लङ्कापुर्याः भवनैः प्रासादैश्च समाकीर्णां, नानाविधरत्नैः शोभितां, मैथिलीकारणात् विनष्टां त्वं द्रक्ष्यसि। ये अपापाः, शुद्धाः जनाः, पापजनसंसर्गात् विनश्यन्ति—यथा सर्पयुक्ते सरसि मत्स्याः विनश्यन्ति। त्वं राक्षसान् दिव्यचन्दनलेपितान् दिव्याभरणैः भूषितान्, तव दोषात् भूमौ पतितान् द्रक्ष्यसि। रात्रिचराः, तेषां पत्न्यः हृताः, केचित् पत्न्यैः सह दिशः पलायमानाः, शेषाः अनाथाः, अशक्ताः च भवन्ति—एवं त्वं द्रक्ष्यसि। लङ्कां निश्चितं द्रक्ष्यसि, बाणवृष्टिभिः परिवृतां, अग्निना आवृतां, तस्याः भवनानि दग्धानि। परदारग्रहणात् महान् पापः नास्ति; हे राजन्, तव सहस्राणि स्त्रियः सन्ति। स्वपत्न्यां भक्तः भव, वंशं रक्ष, राक्षसान् रक्ष, यशः, श्रीः, राज्यं, आत्मप्रियं जीवितं च रक्ष। यदि त्वं स्वपत्नीभिः, मित्रगणैः च दीर्घकालं सुखं भोक्तुम् इच्छसि, रामस्य अप्रियम् किञ्चिदपि मा कुरु। यद्यपि मित्रभावेन मम सन्देशं श्रुत्वा, सीतां बलात् हन्याः, तदा त्वं स्वजनैः, क्षीणबलैः, रामबाणैः हतः यमसदनं गमिष्यसि। इदानीं एकोनचत्वारिंशः सर्गः श्रूयताम्। श्रीवाल्मीकीरामायणे, अरण्यकाण्डे, एकोनचत्वारिंशः सर्गः आरभ्यते। तदा युद्धे तेन किञ्चित् मुक्तः अहं, ततः यदनन्तरं अभवत्, शृणु। अहं, अविरामः, द्वौ राक्षसौ मया आक्रान्तौ, ताभ्यां सह मृगरूपेण दण्डकारण्यं प्रविष्टः। दण्डकारण्ये, ज्वलज्जिह्वः, विशालदंष्ट्रः, तीक्ष्णशृंगः, बलवान्, मांसभक्षः महाश्वापदः इव व्रजन्। यज्ञवेदिकासु, तीर्थेषु, पुण्यवृक्षेषु, हे रावण, अत्यन्तक्रूरः, तपस्विनः पीडयन् विचरन्। दण्डकारण्ये धर्मात्मनः तपस्विनः हत्वा, तेषां रक्तं पिबन्, मांसं च खादन्। क्रूरः, मुनिमांसभक्षः, वनवासिनः त्रासयन्, रक्तमत्तः दण्डकारण्ये विचरन्। धर्मभ्रष्टः दण्डकारण्ये विचरन्, ततः रामं धर्मनिष्ठं तपस्विनं दृष्टवान्। वैदेहीं, महाश्रेष्ठं लक्ष्मणं, अल्पाहारं, सर्वभूतहितं तपस्विनं अपि दृष्टवान्। वनवासिनं, महाबलिनं रामं, तं अवज्ञाय, तपस्विनं इति मन्ये, पूर्वद्वेषं स्मृत्वा, समीपं गतः। तीक्ष्णशृंगयुक्तं मृगरूपं धारयन्, कोपात् तं हन्तुं अभिप्रेतः, पूर्वघातं स्मृत्वा आक्रान्तः। सः, महादनुषं गृहीत्वा, शत्रुनाशकान् त्रीन् तीक्ष्णान् बाणान् मुक्तवान्, तेषां वेगः गरुडवायुना तुल्यः। ते बाणाः, वज्रसदृशाः, भयङ्कराः, रक्तपिपासवः, संयुक्ताः, संधिसु वक्राः, अग्रे गताः। रामवीर्यं ज्ञात्वा, मायावी, पूर्वं संकटं दृष्ट्वा, पलायितः; ततः मुक्तः, तौ राक्षसौ रामबाणैः हतौ। रामबाणेन मुक्तः, किञ्चित् जीवितं रक्षितवान्, इदानीं तपस्वी रूपेण स्थिरः, मनः संयमितवान् विचरन्। सर्ववृक्षेषु रामं द्रक्ष्यसि, वल्कलाजिनधारिणं, धनुर्धरं, यमदण्डधारिणं इव। सहस्राणि रामान् अपि द्रक्ष्यसि, भयभीतः रावण; सर्वं वनं राममयं इव दृश्यते। एकान्ते अपि केवलं रामं पश्यामि, हे राक्षसराज; रामं स्वप्ने दृष्ट्वा, मोहितः, विमूढः विचरामि। 'र' आरम्भकानि नामानि, रत्नानि, रथानि, हे रावण, सर्वाणि भीतिं जनयन्ति, रामभीतः अस्मि। रामस्य बलं जानामि; तेन युद्धं तव न युक्तम्। रघुवंशजः बली वा नामुचिं वा हन्तुं शक्नोति। रामं युद्धे आह्वय वा, वा धैर्यं दर्शय, हे रावण; यदि माम् द्रष्टुम् इच्छसि, रामं न वद। लोकस्य बहवः धर्मनिष्ठाः, धर्मे स्थिताः, परपापात्, स्वसंपदः सह विनष्टाः। एवं परपापात् अहं अपि नश्येयम्, हे रात्रिचर; यथायोग्यं कुरु, अहं तव अनुसरणं न करिष्यामि। रामः महातेजाः, महावीर्यः, महाबलः; सः राक्षसलोकं अपि नाशयितुं शक्नोति। यदि खरः, शूर्पणखायाः कारणात्, जनस्थानं गतः, अतिक्रूरः अभवत्, पूर्वं रामेण हतः, यस्य कर्म सहजं, तर्हि रामे दोषः कः? यदि मम हिताय, तव च हिताय, उक्तं वचनं न गृह्णासि, तर्हि त्वं स्वजनैः सह युद्धे, रामस्य सिध्दबाणैः हताः, जीवितं ह्रासयिष्यसि। चत्वारिंशः सर्गः श्रूयताम्। श्रीवाल्मीकीरामायणे, अरण्यकाण्डे, चत्वारिंशः सर्गः आरभ्यते। रावणः, मारीचस्य हितवचनं श्रुत्वा, तद् न अङ्गीकृतवान्, मृत्युम् इच्छन् औषधं यथा न गृह्णाति। राक्षसराजः, दैवेन प्रेरितः, मारीचं हितोपदेशं कुर्वन्तं, कोटिलं, अनार्यं वचनं उवाच। एतद् वचनं, हे मारीच, मम कृतम्, अनार्यस्य, अर्थहीनम्, निष्फलम्, शून्यभूमौ बीजं यथा। तव वचनं रामे युद्धे मां न बाधयेत्, विशेषतः, सः मूढः, पापात्मा, मानवः।