स तु पुरुषसिंहः, विशालवक्षाः तेजस्वी रामः, यस्य भार्या नित्यमनुरक्ता तस्मै प्राणेभ्योऽपि प्रिया। सा मैथिलात्मजस्य महात्मनः प्रियतमा सीता, सुकुमारतन्वी, यज्ञाग्नेः ज्वलनशिखेव, स्प्रष्टुं न शक्या; तस्य दुराधर्षत्वं न वेत्ति कोऽपि। तस्माद् राक्षसेन्द्र, निष्फलं तव प्रयासमिदं; यदि त्वं रणाङ्गणे तेन दृष्टः स्याः, निश्चितं तव नाशः स्यात्। यदि चिरकालं जीवितं, सुखं, दुर्लभं राज्यं च इच्छसि, तर्हि रामस्य अप्रियं किञ्चिदपि मा कुरु। तव मन्त्रिणः, विभीषणप्रमुखाः, धर्मज्ञैः सह समालोच्य, दोषगुणबलाबलविचारपूर्वकं यथोचितं निर्णेतव्यम्। आत्मबलं च राघवस्य च यथार्थं ज्ञात्वा, यत्ते हितं शस्तं च तदाचरितव्यम्। मम तु मतं, कोसलराजपुत्रेण सह युद्धं तव न युक्तम्। इदानीं पुनः शृणु, रजनीचराधिप, उत्तमं शस्तं च हितं च वाक्यम्। शृणु, श्रीमद्वाल्मीकि-रामायणे, अरण्यकाण्डे, अष्टत्रिंशः सर्गः प्रवर्तते। कदाचित् अहं स्वबलप्रभावेन, सहस्रगजबलसमन्वितः, गिरिशृङ्गवत् पृथिवीं विचरामि स्म। मेघसमनिभः, दीप्तहेमकुण्डलधारी, लोकत्रासकरः, किरीटी, गदा-धारी च अहम्। दण्डकारण्ये मुनिमांसभक्षी विचरामि स्म; तदा धर्मात्मा महर्षिः विश्वामित्रो मयि भीतः। स राजा दशरथं स्वयमेव आगत्य, "यज्ञकाले मां रक्षतु रामः" इति प्रोवाच। "राजन्, मारिचात् भीषणं भयम् उद्भूतम्" इत्युक्ते, धर्मात्मा दशरथो राजा तदा प्रत्युवाच— "एष राघवः द्वादशवर्षः अपि न जातः, शस्त्राभ्यासविहीनः च। मम चतुरङ्गबलसमेता सेना मया सह गमिष्यति; अहं स्वयम् रजनीचरं प्रति यास्यामि। त्वद्भवतः शत्रुं, मुनिश्रेष्ठ, यथेष्टं हनिष्यामि" इत्युक्ते, मुनिः तम् इदं वचनं प्राह— "रामात् ऋते अन्यत् बलं लोके तं राक्षसं प्रति पर्याप्तं नास्ति; देवेष्वपि त्वं संग्रामेषु रक्षिता। यद्यपि त्वया कृतं कर्म त्रिषु लोकेषु प्रसिद्धं, महाबलिनां सेना अपि अत्र स्थातव्या, रिपुघातक। अयं बालोऽपि महातेजाः तं निवारयितुं समर्थः; अहं रामं गृहीत्वा यास्यामि, त्वं सुखी भव।" एवं उक्त्वा, प्रहृष्टः मुनिः तं राजपुत्रं गृहीत्वा स्वाश्रमं जगाम। तत्र दण्डकारण्ये रामः यज्ञव्रतमास्थाय, धनुः संधाय, अद्भुतरूपेण स्थितः। न तस्य ललाटे श्मश्रु, तेजस्वी, श्यामवर्णः, शुभलोचनः, एकवस्त्रधारी, धनुर्धरः, केशान्ते सुवर्णमालाविभूषितः। स्वतेजसा दण्डकारण्यं प्रकाशयन्, स बालचन्द्रवत् शोभमानः रामः तत्र आसीत्। तदा अहं, मेघसन्निभः, दीप्तहेमकुण्डलधारी, वरप्रभावात् गर्वितः, आश्रमं प्रविशं। प्रविशन् स मां दृष्ट्वा, शस्त्रगृह्य, रामः सम्यक् धनुः सज्जीकृतवान्, न किंचित् विमूढः। मोहात् अहं राघवम् अवज्ञाय, "अयं बालः" इति मन्ये, शीघ्रं विश्वामित्रयज्ञवाटिकाम् अभ्यधावम्। ततः तेन शत्रुघ्नेन मुक्तः तीक्ष्णः बाणः मां प्रहारयामास, शतयोजनपर्यन्तं सागरं क्षिप्तवान्। तदा स मां न हन्तुं इच्छन्, राघवबाणवेगेन रक्षितवान्; सागरं पतित्वा, चेतनां न प्राप्नोम्। चिरात् चेतना प्राप्ता, लङ्कां पुरीं गतवान्। एवं तदा रक्षितोऽहम्, किन्तु तव मित्राणि रामेण हतानि, स बालः अपि, अलसः, अशस्त्राभ्यासः च। अतः चेत् त्वं मम वचनं न गृह्णासि, रामेण सह युद्धं करोति चेत्, शीघ्रं घोरं विनाशं प्राप्स्यसि, जीवितुम् अशक्नुवन्। त्वं राक्षसानां, क्रीडासक्तानां, रम्यविहारिणां, उत्सवदर्शिनां, महतीं विपत्तिं शोकं च जनयिष्यसि। मैथिलीस्नेहेन, मणिमुक्ताभरणविभूषितां, गृहनगरसमाकीर्णां लङ्कां विनष्टां द्रक्ष्यसि। यथा पापं न कुर्वन्तः अपि, शुद्धाः, दुष्टसङ्गेन नश्यन्ति—यथा अहिपूर्णे तडागे मीनाः नश्यन्ति—एवम्। दिव्यचन्दनलेपितान्, दिव्याभरणभूषितान्, भूमौ पतितान् राक्षसान् तव दोषात् द्रक्ष्यसि। रजनीचरान्, पत्न्यः हृताः, केचित् पत्न्याः सह दिशो दिशः पलायमानाः, अवशेषिताः अनाथाः च द्रक्ष्यसि। लङ्कां तु बाणवृष्ट्या परिवृतां, वह्निना आवृतां, गृहाणि दग्धानि च निश्चितं द्रक्ष्यसि। परदाराभिमर्शनात् महत् पापं नास्ति; राजन्, सहस्राणि स्त्रीणां तव वशे। स्वपत्न्यां रतः भव, कुलं रक्ष, राक्षसान् च रक्ष, कीर्तिं, श्रीं, राज्यं, प्रियतमं जीवितं च पालय। यदि प्रियाभिः स्त्रीभिः मित्रैः च चिरकालं रमितुम् इच्छसि, तर्हि रामस्य अप्रियम् किञ्चिदपि मा कुरु।