गोदावरी नदी भयात् शनैः शनैः प्रवहन्ती दृश्यते। तस्मिन्नेव काले दशग्रीवः रामं प्रति अवसरं अन्वेष्टुम् आरभ्य समीपं आगच्छत्। रावणः तदाऽपि भिक्षुरूपधारी, रामस्य पत्नीं वैदेहीं समीपं उपगतः, यद्यपि अयोग्यः सन् योग्यरूपेण तत्र आसीत्; सा तु पतिस्मरणेन शोकविह्वला आसीत्। रावणः शनैः शनैः वैदेहीं समीपं आगच्छत्, शनैः शनैः शनि: यथा दीप्ततारां समीपं आगच्छति, तथा सः योग्यरूपधारी, तृणैः आच्छादितं कूपं इव, अप्रकटः आसीत्। रावणः तत्र स्थित्वा रामस्य उत्तमां पत्नीं वैदेहीं निरन्तरं निरीक्ष्य तिष्ठति। सा रमणीयवदना, शोभनदन्तोष्ठा, पूर्णचन्द्रमुखी, अश्रुपरिपूर्णा दुःखसंतप्ता, पर्णशालायां उपविष्टा आसीत्। निशाचरः रावणः हृष्टचित्तः वैदेहीं समीपं आगच्छत्, या पद्मपत्रनयना, पीतवस्त्रधारिणी आसीत्। रावणः कामबाणैः आक्रान्तः, वेदपाठनादिव शब्दं कृत्वा, एकान्ते सान्त्वनवचनानि प्राह। सः तां स्त्रीं, रूपेण दीप्तां, त्रैलोक्यस्य परमश्रीं इव, पद्मरहितां दीप्तिमतीं इव, प्रशंसति। पीतवस्त्रधारिणी, पद्ममालया भूषिता, रूपेण रजतसुवर्णवद् आसीत्, प्रसन्नपद्मसरोवरमिव। रावणः तां पृच्छति—'किं त्वं लज्जा, श्रीः, कीर्ति, शुभा लक्ष्मीः वा, सुराङ्गना वा, वा रम्या संपद् वा, वा स्वच्छन्दगमना रतिदेवता वा?' तस्य दन्ताः समाः, मृद्वाः, पर्वतहिमवत् श्वेताः; नेत्रे विशालौ, शुद्धौ, रक्तकोणौ, कृष्णपक्ष्मौ। तस्याः श्रोत्रे विशालौ, उरू पूर्णौ, वर्तुलौ, दृढौ, युवगजकुंभवद्, सम्यक् संयुक्तौ। स्तनौ पूर्णौ, उन्नतौ, रम्यौ, मृद्वनारिकफलसदृशौ, रत्नमणिमालया भूषितौ, दर्शनीयौ। रामस्य प्रियतमा, मनोहरस्मिता, शोभनदन्ता, आकृष्टनयना, लीलावती, तस्य मनः जलस्य तीरं यथा हरति, तथा हरति। हस्तग्रह्या कटी, शोभनकेशा, समीपस्थितौ स्तनौ, न देवी, न सुराङ्गना, न यक्षी, न किन्नरी। भूमौ पूर्वं तादृशीं नारीं न दृष्टवान्; तस्याः रूपं, सौकुमार्यं, यौवनं, लोकत्रये परमं। एकाकिनी वनमध्ये तस्याः निवासः तस्य हृदयम् आक्रान्तवान्; अतः, साध्वी, त्वं अत्र न स्थातव्यं, गच्छ। एष राक्षसाणां निवासः, भयंकराः रूपान्तरिणः; तत्र शोभनानि महलानि, नगरवनानि च। तानि धनवन्ति, सुरभिणि, तव सुखाय योग्यानि; सुन्दरी, तव शोभनमाल्यं, गन्धं, वस्त्रं अर्हसि। श्यामलोचनाऽसि, योग्यवरं अर्हसि; कोऽसि, शुद्धस्मिता—रुद्राणां वा, मरुतां वा पत्निषु अस्ति? सुन्दरीकटी, त्वं वसुशु देवीवद् दृश्यसे; गन्धर्वाः, देवाः, किन्नराः अत्र न आगच्छन्ति। एष राक्षसनिवासः—कथं त्वं अत्र आगता? वृक्षवासिनः मृगाः, सिंहाः, द्वीपवृत्ताः व्याघ्राः, वृगाः च। भल्लूकाः, शृगालाः, बकाः—कथं त्वं तान् न भयसि? भयंकराः, मदोत्कटाः, शीघ्रगामिनः गजाः अपि। महावने एकाकिनी, शोभनवदने, कथं न भयम् अनुभवसि? कोऽसि, कस्य कन्या, कुत्र, किं हेतोः दण्डकवनं आगता? सुन्दरी, त्वं एकाकिनी तेषु स्थलेषु विचरति, यत्र उग्राः राक्षसाः वसन्ति; एवं वैदेही महात्मना रावणेन प्रशंसिता। रावणं द्विजवेषधारिणं आगतम् दृष्ट्वा मैथिली अतिथिसत्कारम् अकुरुत्। प्रथमं आसनम् उपनयत्, पाद्यं समर्प्य, 'सर्वं सिद्धम्' इति सान्त्वनवदनं उक्तवती। मैथिली तं द्विजवेषधारिणं, पात्रं कुसुम्भं च वहन्तं, ब्राह्मणमिव सत्कृत्य, न नाकर्तुं शक्नोति। 'इदं आसनं, ब्राह्मण, उपविश; पाद्यं गृहाण। एष उत्तमं वन्यं भोजनं, तव कृते सिद्धम्, अत्र निरभिमानं भुङ्क्ष्व।' रावणः मैथिल्याः वाक्यं श्रुत्वा, तां रानीं, पूर्णं सान्त्वनं च, मनसि दृढनिश्चयः कृत्वा, बलात् अपहर्तुं तस्याः विनाशाय समर्पितः। ततः सा, पतिं क्रीडातः श्वेतवस्त्रधारिणं लक्ष्मणसहितं प्रत्यागच्छन्तं प्रतीक्ष्य, वनं निरीक्ष्य, रामं वा लक्ष्मणं वा न दृष्टवती। एवं चतुश्चत्वारिंशदधिक सप्तचत्वारिंशः अध्यायः श्रूयताम्। श्रीमद्वाल्मीकि रामायणे, अरण्यकाण्डे, सप्तचत्वारिंशः अध्यायः। तदनन्तरं रावणः वैदेहीं अपहर्तुम् इच्छन्, भिक्षुरूपेण स्वं परिचयम् दत्त्वा, तां पृच्छति। 'यदि एष ब्राह्मणातिथिः सम्यक् सत्कृतः न भवेत्, सः मां शपेत्' इति चिन्तयन्ती सीता, क्षणमेकं विचार्य, इदं वचनम् उवाच। 'अहं जनकस्य, मिथिलाधिपस्य, कन्या; मम नाम सीता। तुभ्यम् शुभम्। अहं रामस्य प्रियतमा रानी। द्वादश वर्षाणि इक्ष्वाकुवंशे, राजगृहे, मानुषसुखानि उपभूय, सर्वेषु कामेषु तृप्तवती। त्रयोदशे वर्षे, राजा मन्त्रिसमेतः रामस्य अभिषेकं निश्चय्य। राघवस्य अभिषेकाय यत्नं कुर्वन्ति, तत्र मम श्वशुर्या, कैकेय्या, वरं याचितम्। कैकेयी, पत्युः प्रीतिं लब्ध्वा, मम पतिं वनवासाय, भरतस्य अभिषेकाय, निश्चयम् अकरोत्। सा राजानं, सत्यनिष्ठं, पुरुषश्रेष्ठं, द्वौ वरौ याचितवती—'नाहम् खादामि, न स्वप्नामि, न पिबामि, कदापि।