कैलास पर्वते एकः महा सरोवरः मनसः सृष्टः, इत्युक्त्वा धर्मज्ञः ऋषिः रामाय सन्देशं आरभत। "हे पुरुषश्रेष्ठ, ब्रह्मणा माणस सरोवरः निर्मितः, यतः तस्मात् नदी प्रवहति यः अयोध्यां समीपम् आगच्छति।" इति सः उवाच। तस्मिन् सरोवरात् उत्पन्नः पवित्रः सरयू नदी, ब्रह्मसरः इति प्रसिद्धः, यः जनवतीं प्राप्य गूञ्जति। "अपि च, जलस्य disturbance जनितः, राम, तव प्रणामः अर्पय।" इत्युक्त्वा, तौ धर्मात्मनौ प्रणामं कृतवन्तौ। दक्षिणतटं प्राप्य, तौ शीघ्रगति, भयङ्करं वनं दृष्ट्वा, पुरुषश्रेष्ठस्य पुत्रः, इक्ष्वाकु वंशजः, ऋषिं पृष्टवान्, "अयं वनः भयंकरः, अत्र अनेके क्रिकेटाः सन्ति।" इति। "अत्र भीषणानि पशवः, कर्कशक्रियाः च पक्षिणः, विविधानां पक्षिणां भीषणं शब्दं श्रूयते।" इत्युक्त्वा सः पुनः उवाच, "सिंहेषु, व्याघ्रेषु, वराहेषु, गजेषु च अलंकृतम्, धव, अश्वकर्ण, ककुभ, बिल्व, तिन्दुक, पाताल वृक्षैः च।" "जुजुभे वृक्षैः सह मिश्रितं, एषः वनः कथं भयंकरः?" इति सः पृष्टवान्। तदा महान् ऋषिः विश्वामित्रः, अपारशक्तिमान्, तं उवाच, "शृणु, ककुत्स्थ पुत्र, एषः भयंकरः वनस्य कारणं। अत्र पूर्वं द्वौ समृद्धौ प्रदेशौ, हे श्रेष्ठ मनुष्य, अस्तित्वम् आसीत्।" "मलदः च करुषः च, देवैः निर्मितौ, अत्र आसन्। पुरातनकाले, वृत्रस्य वधात्, राम, इन्द्रः अशुद्धिं गृहीत्वा अभिभूतः।" इति सः वदति। "अस्मिन् अशुद्धिः सह ब्रह्महत्या, सह हजारदृष्टिः इन्द्रस्य गृहे प्रविष्टा। तं अशुद्धिं दूरं कर्तुं, देवाः च तपस्विनः च स्नानं कृतवन्तः।" "अत्र, पृथिव्यां, तैः अशुद्धिं च करुषं च स्थापिता। इन्द्रस्य शरीरात् उत्पन्नः, तदनन्तरं ते आनन्दिताः, शुद्धाः च इन्द्रः यथा पूर्वं।" इत्युक्त्वा सः वदति, "सन्तुष्टः, सः भूमिं एकं परमं वरं दातुम् अर्हति; एते समृद्धौ प्रदेशौ विश्वे प्रसिद्धिम् प्राप्स्यन्ति।" "मलदाः च करुषाः, मम शरीरेण अशुद्धिम् वहन्तः, देवैः स्तुताः, ये इन्द्रस्य स्वामिनं इत्युक्त्वा 'सर्वं कुर्वन्तु' इति प्रार्थितवन्तः।" "मलदाः च करुषाः, सुखदः च धनधान्यसम्पन्नाः, किञ्चिद् कालान्तरात्, एकां यक्षिणीं परिवर्तितरूपाम् दुःखिताः।" "सा सहस्रहस्तिनां शक्तिमती, तातकाऽस्मिन् यक्षिण्याः नाम, बुद्धिमती सुण्डस्य पत्नी।" "सः पुत्रः मारीचः, इन्द्रसदृशशक्तिमान् राक्षसः, गोलकायः, महाकायः, विशालमुखः च।" "एषः राक्षसः, भयंकरदृशः, जनानां भयम् जनयति च एते द्वौ प्रदेशौ नाशयति, हे राघव।" "तातका, दुष्कृत्या, मलदः च करुषः च नाशयति; सा अयं मार्गं चतुर्धाम् योजने दूरम् स्थितम्।" "अतः तातकायाः वनं गत्वा; स्वशक्तिम् आधृत्य, एषां दुष्टां नाशय।" "मम आज्ञया, एषां क्षेत्रं पुनः कंटीकरहितं कुरु; यः यथा इदानीं अस्ति, एषां स्थलेन कश्चन आगच्छति।" "राम, एषः प्रदेशः तातकायाः दुष्करयक्षिण्या विनाशितः; एषः भयंकरः वनः, यः अद्यापि तातकया नष्टितः अस्ति।" ततः, विश्वामित्रस्य अतीव महत्त्वपूर्णं वाक्यम् श्रुत्वा, रामः, पुरुषश्रेष्ठः, शुभवाक्यं प्रकटयामास। "हे ऋषिसर्वश्रेष्ठ, यक्षिणी किं तु अल्पशक्तिः इति कथं सा सहस्रहस्तिनां शक्तिम् धारयति?" इति पृष्टवान्। "यस्य वाक्यं श्रुत्वा, राघवः, अपारशक्तिमान्, ऋषिः हर्षितः, सौम्यं वदति।" विश्वामित्रः उवाच, "शृणु, कथं सा शक्तिमती जातः; वरदानेन, सा यद्यपि दुर्बलाऽस्ति, शक्तिम् धारयति।" "कदाचित् एकः यक्षः आसीत्, यः सुखदः च महाशक्तिमान्; सः पुत्रहीनः महती तपः कृतवान्।" "तस्य पिता, यक्षाणां स्वामी, अतीव प्रसन्नः, तस्य एकां पुत्रीम्, तातकां नाम, ददाति, हे राम।" "सः च सहस्रहस्तिनां शक्तिं ददाति, किन्तु पुत्रं न ददाति, यः प्रसिद्धः आसीत्।" "यदा सा युवा, सौन्दर्ययुक्ता च जाताऽस्मिन्, सः सुण्डं, जम्ब्हस्य पुत्रं, पतिं ददाति।" "ततः किञ्चित् कालान्तरात्, यक्षिणी एकं पुत्रं, मारीचं नाम, जनयति, यः भीषणः च शापेन राक्षसः जातः।" "यदा सुण्डः वधितः, हे राम, तातकायाः कर्तव्यः, महर्षिः अगस्त्यः तां सह मारीचं आक्रमितः।" "भोजनस्य च क्रोधेन, सा त्वरिता गच्छति, गर्जन्ती; तां दृष्ट्वा, वयोवृद्धः अगस्त्यः—" "मारीचं उवाच, 'राक्षसरूपं धारय!' तथा अगस्त्यः, महाक्रोधेन, तातकां शापयति।" "हे महायक्षिणि, मानवभक्षिका, विकृतमुखा, शीघ्रं एषां रूपं परित्यज; भयंकरं रूपं तव भवतु!" "एवं, शापेन परिवर्तिता च क्रोधेन ग्रस्तः, तातका, अगस्त्येन पवित्रीकृतस्य क्षेत्रस्य विनाशं करोति।" "हे राघव, गोभ्यः च ब्राह्मणभ्यः कल्याणाय, एषां दुष्टां च भीषणां यक्षिणीं तातकां वधय, यः दुष्कृत्याः महती।" एवं, विश्वामित्रस्य उपदेशनुसारं रामः तातकां नाशयितुं प्रस्थानं करोति।