सः रावणः, शनैश्चरस्य तारा-समागमवत्, सहसा सुशोभनेन वेषेण, तृणैः संवृतस्सम्यक् कूप इव, वैदेहीं समीपमगच्छत्। सः रामपत्नीं वैदेहीं दीर्घदृष्ट्या निरीक्ष्य तस्थौ, तथा रावणो रामस्य भार्यां पश्यन् स्थितः। सा तु रम्या, सुशुभ्रदन्तोष्ठी, पूर्णचन्द्राननाऽपि, पत्रशालायां उपविष्टा, अश्रुबाष्पपरिप्लुता, शोकेन पीडिता बभूव। निशाचरः सः, हृष्टचित्तः, पद्मपत्रनयनां, पीतवाससिनीं वैदेहीं उपससार। स कामबाणैः विद्धः, स्वरेण मन्त्रघोषोपमेन, राक्षसाधिपः एकान्ते सौम्यवचनानि उवाच। रावणः तां तेजस्विनीं स्त्रियं त्रैलोक्यस्य श्रेयसीं लक्ष्मीं पद्महीनां इव, सुषमायाः कांत्या प्रशशंस। सा पीतवासिनी, पद्ममाल्यवती, रूपेण रजतसुवर्णयोः प्रतिमां, विकसितपद्मसरोरुहसमां बभूव। रावणः उवाच—"किं त्वं लज्जा, श्रीः, कीर्तिः, सौम्या लक्ष्मीर्वा? किं वा सुरांगना, सुश्रोणि, वा स्वच्छन्दविहारिणी रतिदेवता?" तव दन्ताः समाः, स्निग्धाः, पर्वतश्वेतसमानश्च; नेत्रे विशालौ, विशुद्धौ, रक्तकोणौ, कृष्णपिङ्गलौ च। तव श्रोणिः विस्तीर्णा, ऊरू समुन्नतौ, दृढौ, नवदन्तिनोरुवत्, सुसंहतौ च। स्तनौ पूर्णौ, उन्नतौ, मनोज्ञौ, मृदुतालफलोपमौ, मणिमुक्ताभिरलङ्कृतौ, मनोहरौ च। हे रामवल्लभे, मनोहरस्मिते, सुशुभ्रदन्ते, चञ्चललोचने, लास्यवति, त्वं मम चेतः जलमिव तटं हर्षेण हरसि। हस्तग्रह्यकटी, सुकेशी, सुसंहतस्तनयुगला, त्वं न देवता, न सुरांगना, न यक्षी, नापि किन्नरी। न कदापि पृथिव्याम् एवंरूपां स्त्रियम् अद्राक्षम्; तव रूपं, सौम्यता, यौवनं च लोकेषु श्रेष्ठम्। अस्मिन निर्जने वने तव वासः मम हृदयम् उद्वेजयति; अतः, शुभे, त्वं अत्र न स्थितव्या। एष राक्षसानां निवासः, उग्राः रूपान्तरधारिणश्च; तत्र रम्याः प्रासादाः, नगरोद्यानानि च सन्ति। ते समृद्धाः, सुरभयः, तव उपभोगाय योग्याः; हे सुश्रोणि, त्वं उत्तमानि पुष्पमाल्यगन्धान्, वसनानि च अर्हसि। हे कृष्णलोचने, त्वं योग्यं पतिं अर्हसि; को वा त्वं, शुद्धस्मिते—किं रुद्रपत्नीषु, मारुतपत्नीषु वा? हे सुश्रोणि, त्वं वसुषु देवता इव दृश्यसे; गन्धर्वाः, देवाः, किन्नराश्च अत्र न आगच्छन्ति। एष राक्षसानां वासः—कथं त्वं अत्र आगता? अत्र वृक्षवासिनः मृगाः, सिंहाः, द्वीपिव्याघ्राः, वृकाः च सन्ति। भल्लूकाः, तरक्षवः, बकाः च इह वसन्ति—कथं त्वं तान् न भीषयसि? उत्कटाः, मदोन्मत्ताः, शीघ्रगामिनः गजाः अपि सन्ति। हे सुश्रोणि, त्वं अस्मिन् महावने एकाकिनी कथं न बिभेषि? को वा त्वम्, कस्य कन्या, कुतः आगता, किमर्थं च दण्डकवनम् आगता? हे शुभे, त्वं एकाकिनी, उग्रराक्षससेवितेषु स्थलेषु विचरन्ती दृश्यसे; एवं वैदेही महात्मना रावणेन स्तूयमाना बभूव। रावणस्य द्विजातिवेषधारिणः आगमनं दृष्ट्वा, मैथिली अतिथिसत्कारं सर्वं विधिना चक्रे। सा प्रथमं आसनं समर्प्य, पाद्यं दत्त्वा, "सर्वं सिद्धम्" इति तं सौम्यदर्शिनं प्राह। मैथिली, द्विजातिवेषधारिणं, पात्रकुसुम्भधारिणं च तम् आगतम् दृष्ट्वा, न प्रतिषेधुं शक्ताऽभवत्, ब्राह्मणमिव सत्कृतवती। "इदं आसनं, ब्राह्मण, उपविश; पाद्यं गृहाण। एष उत्तमः वन्यः आहारः तव कृते सिद्धः, अत्र निर्भयः भुङ्क्ष्व" इति तम् आमन्त्रयत्। रावणः तु मैथिलीं राज्ञीं सुसम्पूर्णवाक्यया आमन्त्रयन्तीं दृष्ट्वा, मनसि दृढनिश्चयमकरोत्—बलात् ताम् अपहृत्य विनाशाय प्रवृत्तोऽभवत्। सा तु, स्वपतिं मृगयात् प्रतिनिवृत्तं लक्ष्मणेन सह, शोभनवसनां प्रतीक्षमाणा, सर्वतो वने हरितं दृष्ट्वा, रामं लक्ष्मणं वा न ददर्श। इदानीं सप्तचत्वारिंशत्तमोऽध्यायः। श्रीमद्वाल्मीकिरामायणे, अरण्यकाण्डे, सप्तचत्वारिंशत्तमोऽध्यायः श्रूयताम्। ततः रावणः, वैदेहीं हरितुमिच्छन्, तपस्विवेषधारी स्वयम् आत्मानं प्रकाश्य, तां पप्रच्छ। "यदि अयं ब्राह्मणोऽतिथिः सम्यक् न सत्क्रियते, स मां शप्तुं शक्नोति" इति चिन्तयन्ती, सीता क्षणमालोक्य, वाक्यमिदं व्याजहार। "अहं जनकस्य, मिथिलानरेन्द्रस्य, कन्या; मम नाम सीता। भवतः कल्याणं भूयात्। अहं रामस्य प्रियतमा पत्निः। द्वादश वर्षाणि अहं इक्ष्वाकुवंशे राजगृहे मानुषान् भोगान् अनुभूय, सर्वकामसमृद्धा वासं कृतवती। त्रयोदशे वर्षे, राजा मन्त्रिभिः सह, रामस्य अभिषेकाय निश्चयं चकार। राघवस्य अभिषेकसमये, मम श्वश्रूः कैकेयी नाम, पतिं प्रति वरं याचिता। कैकेयी, पितृस्वामिनं सम्प्रीत्य, मम पतिं वनवासाय, भरतस्य अभिषेकाय च, वरं प्राप। सा सत्यव्रतं, नरश्रेष्ठं, राजानं, द्वौ वरौ याचिता—'नाहं भक्षयिष्यामि, न शयिष्ये, न पिबामि कदापि' इति। 'यदि रामः अभिषिक्तः, एषा मम प्राणान्ता' इति कैकेयी राजानं पितरं मम उक्तवती। सा न धनं नान्यं वरं याचिता, नापि अन्यं किंचन; मम पतिः महातेजाः, पञ्चविंशतिवर्षीयः आसीत्।" एवं तानि श्लोकानुसारं, कथा एकवाक्यरूपेण, संस्कृतेन सम्यक् निवेदिता।