तदा बलिनः मिथिलात्मजस्य प्रिया सीता, तन्वङ्गी, हव्यवह्निसमप्रभा, अग्निशिखेव स्पृष्टुमशक्या, राक्षसराज, त्वया दुष्प्राप्या; तां बाधितुमायासमेतत् व्यर्थमेव। यदि युद्धे स मैथिलसुतस्त्वां पश्यति, नूनं तव नाश एव स्यात्। यदि दीर्घकालं जीवनं सुखं च दुर्लभं राज्यं च भोक्तुमिच्छसि, तदा रामस्य प्रियं कर्तुमेव युक्तम्, न तु तस्याप्रियं। त्वं हि विभीषणमुख्यैः मन्त्रिभिः सह धर्मेण समालोच्य, दोषगुणौ बलाबलञ्च विचिन्त्य, यथार्थमात्मनः च राघवस्य च बलं ज्ञात्वा, हितमात्मनः कार्यमवधारयितुमर्हसि। मम तु मतं, न ते कोसलराजपुत्रेण संग्रामे समागमः उचितः। शृणु पुनरिदं हितमुत्तमं यथार्हं च वाक्यम्, रजनिचराधिप। एवं सर्गः अष्टात्रिंशः वाल्मीकिरामायणेऽरण्यकाण्डे श्रोतव्यः। अहं पूर्वं स्वबलप्रभावेन भूमिमनुसरन्, सहस्रगजसमबलः पर्वतकल्पोऽस्मि। मेघसन्निभः, तप्तहेमकुण्डलधारी, लोकत्रासकरः, किरीटी गदायुधी च विचरामि दण्डकवनम्, मुनिमांसभोजनः। तदा धर्मात्मा महर्षिः विश्वामित्रो मया भीतः स्वयमेव दशरथं नृपमुपगम्य प्राह—"रामो मां यज्ञकाले रक्षत्विति।" "राजन्, मारीचभयं महदुत्पन्नमिति" तेनोक्तः धर्मात्मा दशरथः तदा प्रत्युवाच—"अयं राघवो द्वादशवर्षः अपि नातीतः, शस्त्राभ्यासवर्जितः। मम चतुर्विधबलयुक्ता सेनैव गमिष्यति, अहमेव रजनिचरं प्रति यास्यामि। तव रिपुं हनिष्यामि, मुनिश्रेष्ठ, यथाभिलषितम्।" इति उक्ते स मुनिः नृपं पुनरुवाच—"रामविना लोकेऽन्यत् बलं नास्ति यत् तं राक्षसं जेतुम्; देवानामपि त्वं युद्धे रक्षिता।" "यन्मया कृतं कर्म त्रिषु लोकेषु प्रसिद्धम्; तव सेनायाः महत्त्वं सन्तु, त्वं तिष्ठ, रिपुतापन। अयमपि बाल एव तेजस्वी तं निग्रहीतुं समर्थः। अहं राममादाय यास्यामि, स्वस्तिस्ते।" इति स मुनिः प्रहृष्टः रामं राजपुत्रं गृह्य स्वाश्रमं जगाम। तत्र दण्डकवने रामः यज्ञव्रतं कृत्वा धनुः संधाय स्थितः। स तदा दाढिम्बरः, शुभलक्षणः, एकवासाः, धनुर्धरः, सुवर्णमाल्यकेशबन्धी, बालः, किंचित्ताम्राक्षः, दण्डकवनं स्वतेजसा प्रकाशयन्निव नवोदयचन्द्रमिव बभौ। अहं तु मेघसन्निभः, तप्तहेमकुण्डलधारी, वरदानेन दर्पसमुन्नतः, तदाश्रमं प्रविशंस्तं रामं दृष्टवान्। आयुधपाणिं मां दृष्ट्वा स शान्तचित्तः धनुः सज्जीकृतवान्। मोहात्तं बालमिति अवज्ञाय, शीघ्रं विश्वामित्रस्य यज्ञवाटिकां प्रति धावितवान्। तदा तेन शत्रुनाशिना तीक्ष्णबाणेनाहतः, अहं शतयोजनमन्तरं समुद्रं प्रक्षिप्तः। स मां तदा न हन्तुमिच्छन्, पितरं प्रति रक्षितवान्; रामबाणवेगेन विक्षिप्तः, मम चेतना नष्टा। दीर्घकालानन्तरं चेतनां प्राप्य, लङ्कां पुरीं गतवान्। एवं तदा रक्षितोऽस्मि, किन्तु तव मित्राणि रामेण, बालेनापि, अशस्त्रविद्यया, न श्रान्तेन, निहतानि। अतः यदि त्वं मम वचोऽवधार्यापि रामेण सह युद्धे प्रवर्तिष्यसे, शीघ्रमेव भयानकं विनाशं प्राप्स्यसि, न च जीवितुमर्हसि। त्वया राक्षसानां, क्रीडारतस्य, विलासविनोदकुशलस्य, उत्सवदर्शिनां, दुःखं महदावहिष्यसि। मैथिल्याः कृते रत्नमण्डितप्रासादनिवासिनीं लङ्कां विध्वस्तां द्रक्ष्यसि। पापं न कुर्वन्तः शुद्धाः अपि दुष्टसंसर्गात् नश्यन्ति; यथा सर्पसंसृष्टे कूपे मीनाः। त्वद्वशात् दिव्यचन्दनरागोपेता दिव्याम्बरभूषिता राक्षसा भूमौ निपातिताः द्रक्ष्यसि। रजनिचरान् पत्न्यः हृताः, केचित् स्वपत्नीभिः दिशो दिशो धावन्तः, अवशेषिता अनाथा च द्रक्ष्यसि। लङ्कां बाणवर्षसंवृतां ज्वलनावृतां च, दग्धगृहां नूनं द्रक्ष्यसि। परदाराभिमर्शनात् पापतरं नास्ति; त्वं सहस्रस्त्रीधारी, राजन्। स्वपत्नीषु रतः भव, वंशं रक्ष, राक्षसान् पालय, यशः श्रीः राज्यं च जीवितं च रक्ष। यदि प्रियाभिः पत्निभिः मित्रैश्च दीर्घकालं सुखमिच्छसि, रामस्याप्रियं न कुर्याः। यदि मम स्नेहपूर्णं वचनं न गृह्णीयात्, बलात् सीतामभिद्रक्ष्यसि चेत्, तदा रामबाणैः हतः, स्वजनसमेतः, क्लिश्यमानबलः, यमसदनं गमिष्यसि।