रावण, तव ये मन्त्रिणः पन्थानमपथ्यमनुतिष्ठतः सन्ति, तान् निग्रहीतुं युक्तमपि त्वया न निगृह्यन्ते, न च दण्ड्यन्ते। राजा यदि कामवशेन पापमार्गमुपगच्छति, तं धर्मिष्ठैर्मन्त्रिभिः सर्वथा निग्रहीतुं युक्तम्, किन्तु त्वं तु न निगृह्यसे। हे रावण, मन्त्रिणः स्वामीप्रसादेन धर्मं, अर्थं, कामं, यशः च प्राप्नुवन्ति, किन्तु तद्विपरीते सर्वं निश्फलं भवति; स्वामिदोषात् अन्ये दुःखभागिनो भवन्ति। धर्मस्य यशसश्च मूलं राजा एव, तस्मात् सर्वकाले राजानः रक्षितव्याः। न च कठोरः, न च अत्यन्तद्वेषी, न च अविनीतः राजा राज्यं शासितुम् अर्हति। ये मन्त्रिणः कठोरं मन्त्रं तादृशेन राज्ञा सह प्रयुञ्जते, ते शीघ्रं विनश्यन्ति, यथा मन्दवाहिनः सारथयुताः रथाः सङ्कटे नश्यन्ति। लोके अनेकाः साधवः स्वकृत्येन विनष्टाः परदोषेण सह स्वधनेन। यदि स्वामी द्वेष्यः कठोरश्च प्रजाः रक्षति, ताः न समृद्धिम् आप्नुवन्ति, यथा उष्ट्रेण रक्षिताः मेषाः न वर्धन्ते। यः राजा क्रूरः, मूढः, इन्द्रियनिग्रहेन च अल्पः, तस्य राक्षसाः नश्यन्ति, हे रावण। एषा भीषणा विपत्तिः मयि आगता, त्वं च शोच्यः; त्वम् अपि तव सैन्यं च विनष्टं भविष्यति। राघवः माम् हत्वा त्वामपि शीघ्रं हनिष्यति; एतेन मम प्रयोजनं सिद्धम्, शत्रुणा हतः अहम्। रामदर्शनमात्रेणैव मया आत्मा हतः, त्वम् अपि नष्टः, सीताहरणेन सहितया तया च। यदि त्वया सीता मया सहाश्रमात् नीयते, न त्वं न अहं, न लङ्का न च राक्षसाः जीविष्यन्ति। अहं हितैषिणा त्वां निग्रहीतुं प्रयत्नं करोमि, त्वं तु मम वचनं न गृह्णासि; येषां आयुः समाप्तम्, ते मित्रवाक्यमपि न शृण्वन्ति, मृतवत्। इति श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अरण्यकाण्डे द्विचत्वारिंशः सर्गः। ततः तीक्ष्णं वचनं उक्त्वा मारिचः दुःखितः भयभीतः च राक्षसराजं रावणं प्रति 'गच्छाव' इति उवाच। सः धनुः शरं खड्गं च धारयन्तं, मयि हन्तुम् उद्यतम्, तं रामं पुनः दृष्ट्वा, 'मम जीवितं विनष्टमिव' इति मन्यते। ये रामं प्रतियान्ति, ते जीवन्न प्रतियान्ति; सः तव यमदण्डवत्। किं करिष्यामि त्वद्विधेन पापात्मना? गच्छामि अहम्, स्वस्ति ते अस्तु। राक्षसस्तु तैः वाक्यैः हृष्टः सन्, मारिचं परिष्वज्य, उवाच— 'इदानीं त्वया मम वचनीयम् आचर्यते, त्वं खलु मारिचः, पूर्वं तु अन्यः राक्षसः।' 'आरोह शीघ्रगं विहङ्गमिव रथं रत्नभूषितम्; मया सह राक्षसैः विकटमुखैः गर्दभैः युक्तः रथः। त्वं वैदेहीं आकर्ष्य यथेष्टं गच्छ; अहं निर्जने मिथिलाकन्यां सीतां बलात् हरिष्यामि।' एवमुक्त्वा ताटकासुतः मारिचः रावणं प्रति 'एष रामाश्रमः कदलीवनसंवृतः' इति दर्शयन्, रथात् अवतीर्य, रावणेन हस्तेन गृहीतः। 'मित्र, शीघ्रं तदाचर, यत्र आगताः स्म' इति रावणवचनं श्रुत्वा, मारिचः राक्षसः— मृगस्य रूपं आश्रित्य, रामाश्रमद्वारे विचरन्, अद्भुतं रूपं धारयन्। तस्य शृङ्गे रत्नश्रेष्ठानि, मुखं श्वेतकृष्णम्, रक्तपद्मसदृशं वक्त्रं, नीलोत्पलसदृशे कर्णौ। अल्पोन्नतनासिकः, नीलमणिसदृशं उदरं, पीनवक्षाः, कुमुददलसदृशं पार्श्वं, पद्मकेसरसदृशं च। तस्य खुराः वैडूर्यसदृशाः, सुश्लक्ष्णजङ्घाः, पृष्ठं मेघवर्णं, इन्द्रधनुरिव पुच्छं विभाति। नानारत्नविचित्रेण शोभमानः, क्षणेन राक्षसः परमदर्शनीयः मृगः अभवत्। सः रम्यं वनं रामाश्रमं च प्रकाशयन्, मनोहरं रूपं धारयन्, वैदेहीं मोहयितुं नानावर्णरत्नाभरणं धारयन्, हरिततृणेषु सर्वतो विचरन्। शतशः रजतबिन्दुभिः अलङ्कृतः, तरूणां कोमलपल्लवान् खादन्, सः रमणीयः मृगः बभ्राम। कदलीवनं गत्वा, कर्णिकारवृक्षान्, शनैः पादैः सञ्चरन्, सीतादर्शनाय तत्र स्थातुम् इच्छन्। पद्मवर्णपृष्ठः स महामृगः शोभते, रामाश्रमस्य समीपे स्वच्छन्दं विचरन्। एवं तदा मारिचः रावणेन सह रथमारुह्य, विविधनगरवनदर्शनं कृत्वा, दण्डकारण्यं रामाश्रमं च प्राप्तौ। तत्र रावणः मारिचं प्रेरयन्, सः मारिचः मृगरूपं गृहीत्वा, रामाश्रमद्वारे विचरन्, अद्भुतरूपेण सर्वान् मोहयन्।