महर्षिः विश्वामित्रः स्वयमेव राजा दशरथं उपगम्य एवं वचनम् अवदत्—“यज्ञकाले राघवः माम् अभिरक्षितुं समाहितः भवतु।” तदा स राजा धर्मात्मा दशरथः तेनोक्तः—“महर्षे, मारीचस्य भीषणं भयम् मयि जातम्।” इति। तदा सः धर्मज्ञः दशरथः महर्षिं विश्वामित्रं प्रत्युवाच—“एषः राघवः द्वादशवर्षः अपि न जातः, अस्त्रविद्यायाम् अपि अप्रशिक्षितः।” पुनरपि सः राजा उवाच—“मम सैन्यम् अहम् स्वयम् च चतुर्विधबलसमेतः तेन निशाचरेण सह यास्यामि। भगवन्, यथेष्टं ते रिपुं हन्तास्मि।” एवमुक्तः स महर्षिः तम् इदं वचनम् उवाच—“राघवात् ऋते अन्यत् किंचित् बलं लोके नास्ति येन स राक्षसः निगृह्येत; त्वं देवेषु अपि संग्रामेषु रक्षिता असि। त्वया कृतं कर्म त्रिषु लोकेषु प्रसिद्धम्; तव महद् बलं यद्यपि अस्ति, तत् अत्रैव स्थातव्यम्, शत्रुतापन। अयं बालः अपि महातेजाः तं निग्रहीतुं समर्थः; अहम् राघवम् आदाय गच्छामि—शुभमस्तु ते, रिपुसूदन।” एवं स महर्षिः अत्यन्तं प्रीतः सुतम् आदाय स्वाश्रमं प्रति जगाम। तत्र दण्डकारण्ये रामः यज्ञव्रतम् उपगृह्य धनुः सम्यक् सञ्चालयन् स्थितः। सः अव्यक्तकेशः, कान्तिमान्, श्यामवर्णः, शुभनेत्रः, एकवासाः, धनुर्धरः, केशान्ते कनकमालया भूषितः। स्वतेजसा दण्डकारण्यं दीप्तयन् स रामः तदा नवोदितचन्द्रमाः इव बभूव। तदा अहम्, घनसङ्काशः, दीप्तहेमकुण्डलधारी, वरप्रभावात् बलसम्पन्नः, गर्वितः, आश्रमं प्रविशम्। तस्य प्रविशतः स रामः मां अस्त्रधरं दृष्ट्वा, समाहितचित्तः, धनुः सज्जीकृतवान्। मोहात् अहम् राघवम् अवज्ञाय, “बालः अयम्” इति मन्ये, शीघ्रं विश्वामित्रस्य यज्ञवाटिकां प्रति धावितवान्। तदा स शत्रुनाशनः तीक्ष्णं बाणं मयि सन्दधानः, मां शतेन योजनानां समुद्रं प्रति प्रक्षिप्य, न तदा मां हन्तुम् इच्छत्, किं तु रक्षां चकार। रामबाणवेगेन निपातितः, चेतना मम नष्टा। चिरात् चेतनां प्राप्य, तेन समुद्रे क्षिप्तः, अहम् लङ्कापुरं प्राप्तवान्। तदा रामेण बालेन, अप्रशिक्षितेन अपि, अहम् जीवितः, तव मित्राणि तु हतानि। तस्मात् चेतयन्, यदि त्वम् रामेण सह संग्रामं कर्तुम् इच्छसि, शीघ्रं महतीं आपदं प्राप्स्यसि, न च जीविष्यसि। तव कारणात्, राक्षसाः, ये क्रीडासक्ताः, रम्येषु रममाणाः, उत्सवेषु च साक्षिणः, दुःखं महद् प्राप्स्यन्ति। मैथिल्याः कृते रत्नविभूषितगृहनिविष्टां लङ्कां विनश्यन्तीं द्रक्ष्यसि। ये पापं न कुर्वन्ति, शुद्धाः सन्तः, दुष्टसंसर्गात् विनश्यन्ति—यथा अहिपूर्णे कूपे मत्स्याः। दिव्यचन्दनलेपितान् दिव्याभरणभूषितान् राक्षसान् भूमौ पतितान् तव दोषात् द्रक्ष्यसि। रात्रिचरान् पत्न्यः हृताः, केचित् पत्न्यः गृहीत्वा दिशः दिशः धावन्तः, शेषाः अनाथाः द्रक्ष्यसि। बाणवृष्टिभिः समावृतां, ज्वलनार्चिषा आवृतां, लङ्कां दग्धगृहां द्रक्ष्यसि। परदाराभिमर्शनात् महत् पापं नास्ति; त्वयि सहस्रशः स्त्रियः सन्ति, राजन्। स्वपत्नीषु अनुरक्तः भव, वंशं रक्ष, राक्षसान् रक्ष, यशः, श्रीं, राज्यं, आत्मनः प्रियतमं जीवनं च रक्ष। यदि प्रियाभिः पत्निभिः मित्रमण्डलेन च चिरकालं रमितुम् इच्छसि, रामस्य अप्रियम् किञ्चित् मा कुरु। यदि मम सख्यं वचनं न शृणोषि, बलात् सीताम् अपहृत्य, रामबाणैः हतः, स्वजनसमेतः, हीनबलः, यमसदनं यास्यसि। एवं तदा सः मया युद्धे किञ्चित् प्रकारेण विमुक्तः। इदानीं शृणु, यत् ततः परम् अभवत्। अहम् अविश्रान्तः द्वाभ्यां राक्षसाभ्यां सहाक्रान्तः, मृगस्वरूपेण दण्डकारण्यं प्रविष्टः। दीप्तजिह्वः, महादंष्ट्रः, तीक्ष्णशृङ्गः, महाबलः, मांसभक्षकः, अहम् दण्डकारण्ये मृगवद् विचरामि। यज्ञवाटेषु, पुण्यस्थलेषु, पावनेषु वृक्षेषु च, रावण, अहम् अतीव उग्रः, तपस्विनः विघ्नयन् विचरामि। दण्डकारण्ये धर्मात्मानः मुनीन् हत्वा, तेषां रक्तं पीत्वा, मांसं खादित्वा, अहम् विचरामि। मुनिमांसभक्षणेन क्रूरः, वनवासिनः भयङ्करः, रक्तमत्तः, दण्डकारण्यं विचरामि। धर्मविघ्नकारी सन्, दण्डकारण्ये भ्रमन्, तत्र रामं धर्मनिष्ठं तपस्विनं दृष्टवान्। वैदेहीं महाभागां लक्ष्मणं च महारथं, संयतः तपस्वी, सर्वभूतहिते रतम् अपि अपश्यं। रामं वनवासिनं, महाबलम्, तपस्विनम्, पूर्वद्वेषं स्मरन्, अवज्ञाय, तस्य समीपम् अगच्छम्। एवं संक्षिप्तया कथा, उक्तश्लोकानुक्रमेण, संस्कृतभाषया निवेदिता।