, यथोक्तं कृतवान्; स ददाति, न गृह्णाति, सत्यं वदति, न कदापि मिथ्या। एष धर्मो रामस्य, दृढनियमस्य, परमं व्रतम्। तस्य भ्राता, अन्यायां मातरं प्राप्तः, लक्ष्मणो नाम, महावीर्यः। लक्ष्मणः पुरुषर्षभः, रामस्य सखा, रणेषु शत्रुघ्नः; स भ्राता लक्ष्मणः, ब्रह्मचारी, दृढव्रतः। धनुर्धरः स रामं सह मां चान्वगच्छत्; जटिलावसितौ, तपस्विवेषधारिणौ, भ्रातरौ मम साकं गतौ। धर्मनिष्ठः, दृढव्रतः, स दण्डकारण्ये प्रविष्टः; एवं वयं त्रयः कैकेय्याः कारणेन राज्यात् निष्कासिताः। ब्राह्मणश्रेष्ठ, वयं वीर्येण गाढं वनं विचरामः; इच्छसि चेत्, क्षणं विश्रम्य तिष्ठ। मम पतिः शीघ्रं वन्यं मांसं प्राप्य आगमिष्यति—मृगान्, गोदाहरण्, वराहांश्च हत्वा बहु मांसं आनयिष्यति। तस्मात्, सत्यमेव ब्रूहि—तव नाम, वंशः, कुलं च; किमर्थं च त्वं ब्राह्मण, एकाकी दण्डकारण्ये विचरस्य्?" एवं रामपत्नी सीता भाषमाणा, बलवान् राक्षसाधिपः रावणः ताम् उग्रं वचनम् उवाच—"अहं स एव रावणः, येन देवासुरमानुषलोकाः साकं त्रस्ताः, हे सीते, राक्षसाधिपः। त्वां दृष्ट्वा, निष्कलुषे, सुवर्णवर्णे, पिताम्बरधारिण्यां, मम स्वसु विषये न काचन स्त्री रोचते। बहुषु स्त्रीषु, याः मया इतस्ततः आनिताः, तेषु त्वं मे मुख्यपत्नी भव, सर्वं ते शुभम्। लङ्केति मे महापुरं, समुद्रमध्ये स्थितम्, सागरवेष्टितम्, पर्वताग्रे प्रतिष्ठितम्।