रावणः सीतायाः रूपं निरूपयन् तस्याः दन्तान् पर्वत-हिमवत्-श्वेतान् समवः सुश्लक्ष्णान् मनोहरं वर्णयति। तस्याः नेत्रे विशालौ, शुद्धौ, रक्त-कोणौ, श्याम-वर्ण-गर्भौ च। तस्याः श्रोत्रे विस्तीर्णे, ऊरू युव-गज-स्कन्धोपमौ, समगात्रौ, दृढौ, सुगठितौ, समीपस्थौ च। तस्याः स्तनौ पूर्णौ, उच्चौ, मनोहरे, ताड-फल-सदृशौ, रत्नैः मुक्ताभिः विभूषितौ, दृष्ट्या रमणीयौ। राघवस्य प्रिया, मनोहर-स्मित-युक्ता, सु-दन्ता, आकर्षक-नेत्रा, क्रीडन-स्वभावा, तस्य मनः जलस्य तटं यथा हरति। हस्त-ग्रह्य-कटी, सु-केशिनी, समीप-स्थित-स्तन-युक्ता, सा न देवता, न दिव्य-स्त्री, न यक्षी, न किन्नरी। पृथिव्याम् इत्थं रूपवतीं स्त्रियं न कदापि दृष्टवान्; तस्याः सौन्दर्यं, कोमलता, यौवनं च सर्वेषु लोकेषु उत्तमम्। निर्जने वनस्थायाः तस्याः वासः हृदयम् उद्वेजयति; अतः, साध्वी, त्वं गन्तव्याः, अत्र स्थितुं न अर्हसि। एष राक्षसाणां निवासः, उग्रैः रूप-परिवर्तकैः; तत्र रम्याः प्रासादाः, नगर-उद्यानानि च। तानि धन्यानि, सुरभयः, तव भोगाय योग्यानि; सुन्दरी, उत्तमानि माल्य-गन्ध-वस्त्राणि तव अर्हणीयानि। कृष्ण-नेत्रे, त्वं योग्यं पतिं अर्हसि; त्वं कस्य, शुद्ध-स्मित-युक्ता, रुद्राणां वा मरुतां पत्निषु वा अस्ति? सु-कटी, त्वं वसुषु देवता इव दृश्यसे; गन्धर्वा, देवाः, किन्नराः अत्र न आगच्छन्ति। एष राक्षस-निवासः—कथं त्वं अत्र आगता? अत्र वृक्षवासिनः मृगाः, सिंहाः, द्वीप-सिंहाः, वृगाः च। अत्र भल्लूकाः, शृगालाः, बकाः च—कथं त्वं तेषां भीषाणां न भयम अनुभवसि? तथा उग्राः, मदोन्मत्ताः, शीघ्र-गजाः च। त्वं एकाकिनी महावने, सु-मुखि, कथं न भयम् अनुभवसि? त्वं कः, कस्य पुत्री, कुत्र, कस्य हेतोः दण्डकं आगता? सुन्दरी, त्वं एकाकिनी उग्र-राक्षस-सेवितेषु स्थलेषु विचर्यसि; एवं वैदेही महात्मना रावणेन स्तूता। रावणः द्विजाति-रूपेण आगच्छन्, मैथिली तं अतिथिवत् सम्यक् सत्कारं कृतवती। प्रथमं आसनं दत्त्वा, पाद्यं जलं आह्वयित्वा, "सर्वं सिद्धम्" इति तं सौम्य-दर्शिनं उक्तवती। मैथिली तं द्विजाति-वेषेण, पात्रं कुसुम्भं च धारयन्तं दृष्ट्वा, ब्राह्मणमिव अस्य सत्कारं कर्तुं अकार्षीत्। "एष आसनं, ब्राह्मण, उपविश; पाद्यं जलं गृहाण। एष उत्तमं वन्यं भोजनं तव कृते सिद्धम्; अत्र निश्चिन्तः भुङ्क्ष्व।" रावणः मैथिलीं रजनीं सम्पूर्ण-वाक्यैः आह्वयन्तीं दृष्ट्वा, तां बलात् हर्तुं, विनाशाय च, मनसि दृढनिश्चयं कृतवान्। ततः, सा पतिं वन-शिकारात् सम्यक्-वेषधारिणं लक्ष्मणेन सह प्रत्यागतं प्रतीक्षन्ती, वने विशालं हरितं दृष्ट्वा, रामं लक्ष्मणं च न ददर्श। ततः सप्तचत्वारिंशद् अध्यायः श्राव्यः। श्रीमद् वाल्मीकि-रामायणे, अरण्यकाण्डे, सप्तचत्वारिंशद् अध्यायः। ततः रावणः, सीतां हर्तुम् इच्छन्, द्विजाति-वेषधारी सन्दर्भः, तां वैदेहीं पप्रच्छ। "अयं ब्राह्मण-अतिथिः सम्यक् न सत्कृतः चेत्, शापं दास्यति" इति चिन्तयन्ती, सीता क्षणं विचिन्त्य, इदं वाक्यम् अब्रवीत्— "अहं जनकस्य, मिथिलाधिपतेः, कन्या; नाम सीता। शुभं ते। अहं रामस्य प्रिया रानी। द्वादश वर्षाणि इक्ष्वाकु-गृह्ये अवस्यम्, मानव-भोगान् अनुभूय, सर्वकाम-समृद्धा। त्रयोदशे वर्षे, राजा मन्त्रिभिः सह, रामस्य अभिषेकं निर्णीतवान्। राघवस्य अभिषेक-समये, मम सती माता-श्वास् कैकेयी, पतिं वरं याचितवती। कैकेयी, पितृ-स्नेहं लब्ध्वा, मम पतिं वनवासाय, भरतस्य अभिषेकं च, सुनिश्चितवती। सा राजानं सत्यनिष्ठं, पुरुषश्रेष्ठं, द्वौ वरौ याचितवती—'नाहम् खादिष्ये, न स्वपिष्ये, न पिबिष्ये कदापि।' 'यदि रामः अभिषिक्तः, एष मम जीवन-समाप्तिः' इति कैकेयी राजानं अभ्यवदत्। न सा वित्तं वा अन्यं लाभं याचितवती, न च अन्यं किंचन; मम पति महातेजाः, पञ्चविंशतिः वर्षाणि आयुः। अष्टादश वर्षाणि मम जन्मातीतानि; लोके अहं रामः—सत्यवादी, धर्मिष्ठः, शुद्धः। विशाल-नेत्रः, दृढ-बाहुः, सर्व-भूत-हिते रतः; मम पिता दशरथः स्वयम्, कामात् प्रेरितः। कैकेयी-इष्ट-सिद्धये, मम पिता मम अभिषेकं न अकरोत्, रामं तु समक्षम्। कैकेयी शीघ्रं एतद् वाक्यम् मम पत्ये उक्तवती—'श्रुणु राघव, पितुः आदेशात् मम कृते।' 'एष राज्यं भरताय दातव्यम्; त्वं पञ्चनव-वन्याः वर्षाणि वने वासं कुरु।' 'काकुत्स्थ-वंशज, वनं गच्छ, पितरं असत्यात् मुक्त्वा।' रामः, निश्चलः, कैकेय्याः वाक्यं श्रुत्वा, 'एवं भवतु' इति प्रत्युवाच। तानि वचनानि श्रुत्वा, मम दृढ-व्रत-धारी पतिः, यथाऽआज्ञप्तं कृतवान्; सः ददाति, न गृह्णाति, सत्यं वदति, असत्यं न कदापि। ब्राह्मण, एष परम-व्रतं रामः दृढं धारयति; तस्य भ्राता, अन्य-जननी-सम्भूतः, लक्ष्मणः नाम, वीर्यवान्।