सत्यप्रियं पितरं कैकेय्या द्वारा मोहितं दृष्ट्वा, धर्मात्मा रामः तस्य इच्छां समनुज्ञाय, वनवासं प्रति गतवान्। कैकेय्याः कामस्य तथा दशरथस्य हेतोः, रामः राज्यं सुखानि च त्यक्त्वा दण्डकवनं प्रविष्टः। स धर्मात्मा न तु कठोरः, न मूढः, न च असंयतः; अतः तस्य विषये अनृतं न श्रुतं वा वक्तव्यम्। रामः धर्मस्वरूपः, महात्मा, सत्यपराक्रमनिष्ठः; स सर्वलोकस्य राजा, देवानाम् इन्द्रवत्। वैदेही स्वतेजसा रक्षितायाः तेजो रवेरिव हर्तुम् इच्छसि कथम्? युद्धे दीप्तं रामाग्निं, यस्य बाणाः शिखावद्, अनच्छिन्नद्रव्यः, अनासाद्यः, प्रविष्टुं न युक्तम्। स विस्तीर्णधन्वा, दीप्तमुखः, शिखावद् बाणधारी, दुर्जयः, धनुष्मान्, तीक्ष्णः, शत्रुसैन्यविनाशकः। रामस्य कृते, राज्यं सुखानि आत्मजीवनं च त्यक्त्वा, आत्मनः विनाशं अत्र मा कुर्याः। जनकनन्दिनीपतिः यस्य तेजः अनन्तं, स रामधनुषा रक्षितां सीतां वनमध्ये हर्तुं त्वया न शक्यम्। पुरुषसिंहाय रामाय, विशालवक्षसः, दीप्ताय, तस्य पत्नी—नित्यनिष्ठा—आत्मनः जीवात् अधिका। मिथिलासुतप्रियायाः सीतायाः, तन्व्या, स्पर्शः न शक्यः; यथा यज्ञाग्नेः दीप्तिः। राक्षसाधिप, व्यर्थं प्रयत्नं किम्? युद्धे यदि तेन दृष्टः, तव निश्चितं नाशः। दीर्घकालं जीवितं सुखं दुर्लभं राज्यं च इच्छसि चेत्, रामस्य अप्रियं न कुर्याः। विभीषणप्रमुखैः मन्त्रिभिः सह, धर्मज्ञैः सह मन्त्रयित्वा, दोषगुणबलाबलानि विचिन्त्य, यथार्थं निश्चित्य कार्यं कुर्याः। आत्मबलं रामस्य च बलं ज्ञात्वा, यथार्थं हितं युक्तं च कार्यं निश्चितुम् अर्हसि। तु कोसलराजपुत्रेण युद्धे मिलनं तव न उचितम् इति मम मतिः; राक्षसाधिप, पुनः उत्तमं युक्तं हितं च उपदेशं शृणु। इदानीं वाल्मीकिरामायणे, अरण्यकाण्डे, अष्टत्रिंशः सर्गः श्रवणीयः। पुरा, स्वबलप्रभावेन भूमिम् विचरन्, सहस्रगजबलसम्पन्नः, पर्वतसदृशः अहम्। मेघवर्णः, दीप्तसुवर्णकुण्डलयुक्तः, लोकभीषणः, किरीटी, गदायुधधारी च। दण्डकवनं विचरन्, ऋषिपिशितं भक्षयन्, विश्वामित्रः धर्मज्ञः महर्षिः, मम भीतिः प्राप्नोत्। स दशरथराजं स्वयम् उपगम्य, 'यज्ञकाले रामः माम् रक्षतु,' इति उक्तवान्। 'राजन्, मारीचात् भीषणं भयम् उत्पन्नम्,' इति उक्ते, धर्मात्मा दशरथः तदा। 'रामः द्वादशवर्षीयः, शस्त्राभ्यासरहितः,' इति विश्वामित्रं प्रत्युवाच। 'मम सेना सह मया गच्छेत्; चतुरङ्गबलसम्पन्नः अहम् स्वयं राक्षसं प्रति आगच्छामि।' 'सर्वशत्रुविनाशक, तव शत्रुं हन्तुम् इच्छामि,' इति उक्ते, मुनिः राजानम् इदं प्रोवाच। 'रामात् अन्यः बलं लोके नास्ति, राक्षसस्य प्रतिरोधाय; देवेषु अपि युद्धे त्वं रक्षकः।' 'राजन्, तव कृत्यं त्रैलोक्ये प्रसिद्धम्; महाबलसेना अस्ति, किन्तु सा अत्र स्थातुं अर्हति।' 'बालोऽपि रामः तेजस्वी, तं संयन्तुं समर्थः; अहम् रामं गृहीत्वा गच्छामि—शुभं भवतु, शत्रुसूदन।' इति उक्त्वा, मुनिः अतिप्रीतः, राजपुत्रं गृहीत्वा स्वाश्रमं प्रत्यगच्छत्। तत्र दण्डकवने, रामः यज्ञव्रतं कृत्वा, धनुः समारोप्य, यथायोग्यं स्थितः। दाढीहीनः, दीप्तः, श्यामः, शुभलोचनः, एकवस्त्रधारी, धनुष्मान्, सुवर्णमालया शिखाधारी च। स्वतेजसा दण्डकवनं दीप्त्वा, रामः तदा नवचन्द्रमिव प्रकाशमान्। तदा अहम्, मेघवर्णः, दीप्तसुवर्णकुण्डलयुक्तः, वरदानेन गर्वितः, आश्रमं प्रविष्टः। प्रवेशे, रामः मां सशस्त्रं दृष्ट्वा, शान्तः, धनुः सज्जीकृत्य, न विचलितः। मोहात्, 'बालः इति' तं अवज्ञाय, शीघ्रं विश्वामित्रयज्ञवेदिं प्रति धावितवान्। तदा, रामेण प्रक्षिप्तः तीक्ष्णः बाणः, शत्रुसूदनः, मां शतयोजनं समुद्रं प्रति प्रक्षिप्तवान्। तदा मां न हन्तुम् इच्छन्, रक्षायाम् स्थितः; रामबाणवेगेन विमूढः, चेतना हृतः। स समुद्रे क्षिप्तः, दीर्घकालेन चेतनां पुनः प्राप्त्वा, लङ्कानगरं गतवान्। तत्र अहम् जीवितः, किन्तु तव मित्राणि रामेण हतानि, बालः अपि, अयत्नः, अशस्त्राभ्यासः। अतः, मम उपदेशं उपेक्ष्य यदि रामेण युद्धं कुर्याः, शीघ्रं भयङ्करं विनाशं प्राप्स्यसि, जीवितं न लप्स्यसे।