राक्षसाधिपते! किमर्थं त्वया व्यर्थं प्रयासः क्रियते? युद्धे यदि तेन दृष्टः भवसि, निश्चितं तव विनाशः भविष्यति। यदि त्वं दीर्घकालं जीवितं, सुखं, दुर्लभं राज्यं च इच्छसि, तदा रामस्य अप्रियम् किमपि मा कुर्याः। तव मन्त्रिणः, विभीषणपूर्वकाः, धर्मज्ञैः सह सम्यक् विचार्य, दोषगुणबलाबलानि सम्यक् परिज्ञाय, निश्चित्य कार्यं विधेयम्। आत्मबलं रामस्य च बलं यथार्थतः ज्ञात्वा, यत् हितं यत् उचितं तव कार्यं, तत् निर्णीयम्। मम मतम्—न किल तव कोसलराजपुत्रस्य युद्धे समागमः उचितः। पुनः शृणु, रात्रिचराधिपते, उत्तमं, उचितं, हितं च उपदेशम्। श्रीवाल्मीकिरामायणे, अरण्यकाण्डे, अष्टत्रिंशः सर्गः श्राव्यः। एकदा अहम्, स्वबलात् भूमौ विचरन्, सहस्रगजबलसम्पन्नः, पर्वतसमः अभवम्। वर्षधाराभ्रसमानः, द्योतमानकुण्डलधारी, लोकभीषकः, किरीटी, गदायुधधारी च। दण्डकारण्ये विचरन्, ऋषिमांसं भक्षयन्, विश्वामित्रः धर्मात्मा महर्षिः मम भीतिः प्राप्तवान्। सः स्वयम् दशरथं गत्वा प्रोवाच—"यज्ञकाले रक्षार्थं रामः मम सन्नद्धः भवतु।" "राजन्, मारीचात् भीषणा भीः मम उत्पन्ना।" इत्युक्ते, धर्मात्मा दशरथः तदा विश्वामित्रं महर्षिं प्रत्युवाच—"एषः राघवः द्वादशवर्षः न, शस्त्रशिक्षायाम् अप्राप्तः।" "मम सेना मया सह गच्छेत्; चतुरङ्गबलसमेतः अहम् स्वयम् रात्रिचरम् प्रति आगच्छामि।" "त्वदीयं शत्रुं हनिष्यामि, यथाऽभिलषसि, ऋषिस्रेष्ठ।" इत्युक्ते, ऋषिः राजानं प्रत्यवदत्—"रामं विना अन्यत् बलं राक्षसस्य प्रतिकाराय नास्ति; देवेषु अपि युद्धे त्वं रक्षकः।" "यत् त्वया कृतं कर्म, राजन्, त्रैलोक्ये प्रसिद्धम्। महाबलसेना अपि तव स्थातव्या।" "बालः अपि सः तेजस्वी तं निवारयितुं समर्थः। अहम् रामं गृहीत्वा गच्छामि—सर्वं शुभं भवतु, शत्रुतापन।" एवं उक्त्वा, सः ऋषिः अतिप्रसन्नः रामं गृहीत्वा स्वाश्रमं जगाम। तत्र दण्डकारण्ये रामः यज्ञव्रतं समारभ्य, धनुः सम्यक् संनद्धः स्थितः। दाढीहीनः, दीप्तिमान्, श्यामवर्णः, शुभेक्षणः, एकवस्त्रधारी, धनुर्धारी, सुवर्णमाल्यशिखाधारी बालः। स्वदीप्त्या दण्डकारण्यं प्रकाशयन्, रामः तदा नूतनचन्द्र इव दीप्तिमान् अभवत्। तदा अहम्, मेघसमानवर्णः, द्योतमानकुण्डलधारी, वरदानेन गर्वितः, आश्रमं प्रविष्टः। प्रवेशे सः मां शस्त्रधारणं दृष्ट्वा, शान्तः, भ्रमरहितः, धनुः सज्जीकृतवान्। मोहात् अहम् रामं अवज्ञाय, "बालः एषः" इति मन्ये, शीघ्रं विश्वामित्रस्य यज्ञवेदिं अभ्यधावम्। तदा, शत्रुनाशनस्य तेन मुक्तः तीक्ष्णबाणः मां शतयोजनं समुद्रं प्रति प्रक्षिप्तवान्। सः तदा मां हन्तुं न इच्छन्, रक्षायै बाणबलात् अपसारितः, चेतना नष्टा। दीर्घकालं पश्चात् चेतनां प्राप्त्वा, लङ्कानगरं गतम्। तदा अहम् जीवितः, किन्तु तव मित्रगणाः रामेण हताः, यद्यपि सः बालः, श्रान्तिहीनः, शस्त्रानभ्यासी च। अतः, चेतयित्वा अपि यदि त्वं रामेण युद्धं कुर्याः, तव शीघ्रं घोरं विनाशं भविष्यति, जीवितं न भविष्यति। राक्षसाः, क्रीडासुखोत्सवविशारदाः, सभासंवेषणदर्शिनः, तव दुःखविनाशं अनुभविष्यन्ति। लङ्कानगरं, गृहमण्डपसमाकीर्णं, विविधरत्नालङ्कृतं, मैथिल्याः कृते विनष्टं द्रक्ष्यसि। पापं न कृतवन्तः अपि, शुद्धाः अपि, दुष्टसंगात् नश्यन्ति—यथा मत्स्याः सर्पयुक्तसरोवरे विनश्यन्ति। राक्षसाः, दिव्यचन्दनलिप्ताः, दिव्याभरणविभूषिताः, तव दोषात् भूमौ पतिताः द्रक्ष्यसि। रात्रिचराः, पत्न्यः हृताः, केचन पत्न्यः गृहीत्वा दिशः पलायमानाः, शेषाः निर्बलाः, अनाथाः च द्रक्ष्यसि। लङ्कां, शरवृष्टिसंवृतां, अग्निसंवलितां, भवनानि दग्धानि द्रक्ष्यसि। परस्त्रीगमनात् महद् पापं नास्ति; राजन्, सहस्रस्त्रियः तव संप्राप्ताः। स्वपत्नीं पूजय, वंशं राक्षसान् च रक्ष, कीर्तिं, श्रियम्, राज्यं, प्रीयमाणं जीवितं च रक्ष। यदि त्वं दीर्घकालं स्निग्धपत्नीमित्रसंगं इच्छसि, रामस्य अप्रियम् किमपि मा कुर्याः। यदि मम मित्रस्य सम्यक् उपदेशं उपेक्ष्य, सीतां बलात् हरेः, रामबाणैः हतः, कुलनाशितः, यमसदनं गमिष्यसि। श्रीवाल्मीकिरामायणे, अरण्यकाण्डे, एकोनचत्वारिंशः सर्गः श्रोतव्यः।