स्नात्वा, जप्य च, तर्पणं च कृत्वा, श्रेष्ठ जनाः, तत्र संवादं कुर्वन्तः तपस्विनः तान् दृष्ट्वा, दीर्घकालं तपसा तिक्ष्णदृष्टिः आसीत्। तेषां प्रत्यक्षं कृत्वा, ऋषयः परमसुखेन समागच्छन्ति, पाद्यं, स्वागतपाणिं च, कुसिकसुताय समर्पयन्ति। अनन्तरं, रामलक्ष्मणयोः सत्कारं कृत्वा, तेषां मनोहरकथाः कुर्वन्ति। ततः, यथासमर्थं तपस्विनः सायं प्रार्थनां कुर्वन्ति, यत्र निवसन्ति तपस्विनः च धर्मपतिव्रता च। तत्र कामस्य आश्रमम्, ते अत्यन्तं सुखेन निवसन्ति; कौशिकः, धर्मात्मा च तपस्वी, राजपुत्रौ मनोहरकथाभिः मनोरञ्जयति। सर्वे च महात्मनः, प्रतिकृत्य प्रातःकाले, स्पष्टदिवसे, शत्रुहर्तारौ, प्रातःकर्माणि सम्पूर्ण्य, विष्वामित्रस्य मार्गदर्शनं कृत्वा, नदीतटं गच्छन्ति। तत्र, तेषां महात्मनां, दृढसंकल्पानां, सुन्दरं नौकां सज्जीकृत्य, विष्वामित्रं वदन्ति, "कृपया नौके चढतु, राजपुत्रौ अग्रे, सुरक्षितं गत्वा, कालविलम्बं न भवतु।" विष्वामित्रः तेषां वचांसि स्वीकृत्य, ऋषिभिः सम्मानितः, समुद्रं प्रति प्रवहन्ति, राजपुत्रौ सह। तत्र, जलस्य गम्भीरताम् अनुभवन्, तेन च जलस्य गर्जनं श्रुत्वा, विष्वामित्रः तस्य ध्वनिम् ज्ञातुं मध्यनदीं गत्वा, रामं च तस्य भ्रातृं च पृष्टवान्। "एष कः जलस्य प्रचुरः गर्जनः?" इति राघवस्य वचः श्रुत्वा, धर्मात्मा ऋषिः तस्य ध्वनिम् व्याख्यातुं प्रारभते। "कैलासपर्वते, राम, मनसः सृष्टं महापद्मं अस्ति।" "ब्रह्मणा निर्मितं, हे पुरुषसिंहे, एष मानससरोवरः; तस्मात् नदी प्रवहति, अयोध्यां प्रति आगच्छति।" "पवित्रा सरयू, एष lake-स्योत्पत्तिः, ब्रह्मसरोवरात् उत्पन्ना; एषा ध्वनिः तां जानवीं प्रति गच्छति।" "जलस्य विक्षोभात्, राम, तव नमः अर्पय; तदोभौ, धर्मात्मनौ, प्रणम्य सन्तोषेन नमः कृतवन्तौ।" दक्षिणतटं गत्वा, तौ, शीघ्रगत्याऽऽवर्तन्ते; विकटदृश्यं वनं दृष्ट्वा, पुरुषश्रेष्ठस्य पुत्रः—इक्ष्वाकुवंशजः, अजयः, ऋषिं पृष्टवान्, "अहं, एषः वनं भीषणं अस्ति, चिरकण्टकानां बहुलं।" "भीषणानां पशूनां च, कठोरस्वराणां पक्षिणां च, भयंकराणां ध्वनिभिः युक्तं अस्ति।" "सिंहेन, व्याघ्रैः, वराहैः, गजैः च अलंकृतं, धवातु, अश्वकर्ण, ककुभ, बिल्व, तिन्दुक, पटालवृक्षैः च।" "बेरिः च युक्तं, एषः वनं कथं भीषणं अस्ति?" महातपस्वी विष्वामित्रः, अपारशक्तिमयः, तं प्रतिवदति। "शृणु, काकुत्स्थपुत्र, एषः भीषणवनस्य कारणं। एषः द्वौ समृद्धिभरिताः क्षेत्राणि, हे पुरुषश्रेष्ठ, अत्र पूर्वं आसीत्।" "मालदः च करुषः, देवैः निर्मिताः, अत्र आसीत्।" "पुरातनकाले, वृत्रस्य वधात्, राम, इन्द्रः अपवित्रता द्वारा व्याकुलः आसीत्।" "अभुख, ब्रह्महत्या च सह, सहस्त्रनेत्रः गत्वा, तस्य अपवित्रतां दूरं कृत्वा, ऋषिभिः स्नानं कृत्वा, अत्र पृथिव्यां अपवित्रतां च करुषं समर्पितम्।" "इन्द्रस्य शरीरेन जातं, तदा ते सुखं प्राप्य, शुद्धं च अपवित्रतां त्यक्त्वा, इन्द्रः यथा आसीत्।" "सन्तुष्टः, एषः भूमिं महाबूषणं प्रदानं कृतवान्; एषः द्वौ समृद्धिभरिताः क्षेत्राणि जगति प्रसिद्धिं प्राप्स्यन्ति।" "मालदाः च करुषाः, अपवित्रतां धारयन्तः, देवैः प्रशंसिताः, यः स्वर्गस्य अधिपतिं वदन्ति, 'सर्वं कुर्वन्तु, सर्वं कुर्वन्तु।'" मालदाः च करुषाः, सुखेन च धनधान्येन सम्पन्नाः, किञ्चित्काले, एकां यक्षिणीं चित्तवृत्तिम् चालयन्तीं च साक्षात् दृष्ट्वा, तस्य शक्तिमती, तातकाऽस्मिन् नाम्ना, बुद्धिमती सुन्दस्य पत्नी। तस्य पुत्रः मारिचः, इन्द्रसदृशशक्तिमान्, गोलाकृतिः, महाकायः, विशालमुखः च। एषः राक्षसः, भीषणदृश्यः, जनानां भयंकरेण च, एषौ द्वौ क्षेत्राणि विनाशयति, हे राघव। तातका, दुष्टकर्मणा, मालदां च करुषां च विनाशयति; एषः मार्गं बाधते, अर्धयोजनात् दूरं स्थितः। अतः, त्वं तातकायाः वनं गत्वा, तव स्वशक्तिम् आश्रित्य, एषां दुष्टां नाशय। "मम आज्ञया, एषः क्षेत्रं पुनः कंटीकरणं मुक्तं कुरु; यः कश्चित् अत्र गन्तुं न शक्नोति, यथा एषः इदानीं अस्ति।" "राम, एषः भूमिः तीव्रं च असह्यं यक्षिण्या विनाशिता; एषः भीषणवनः यक्षिण्या अद्यापि विनाशितः अस्ति।" सर्वे सर्गे चतुर्विंशति, श्रुतव्यम्। रामायणे वाल्मीके, बालकाण्डे, पञ्चविंशति सर्गः। ततः, महात्मनः अनन्तविषयेण श्रुत्वा, पुरुषसिंहः शुभवाणीं प्रतिवदति। "हे ऋषिसर्वश्रेष्ठ, यक्षिणी दुर्बलशक्तिः इति कथ्यते; एषा दुर्बला कथं सहस्त्रगजशक्तिं धारयति?