श्रीरामायणस्य वाल्मीकिना विरचितस्य आरण्यकाण्डे षट्चत्वारिंशदधिकषट्चत्वारिंशत्तमे सर्गे कथा प्रवर्तते। तत्र सीता यदा कठोरैः वाक्यैः लक्ष्मणं प्रेषयित्वा रामस्य चिन्तया शोकसंतप्तं मनः कृत्वा कुटीमध्ये एकाकिनी स्थितवती, तदा राघवस्य अनुजः लक्ष्मणः तया तिरस्कृतः, रामदर्शनकाङ्क्षया कोपितचित्तः शीघ्रं तस्मात् देशात् निर्गतः। एतस्मिन्नन्तरे दशग्रीवः रावणः, अवसरं सम्यक् ज्ञात्वा, वैदेहीं तपस्विवेषेण समीपमागच्छत्। सः मृदुकेशरवस्त्रधारी, जटिलः, छत्रधारी, पादुकायुक्तः, शोभनदण्डकमण्डलुधारी, वामस्कन्धे तानि धारयन्, वटुवेषधारी सन्, तां वैदेहीं कानने एकाकिनीं, भ्रातृभ्यां पृथग् स्थितां, अन्वगच्छत्। सः तां कन्याम् एकाकिनीं, यथा सन्ध्या सूर्यचन्द्रविहीना, तथा दृष्टवान्; सा युवती, तेजस्विनी, राजकन्या आसीत्। रावणः, रोहिणीं चन्द्रविहीनामिव, तां दारुणकर्मा, क्रूरः, पापग्रहः इव, दृष्टवान्; जनस्थानस्य वृक्षाः तं दृष्ट्वा न कम्पिताः, नापि वातः प्रववौ; अपि च शीघ्रगामिनी गौदावरी तस्य भीत्या मन्दगमना अभवत्, सः रक्तलोचनः तां निरीक्ष्य। गौदावरी नदी भीत्या शनैः प्रवहन्ती, दशग्रीवः रामस्य विरोधे अवसरं अन्वेष्य समीपमगच्छत्। रावणः, तपस्विवेषधारी, वैदेहीं समीपमुपेत्य, योग्यत्वमिव दर्शयन्, अयोग्यः सन्, सा पतिस्मरणविह्वला आसीत्।