तदा तस्य राक्षसस्य वचनैः हृष्टः स राक्षसः मारिचं सम्यक् आलिङ्ग्य, स्नेहपूर्वकं वचनं उवाच। “इदानीं त्वया मम इच्छानुसारं साहसं कृतं; पूर्वं त्वं अन्यः राक्षसः आसीः, अधुना त्वं मारिचः अभवः।” “त्वं रत्नैः विभूषितं शीघ्रगमनं पक्षिवत् रथं आरोह; अहं सह त्वया, रथः भीममुखैः गर्दभैः युक्तः। वैदेहीं आकृष्य, यथेष्टं गच्छ; निर्जने स्थले अहं मिथिलायाः राजकुमारीं सीतां बलात् हरिष्यामि।” ततः ताटकायाः पुत्रः तं रावणं अनुमोद्य वचनम् उवाच। ततः मारिचः रावणः च विमानवत् तं रत्नमयम् रथम् आरोहताम्। रथम् आरोह्य, तौ शीघ्रं आश्रममण्डलात् निर्गतौ; नगराणि वनानि च दृष्ट्वा। पर्वतान् सर्वनदीः देशान् नगराणि च दृष्ट्वा, दण्डकारण्यं प्राप्तौ, ततः राघवस्य आश्रमम् आगच्छताम्। तत्र मारिचेन सह राक्षसराजः रावणः तद् आश्रमम् अपश्यत्; तदनन्तरं सुवर्णमयात् रथात् अवतीर्य। मारिचं हस्ते गृहीत्वा रावणः उवाच—“एष रामस्य आश्रमः, कदलीवृक्षैः परिवृतः। मित्र, शीघ्रं तद् कुरु यत्र आगतम् अस्माभिः।” रावणस्य वचनं श्रुत्वा मारिचः राक्षसः तदा— मृगस्य रूपं धृत्वा, रामस्य आश्रमद्वारे विचरन्, अद्भुतं विस्मयजनकं रूपं धारयामास। तस्य मृगस्य शृङ्गे उत्तमरत्नमयः, मुखं श्वेतकृष्णं, रक्तपद्मसदृशं वक्त्रम्, नीलपद्मसदृशे कर्णे। अल्पोन्नतग्रीवः, नीलमणिसदृशं उदरम्, मधुवर्णपुष्पसदृशे पार्श्वे, पद्मकेसरसदृशे। पादाः वैदूर्यप्रभाः, सुसंस्थिताः लघुश्चरणाः; इन्द्रधनुष्प्रभया युक्तः पुच्छः। रमणीयः, विविधरत्नैः भूषितः, तेन क्षणेन राक्षसः मृगः उत्तमदर्शनः अभवत्। सुन्दरवनम् आश्रमं च प्रकाशयन्, प्रियदर्शनः स राक्षसः हृष्टः अभवत्। वैदेहीं मोहितुं, विविधधातुभिः भूषितः, सर्वतो हरिततृणेषु विचरन्, रमणीयं रूपम् धारयामास। शतशः रजतबिन्दुभिः चिह्नितः, रम्यपर्णानि खादन्, विचरन्। कदलीवनं गत्वा, कर्णिकारवृक्षान् प्रति, मृदुलैः पादैः तिष्ठन्, सीतादर्शनाय प्रतीक्षते। पद्मरूपपीठः, स महा-मृगः दीप्तिमान् अभवत्; रामाश्रमसमीपे, स यथेष्टं विचरन्। कदाचित् दूरं गत्वा पुनः आगच्छन्, उत्तममृगः शीघ्रगमनं कृत्वा पुनः पुनः आगच्छति। भूमौ क्रीडन्, पुनः उपविशति; आश्रमद्वारं समीपं गत्वा, मृगसमूहैः सह विचरति। मृगसमूहैः अनुगतः, पुनः प्रत्यागच्छति; सीतादृष्टिकामः, मृगरूपधारी राक्षसः। प्रकाशमानं चिह्नं अंकयन्, विचरन्, अन्ये वनमृगाः तं पश्यन्ति। ते समीपं आगत्य तं घ्राणयन्ति, ततः सर्वदिशं विसृज्य पलायन्ति; राक्षसः तु, मृगसमूहैः मिश्रितः, शिकाररमणीयता लाभयन्। परन्तु स्वस्वरूपं गुप्तुं, खादितुं न इच्छति, स्पर्शं तु करोति। तस्मिन् काले, सुन्दरी नेत्रयुक्ता वैदेही—पुष्पसंग्रहे निमग्ना—कर्णिकार, अशोक, आम्रवृक्षेषु विचरन्ती, मदिराक्षी। पुष्पाणि संगृह्य, दीप्तिमुखी वनवासाय अयोग्या, रत्नमयमृगं अपश्यत्। उत्तमाङ्गैः मुक्ताजविभूषितं, दीप्तदन्तोष्ठं, रजतसदृशकेशं मृगं दृष्ट्वा, सा श्रेष्ठा नारी विस्मयमुपगच्छत्। विस्फारितनयना, स्नेहेन तं मृगं पश्यन्ती, तं मायामृगं रामप्रियां अपश्यत्। स मृगः तत्र वनं प्रकाशयन्, अदृष्टपूर्वं बहुरत्नमयं मृगं दृष्ट्वा, जनकनन्दिनी सीता परमविस्मयं प्राप्तवती। इदानीं श्रीवाल्मीकि-रामायणस्य अरण्यकाण्डे त्रिचत्वारिंशः सर्गः श्रूयताम्। सा सुमध्यमा पुष्पसंग्रहे रममाणा, सुवर्णरजतवर्णैः पार्श्वैः दीप्तं तम् मृगं अपश्यत्। हृष्टा, निष्कलङ्करूपा, सुवर्णसदृशी, सा स्वपत्निं रामं लक्ष्मणं च शस्त्रधारिणं आह्वयत्। पुनः पुनः आह्वयन्ती, तं मृगं सस्नेहं पश्यन्ती, “आगच्छ, आगच्छ शीघ्रं, आर्य, सौमित्रेण सह!” इति। वैदेह्या आह्वयमानौ, नरसिंहौ रामः लक्ष्मणः च, तं देशं निरीक्ष्य, मृगं अपश्यताम्। तं दृष्ट्वा, लक्ष्मणः संशयेन वचनं उवाच—“मम मतं, एष मृगः मारिचः राक्षसः एव। वनं विचरन्, शिकाररमणीयः, राजा मारिचरूपेण हतः, हे राम।” “एष मायाविनः मायाः; मृगरूपं तेन कृतम्, नरश्रेष्ठ, गन्धर्वनगरसदृशं दीप्तिमान्। रत्नभूषितः मृगः भूमौ नास्ति, भूमिपते, एष नूनं माया, न संशयः अस्ति।” एवं तत्र राक्षसयोः युक्तिः, मारिचस्य मायामृगरूपेण वैदेहीं मोहितुं, रावणस्य सीताहरणाय योजनम्, सीताया विस्मयः च, लक्ष्मणस्य संशयः च, सर्वं रम्यं, विस्मयजनकं च अभवत्।