राजा यः कामेन प्रेरितः पथ्यपथं गच्छति, तं धर्मिष्ठैः मन्त्रिभिः सर्वथा निग्रहणीयम्, किन्तु त्वं रावण, न निगृह्यसे। हे विजितारः श्रेष्ठ, मन्त्रिणः स्वस्य प्रभोः प्रसादेन धर्मं, अर्थं, कामं, यशः च प्राप्नुवन्ति, हे निशाचर। विपरीते तु, हे रावण, सर्वं निष्फलं भवति; अन्ये प्रभोः दोषात् दुःखं प्राप्नुवन्ति। धर्मस्य यशसः च मूलं राजा एव, हे विजितारः; अतः राजानः सर्वदा रक्ष्याः। राज्यं न कठोरैः न च अत्यन्तविरोधिभिः न च विनीतिहीनैः शासनं शक्यं, हे राक्षस। ये मन्त्रिणः कठोरं उपदिशन्ति तादृशेन राज्ञा सह, ते शीघ्रं विनश्यन्ति क्लेशे, मन्दवाहनैर्युक्तरथैः इव। बहवः धर्मिष्ठाः लोके, यथाकर्म कृतवन्तः, परदोषात् स्वधनैः सह नष्टाः। येषां स्वामी प्रतिकूलः कठोरः च, तेषां प्रजाः न वर्धन्ति, रावण, यथा वृषगोप्त्रेण शृगालः इव मेषाः न वर्धन्ति। यस्य राजा क्रूरः मूढः च इन्द्रियनिग्रहविहीनः, तस्य सर्वे राक्षसाः नश्यन्ति, रावण। ममायं घोरः कार्यः यदृच्छया अभवत्; त्वं शोचनीयः, त्वं च तव सेना च नष्टाः भविष्यन्ति। माम् हत्वा रामः शीघ्रं त्वाम् अपि हन्ति; तेन मम कार्यं सिद्धं, शत्रुणा हतस्य मरणम्। रामस्य दर्शनात् एव मया हतोऽस्मि; सीतायाः अपहरणेन त्वं अपि नष्टः। यदि त्वं सीतां मया सह आश्रमात् आनयेत्, न त्वं जीवसि, न अहम्, न लङ्का, न राक्षसाः। अहं तव हितैषी, निग्रहणाय प्रयत्नं करोमि, किन्तु त्वं वाक्यं न गृह्णासि, हे निशाचर; मृत्युपर्यन्तं जीवन्तः मित्रवाक्यं न शृण्वन्ति। शृणु अधुनैव द्विचत्वारिंशः सर्गः। श्रीमद्वाल्मीकि-रामायणे, अरण्यकाण्डे, द्विचत्वारिंशः सर्गः आरभ्यते। मारिचः, कठोरं उक्त्वा, रावणं प्रति दुःखितः भयभीतः च, 'गच्छामि' इति उवाच। धनुष्मान् रामः पुनः मया दृष्टः, यस्य शस्त्रं मम वधाय उत्तिष्ठति; मम जीवनं नष्टम्। यः रामं प्रतिपद्यते, स जीवन् न प्रतिनिवर्तते; स ते यमदण्डः इव। किं कर्तुं शक्यं, त्वं तादृशः दुष्टः; अहं गच्छामि, हे निशाचर; शुभं ते भवतु। राक्षसः तैः वाक्यैः हृष्टः, मारिचं आलिङ्ग्य, वाक्यम् उवाच। अद्य त्वं साहसं उपगच्छसि, मम इच्छानुसारं आचरन्; त्वं मारिचः असि, पूर्वं अन्यः राक्षसः आसीः। त्वं रत्नैः भूषितं शीघ्रं पक्षिरथं आरोह; मया सह, घोरमुखैः गर्दभैः युक्तं रथं। तदा वैदेहीं आकर्ष्य, इच्छानुसारं गच्छ; निर्जने स्थले अहं मिथिलेश्वरीं सीतां बलात् आनयिष्यामि। ततः ताटकाश्यः पुत्रः रावणं प्रति अनुमोद्य, मारिचः रावणः च विमानमिव रथं आरोहतुः। आरोह्य, तौ शीघ्रं आश्रममण्डलात् निर्गत्य, नगराणि वनानि च अपश्यताम्। पर्वतान्, सर्वनदीः, देशान्, नगराणि च दृष्ट्वा, दण्डकारण्यं प्राप्तवन्तौ, ततः राघवस्य आश्रमम्। तत्र मारिचेन सह रावणः राक्षसाधिपः तद् आश्रमं अपश्यत्; सुवर्णभूषितात् रथात् अवतीर्य। मारिचं हस्तेन गृहीत्वा रावणः उवाच— 'एष रामस्य आश्रमः, कदलीवृक्षैः परिवृतः।' 'मित्र, शीघ्रं तत् कुरु, यत्र आगतौ स्म।' रावणस्य वाक्यं श्रुत्वा, मारिचः राक्षसः तदा— मृगस्य रूपं धृत्वा, रामस्य आश्रमद्वारे विचरन्, अद्भुतं आश्चर्यं रूपं धारयामास। रत्नमयशृङ्गः, श्वेतश्यामवदनः, रक्तपद्मनिभमुखः, नीलपद्मसदृशकर्णः। अल्पोन्नतग्रीवः, नीलमणिनिभपृष्ठः, मधुवर्णपुष्पसदृशपार्श्वः, पद्मकेसरसदृशः। वैदूर्यप्रभाशुभपादः, सुगात्रसुकृतपादः, इन्द्रधनुषसदृशवर्णदीप्तपुच्छः। रमणीयः, विविधरत्नैः भूषितः, क्षणेन उत्तममृगः अभवत् राक्षसः। वनं आश्रमं च दीपयन्, स राक्षसः, आत्मानं मनोहरं दर्शनीयं च कृत्वा— वैदेहीं मोहितुम्, विविधमणिनिर्मितः, हरितमेघभूमौ सर्वत्र विचरन्। शतशः रजतबिन्दुनिर्मलः, मोहनीयः, वृक्षाणां कोमलपल्लवान् खादन् विचरन्। कदलीवनं गत्वा, कर्णिकारवृक्षान् च, मृदुगमनः तत्र स्थितः, सीतादर्शनस्य प्रतीक्षां कुर्वन्। पद्मपृष्ठनिभः, स महामृगः दीप्तिमान्, रामस्य आश्रमसमीपे सहजं विचरन्। पुनः दूरं गत्वा, पुनः आगत्य, उत्तममृगः विचरन्; शीघ्रं क्षणं गत्वा, पुनः पुनः प्रत्यागच्छत्।