रावणस्य कामनया च कैकेय्याः च पितुः दशरथस्य च हेतोः रामः राज्यं सुखानि च परित्यज्य दण्डकवनं प्रविष्टवान्। स रामः न कठोरः, न मूढः, न च असंयतः, हे प्रिय, तस्मात् तस्मिन्सम्बद्धं मिथ्यावचनं वा अप्राप्तश्रुतं वा न वक्तव्यम्। धर्मस्वरूपः स रामः, महात्मा, सत्यपराक्रमः, सत्ये स्थितः, स सर्वलोकस्य राजा, यथा इन्द्रः देवेषु। कथं त्वं वैदेहीं, या स्वतेजसा संरक्षिता, आदित्यतेजः इव हरितुम् इच्छसि? युद्धे ज्वलन्तं रामाग्निं, यस्य बाणाः ज्वलितशिखा इव, यस्य इन्धनं अक्षयम्, अपि च अप्राप्यं, प्रवेष्टुम् न अर्हसि। स रामः, दीर्घधन्वा, दीप्तमुखः, ज्वलद्बाणः, अजय्यः, धनुःबाणधारी, भीमः, रिपुसैन्यविनाशकः अस्ति। राज्यं सुखानि आत्मप्रियं जीवितं च त्यक्त्वा, त्वं स्वस्य नाशं अत्र रामस्य कृते न कर्तुम् अर्हसि। यस्य भार्या जनकात्मजा, तस्य तेजः अपरिमितम्; तां त्वं नेत्स्यसि, या रामधनुषा संरक्षिता, वने। स पुरुषसिंहः, विशालवक्षाः, दीप्तमान्, तस्य पतिव्रता पत्नी प्राणेभ्यः अपि अधिकप्रिया अस्ति। सा मिथिलात्मजस्य प्रियंवदा, सुकेशिनी सीता, अग्निशिखेव दुष्प्राप्या, न लङ्घयितुं शक्या। किमर्थं त्वं, राक्षसराज, व्यर्थं प्रयासं करोति? यदि तं युद्धे पश्यसि, तदा निःसंशयं तव विनाशः भविष्यति। यदि त्वं दीर्घकालं जीवितुं, सुखानि भोक्तुं, दुर्लभं राज्यं च इच्छसि, तर्हि रामस्य अप्रियम् न कुर्याः। सर्वैः मन्त्रिभिः, विभीषणपुरोगमैः, धर्मज्ञैः सह समालोच्य, दोषगुणबलाबलानि विचिन्त्य, यथावत् कार्यं निश्चितव्यम्। स्वबलं च राघवस्य च बलं यथार्थतः ज्ञात्वा, यत् हितं यत् योग्यं तव, तत् कर्तुम् अर्हसि। मम तु मतिः, कोसलराजपुत्रेण युद्धे त्वया न संगन्तव्यम्; शृणु पुनः, रजनीचराधिप, एषः उत्तमः हितः योग्यः उपदेशः। शृणु, कदाचित् अहं स्वबलप्रभावेन भूमिम् विचरन्, सहस्रगजबलसम्पन्नः, पर्वत इव अभवम्। मेघसङ्काशः, तप्तकुण्डलधारी, लोकत्रासकरः, किरीटी, गदायुधः च अहम्। दण्डकवनं विचरन्, मुनिमांसभक्षः, तदा धर्मात्मा महर्षिः विश्वामित्रः मया भीतः अभवत्। सः स्वयम् दशरथं नृपं गत्वा एवम् उक्तवान्— "यज्ञकाले मां रक्षतु रामः।" "मम मारीचात् भीरुत्वम् उत्पन्नम्," इति मुनिना उक्ते, धर्मात्मा दशरथः तदा प्रत्युवाच— "अयं राघवः द्वादशवर्षीयः अस्ति, शस्त्रविद्याम् अपि न जानाति।" "मम चतुरङ्गबलम् मया सह गमिष्यति; स्वयम् अहम् रजनीचरं प्रति यास्यामि।" "त्वद्वैरिणं हनिष्यामि, ऋषे, यथावाञ्छसि," इति उक्ते, मुनिः नृपं प्रति प्रोवाच— "रामात् अन्यत् बलं लोके नास्ति, येन स राक्षसः निगृह्येत; देवेष्वपि त्वं युद्धे रक्षिता असि।" "यत् त्वया कृतं कर्म, राजन्, त्रिषु लोकेषु विश्रुतम्; महद्बलं अस्ति, तथापि बलं तव अत्र एव स्थाप्यताम्।" "एषः बालः अपि महातेजाः तं निग्रहीतुं समर्थः; अहम् रामं गृहीत्वा गच्छामि—शुभं भवतु, रिपुनाशन।" एवं उक्त्वा, मुनिः प्रहृष्टः तं राजपुत्रं गृहीत्वा स्वाश्रमं गतः। तत्र दण्डकवने रामः यज्ञव्रतम् उपगृह्य, धनुः संनद्धः तिष्ठति स्म। सः अबालदाढ्यः, श्यामवर्णः, शुभलोचनः, एकवस्त्रधारी, धनुर्धारी, सुवर्णमाल्यशिरोभूषितः, तदा दण्डकवनं स्वतेजसा दीप्तमानः, नवोदितचन्द्रमाः इव विराजमानः। तदा अहम्, मेघसङ्काशः, तप्तकुण्डलधारी, वरदानेन बलसम्पन्नः, अहङ्कारयुक्तः, आश्रमं प्रविष्टः। मम प्रवेशे, सः रामः मां शस्त्रपाणिं दृष्ट्वा, समाहितः, धनुः सज्जीकृतवान्, न च किञ्चित् विचलितः। मोहात् अहम् राघवम् अवज्ञाय, "बालः अयम्" इति मन्यन्, शीघ्रं विश्वामित्रस्य यज्ञवाटिकां प्रति धावितवान्। तदा तेन शत्रुघ्नेन मुक्तः तीक्ष्णः बाणः मां ताडयित्वा शतयोजनपर्यन्तं समुद्रे अपातयत्। सः तदा मां न हन्तुम् इच्छन्, राघवबाणवेगेन समुद्रे पतितः, चेतना नष्टा। दीर्घकालात् पुनः चेतनां प्राप्य, लङ्कापुरं गतवान्। तस्मिन् काले अहं जीवितः, किन्तु तव सुहृदः रामेण हताः, स बालः अपि अश्रान्तकर्मा, अशस्त्रविद्यः च। तस्मात् यदि त्वं मम वचः अवज्ञाय रामेण सह संग्रामे प्रवर्तसे, शीघ्रं भयानकं विनाशं प्राप्स्यसि, न च जीविष्यसि। त्वया राक्षसानां, ये क्रीडायाम्, सुखे, उत्सवे च कुशलाः, ये च सभासु उपविसन्ति, दुःखं च नाशं च करिष्यसि। एवं वाल्मीकि रामायणे पुण्ये अरण्यकाण्डे अष्टात्रिंशः सर्गः श्रोतव्यः।