लक्ष्मणः तदा मैथिलीं सान्त्वयन् उवाच—“हे मैथिलि, स्त्रीणां प्रकृतिः एवमस्ति, अतः तवेदृशानि वचनानि श्रुत्वा न विस्मयः। स्त्रियः चपलाः, अनियताः, तीक्ष्णाः, कलहप्रियाश्च; हे वैदेहि जनकनन्दिनि, अहं तवेदृशं भाषितं सोढुं न शक्नोमि। सर्वेऽपि वनवासिनः साक्षिणः स्युः, यदा अहं उभयोः कर्णयोः मध्ये तापितशरसमं वाक्यम् उवक्ष्यामि। न्यायेनोक्तं मया, त्वं तु मां कठोरैः वाक्यैः अभिभाषसे; हा नष्टे, त्वं यः मां एवं संशयसे, तव लज्जा नास्ति। यतः त्वं स्त्रीत्वात् दुष्टभावात् च स्वमतिस्थिता; अहं रामसमीपं गच्छामि, शुभं भवतु ते, सुमुखि। सर्वे वनदेवताः त्वां पालयन्तु, विशाललोचने; भयङ्कराणि निमित्तानि मम दृश्यन्ते। पुनरागम्य रामसहितां त्वां पश्येयम् इति मे कामना। एवं लक्ष्मणेन उक्ता जनकनन्दिनी सिता, अश्रुपूरितलोचना, दुःखात्ययेन विह्वला, विलपन्ती इदं प्रत्युवाच—“रामवियुक्ता सन्, हे लक्ष्मण, अहं गोदावरीं प्रवेक्ष्यामि, अथवा काष्ठमालां बद्ध्वा वा, किञ्चित् भीषणे स्थले देहम् उत्सृजामि। विषं वा पिबेयम्, वह्निं वा प्रविशेयम्, किन्तु राघवात् अन्यं पुरुषं कदापि न स्पृशेयम्।” इति उक्त्वा सीता, शोकेन विवर्णा, कराभ्यां उदरं ताडयन्ती बाष्पपूरितलोचना बभूव। तां तथा विलपन्तीं, दुःखार्तां, विशाललोचनां दृष्ट्वा, सौमित्रिः सान्त्वनं कर्तुं प्रयतितवान्, किन्तु सा पतिदेवस्य भ्रातरं किंचिदपि न प्रत्युवाच। ततः लक्ष्मणः, सीतां प्रणम्य, कृताञ्जलिः, पुनः पुनः पृष्ठतः दृष्ट्वा, निश्चयेन रामसमीपं प्रतस्थे। एवं लक्ष्मणः तया तिरस्कारपूर्वकं भाषितः, क्रुद्धः रामदर्शनकाङ्क्षया तत्क्षणमेव निर्जगाम। तदा दशग्रीवः, शीघ्रं सन्दर्भमवलम्ब्य, वैदेहीं तपस्विवेषधारी समीपमुपेत्य तिष्ठति। स स्निग्धकौशेयवसनधारी, जटिलः, छत्री, पादुकायुक्तः, शोभनदण्डकमान्कुशः, कन्धरयुगले कुम्भीधारी च आसीत्। स तपस्विवेषं धारयन्, द्वौ भ्रातरौ विना एकाकिनीं वैदेहीं अरण्ये अन्वगच्छत्। स तां एकां, सूर्यचन्द्रविहीनां सन्ध्यां इव, कन्यां तेजस्विनीं दृष्ट्वा, तस्य चित्ते कामोऽभवत्। रोहिणीं शशिनः वियुक्तां यथा, स ताम् अत्यन्तदुष्टकर्मा, ग्रहः पातयितुं यथा, तां दृष्ट्वा जनस्थानवृक्षाः तस्य सन्निधिं अपश्यन्। तं दृष्ट्वा वृक्षाः न चचालुः, न च वातः प्रववौ; शीघ्रगामिनी गोदावरी अपि भयात् शनैः प्रवहती बभूव, स तु रक्तलोचनः तां निरीक्ष्य तिष्ठति। गोदावरी अपि भयात् मन्दगतिः अभवत्; दशग्रीवः तु रामविपत्तिं चिन्तयन्, तस्य सन्दर्भं प्राप्य, समीपमुपेत्य स्थितवान्। रावणः भिक्षुरूपधारी, शोकार्तां वैदेहीं समीपमुपेत्य, योग्यतां अनुचितां दर्शयन्, तां पति-वियोगिनीं विलपन्तीं दृष्ट्वा तिष्ठति।