रावणः तदा मारिचं प्रति उवाच—"त्वं दुष्टः, अहं किं कर्तुं शक्नोमि? अहं इदानीं निर्गच्छामि, निशाचर; शुभमस्तु ते।" तस्य वचनेन राक्षसः हृष्टः अभवत्, तं समालिङ्ग्य, इदं वचनम् अब्रवीत्—"इदानीं त्वं मम इच्छानुसारं साहसं धारयसि; पूर्वं अन्यः राक्षसः आसीः, इदानीं मारिचः असि।" रावणः पुनः उवाच—"रत्नैः भूषितं, शीघ्रं, पक्षिणं यानं आरोह; अस्माभिः सह, राक्षसमुखयुक्तं गर्दभैः युक्तं यानम् अस्ति।" "वैदेहीं आकर्ष्य, यथेष्टं निर्गच्छ; निर्जने स्थले, मिथिलायाः राजकन्यां सीतां बलात् नेष्यामि।" ततः ताटकायाः पुत्रः रावणस्य वचनेन सहमतः अभवत्; ततः मारिचः रावणः च विमानमिव तस्मिन रत्नभूषिते याने समारुह्य गतौ। तौ आश्रममण्डलात् शीघ्रं निर्गत्य नगराणि वनानि च अपश्यताम्। पर्वतान्, सर्वनदीः, प्रदेशान्, नगराणि च दृष्ट्वा, दण्डकवनम् अगच्छताम्, तत्र राघवस्य आश्रमम् आगच्छताम्। तत्र रावणः मारिचः च सुवर्णमाल्ययुक्तात् यानात् अवतरताम्। रावणः मारिचं हस्तेन गृहीत्वा उवाच—"एष रामस्य आश्रमः, कदलीवृक्षैः परिवृतः।" "सखे, शीघ्रं तत् कुरु यत् कार्याय आगतम्।" रावणस्य वचनं श्रुत्वा, मारिचः राक्षसः— मृगस्य रूपं धारयित्वा रामस्य आश्रमद्वारे विचरन् अद्भुतं, आश्चर्यं रूपं धारयामास। तस्य मृगस्य शृङ्गे उत्तमरत्नैः कृतौ, मुखं श्वेतकृष्णं, रक्तपद्मसदृशं वक्त्रं, नीलपद्मसदृशे कर्णे। किंचित् उन्नतम् ग्रीवम्, नीलवज्रसदृशं उदरम्, मधुवर्णपुष्पसदृशे पार्श्वे, पद्मकेसरसदृशे च। पादाः वैडूर्यसदृशाः, सुगात्रा सुष्ठु निर्मिताः, इन्द्रधनुषसदृशं दीप्तवर्णं पुच्छम्। रमणीयः, विविधरत्नाभरणः, त्वरितं तस्मात् राक्षसः परमसुन्दरः मृगः अभवत्। तेन वनम् आश्रमं च दीपयन्, आत्मनं मनोहरं, लोचनानन्दकरं कृत्वा—वैदेहीं आकर्षितुं, विविधधातुभूषितः, हरितपृष्ठेषु सुष्ठु विचरन्। शतशः रजतवर्णाङ्कितः, रमणीयः, तरुणपल्लवान् खादन्, वृक्षेषु विचरन्। कदलीवनं, कर्णिकारवृक्षान् गत्वा, मन्दगमनः, सीतादर्शनस्य प्रतीक्षां कुर्वन्। पद्मवर्णपृष्ठः, महान् मृगः तत्र दीप्तिमान् अभवत्; रामस्य आश्रमस्य समीपे सुखेन विचरन्। कदाचित् दूरं गत्वा, पुनः आगच्छन्, उत्तमः मृगः विचरति; क्षणं शीघ्रं गत्वा, पुनः प्रत्यागच्छति। भूमौ क्रीडन्, पुनः उपविशति; आश्रमद्वारं समीपं गत्वा, मृगसमूहेषु विचरति। मृगसमूहैः अनुगतः, पुनः प्रत्यागच्छति, सीतादर्शनेन आकाङ्क्षन्, मृगरूपधारी राक्षसः। वृत्तिं रचयन्, दीप्तिमान्, गच्छन्, अन्ये मृगाः तं पश्यन्ति। ते समीपं गत्वा, तं घ्राणयन्ति, ततः दश दिशाः विसृज्यन्ति; राक्षसः तु, शिकाररमणीयः, तैः वनमृगैः सह मिश्रयति। स्वभावगोपनार्थम्, खादितुं न इच्छति, स्पर्शं तु करोति; तस्मिन्नेव काले, सुन्दरलोचना वैदेही— पुष्पसङ्ग्रहे निमग्ना, वृक्षेषु—कर्णिकार, अशोक, आम्र—विचरन्ती, मदनमत्तलोचना। पुष्पाणि सङ्गृह्य, दीप्तिमुखा, वनवासाय अयोग्या, रत्नमृगं अपश्यत्। उत्तमाङ्गी सीता, मुक्तामणिभूषिताङ्गं, दीप्तदन्तोष्ठं, रजतमयं रोममृगं अपश्यत्। तं दृष्ट्वा, विस्मयेन विस्तृतलोचना, स्नेहपूर्णेन दृष्ट्या अपश्यत्; तस्मै मायावी मृगः अपि रामप्रियां अपश्यत्। तत्र विचरन्, वनं दीपयन्, तं अदृष्टपूर्वं, बहुरत्नयुक्तं मृगं दृष्ट्वा, जनकनन्दिनी सीता परमविस्मिताभवत्। इदानीं श्रीवाल्मीकिरामायणे, अरण्यकाण्डे, त्रिचत्वारिंशत् सर्गस्य कथा शृणु। तत्र, सुन्दरकट्या सीता, पुष्पसङ्ग्रहणकाले, सुवर्णरजतवर्णपार्श्वं मृगं अपश्यत्। हृष्टा, निष्कलङ्का, सुवर्णसदृशदीप्तिमती, स्वपत्निं, लक्ष्मणं च शस्त्रधारिणं, पतिं पुनः पुनः आह्वयति। पुनः पुनः आह्वयन्ती, तं मृगं स्नेहपूर्णया दृष्ट्या अपश्यत्—"आगच्छ, आगच्छ शीघ्रं, आर्य, सौमित्रेण सह!" वैदेह्याः आह्वानं श्रुत्वा, नरशार्दूलौ रामः लक्ष्मणः च तं प्रदेशं निरीक्ष्य, मृगं अपश्यताम्। तं दृष्ट्वा, लक्ष्मणः संशयेन इदं वचनम् अब्रवीत्—"मम मतं, एषः मृगः मारिचः राक्षसः एव।" "वनं विचरन्, शिकाररमणीयः, राजा मारिचरूपेण हतः, हे राम।" "इयं मायावी मायायाः माया; मृगरूपं तेन कृतम्, नरशार्दूल, गन्धर्वनगरसदृशं दीप्तिमान्।