मारिचः रावणं प्रति किमर्थं स्वं प्राणं समर्पयति, तस्य हेतुम् अवदत्—"मम वधात् शीघ्रं रामः त्वां अपि हन्ति; एतेन मम कार्यं सिद्धं भवति, शत्रुणा हतः अहं मृतः।" तदनन्तरं सः पुनः रावणं प्रति उक्तवान्—"रामस्य दर्शनमात्रेणैव अहं हतः इति मन्यस्व; सीतां स्वजनैः सह अपहृत्य त्वमपि विनष्टः। यदि आश्रमात् माम् सह सीतया गच्छसि, न त्वं, न अहं, न लङ्का, न राक्षसाः जीविष्यन्ति।" सः पुनः रावणं प्रति हितवचनम् अपि उक्तवान्—"अहं तव हितैषी यथाशक्ति त्वां निवारयामि, किन्तु त्वं मम वचनं न स्वीकरोषि, हे निशाचर। मृत्युप्राप्ताः पुरुषाः मृतवत् मित्रवाक्यं न शृण्वन्ति।" एवं मारिचस्य उपदेशं श्रुत्वा रावणः तं अनादृत्य स्वकार्ये व्यग्रः अभवत्। ततः वाल्मीकि रामायणस्य आरण्यकाण्डे द्विचत्वारिंशदधिका द्विचत्वारिंशः सर्गः आरभ्यते। मारिचः रावणं प्रति कठोरं वचनम् उक्त्वा दुःखी भयभीतः च 'गच्छाव' इति उवाच। धनुष्-बाण-खड्गधारी रामः पुनः मम दर्शनं कृतवान्; तस्य शस्त्रं मम वधाय उत्तिष्ठति, मम जीवितं नष्टम्। रामं प्रतियुध्य जीवन् कोऽपि न निवर्तते; सः तव यमदण्डवद् अस्ति। अहं किं कर्तुं शक्नोमि, त्वं पापिष्ठः; अहं गच्छामि, हे निशाचर, शुभं भवतु। रावणः तस्य वचनैः हृष्टः सः मारिचं आलिङ्ग्य उवाच—"अद्य त्वं मम इच्छानुसारं साहसम् आस्थाय मारिचः अभवः; पूर्वं त्वं अन्यः राक्षसः आसीः।" ततः रावणः मारिचं रत्नैः भूषितं शीघ्रगं पक्षिवद् रथं आरोढुं आदेशं दत्तवान्; सः रथः घोरमुखैः गर्दभैः युक्तः आसीत्। "वैदेहीं आकर्ष्य यथेष्टं गच्छ; निर्जने स्थले मिथिलेश्वर्यां सीतां बलात् हरिष्यामि।" तदनन्तरं ताटकात्मा मारिचः रावणं प्रति सहमतः शब्दं उवाच; ततः मारिचः रावणः च विमानवत् रथं समारुह्य शीघ्रं आश्रममण्डलात् निर्गच्छताम्। मार्गे नगरेषु वनानि च दृष्ट्वा, पर्वतान् सर्वनदीः प्रदेशान् नगराणि च वीक्ष्य, दण्डकारण्यं प्राप्तवन्तौ, ततः राघवस्य आश्रमं आगतौ। तत्र मारिचं सह रावणः राक्षसाधिपः सुवर्णमण्डितात् रथात् अवतीर्य, मारिचं हस्तेन गृहीत्वा उवाच—"एष रामस्य आश्रमः, कदलीवृक्षैः परिवृतः।" "मित्र, यदर्थं आगतौ तत् शीघ्रं कुरु।" रावणस्य वचनं श्रुत्वा मारिचः राक्षसः आश्रमद्वारे मृगस्वरूपं धारयन् विचरति, अद्भुतं विस्मयजनकं रूपं धारयन्। तस्य मृगस्य शृङ्गे उत्तमरत्नमयी, मुखं श्वेतकृष्णं, रक्तपद्मसदृशं वक्त्रम्, नीलपद्मसदृशे कर्णे। किञ्चित् उन्नतम् ग्रीवम्, नीलवज्रमयी उदरम्, मधुवर्णपुष्पसदृशे पार्श्वे, पद्मकेसरसदृशे च। पादाः वैडूर्यप्रभायुक्ताः, सुगठिताः लघुपादाः, इन्द्रधनुष्सदृशः दीप्तिमान् पुच्छः। विविधरत्नैः विभूषितः, विविधवर्णैः शोभितः, क्षणेन राक्षसः उत्तममृगः अभवत्। सः रम्यं वनं रामस्य आश्रमं च प्रकाशयन्, मनोज्ञं रूपं धारयन्, वैदेहीं मोहितुं विविधमणिनिर्मितः, हरितपर्वतेषु सम्यक् विचरन्। शतशः रजतमञ्जुषाङ्कितः, मनोहरः, वृक्षपल्लवान् खादन्, रम्यं वनं विचरन्। कदलीवाटिकां कर्णिकारवृक्षान् च गत्वा, मृदुपदेन तिष्ठन्, सीतादर्शनस्य प्रतीक्षां कृतवान्। पद्मरूपकठः सः महामृगः आश्रमसमीपे प्रकाशमानः विचरति। सः पुनः गत्वा पुनः आगच्छति, शीघ्रं किञ्चित् दूरं गत्वा पुनः आगच्छति। भूमौ कदाचित् क्रीडन्, पुनः उपविशन्, आश्रमद्वारं समीपं गत्वा मृगसमूहैः सह विचरति। मृगसमूहैः अनुगतः पुनः प्रत्यागतः, सीतादृष्टेः आकाङ्क्षया, राक्षसः मृगस्वरूपं धारयन्। सः चक्रवद् विचरन्, प्रकाशमान् रेखाः आरेखयन्, अन्ये वनमृगाः तं पश्यन्ति। ते समीपं आगत्य तं सूष्यन्ति, ततः दशदिशं पलायन्ते; राक्षसः तु मृगसङ्गे रमन् तेषु मिलति। स्वस्वरूपगोपनाय तु न खादति, केवलं स्पर्शयति; तस्मिन् काले वैदेही विशाललोचना पुष्पसङ्ग्रहणाय वृक्षेषु—कर्णिकार, अशोक, आम्र—विचरन्ती, मदनयना। पुष्पाणि सञ्चिन्वती, दीप्तिमुखी वनवासाय अयोग्यापि, तं मणिमयमृगं अवलोकयति। तं मृगं रत्नमुक्ताभरणाङ्गं, दीप्तदन्तं, शुक्लधातुसदृशकेशं सीता उत्तमस्त्री सस्मार। विस्मयविस्फारिताक्षी स्नेहपूर्वकं तं पश्यन्ती, सः मायामृगः रामप्रियां अपि पश्यति। सः तत्र वनं प्रकाशयन् विचरति; जनकात्मजा सीता तं अद्भुतमणिमृगं दृष्ट्वा महाविस्मयं प्राप्तवती।