राक्षसाधिपतेः वचनानि श्रुत्वा, मारिचः सुमुखः तेजस्वी च तस्य राक्षसाधिपतेः प्रत्युवाच। ‘‘राजन्, ये सदा प्रियं वदन्ति, तादृशाः नराः सर्वत्र सुलभाः; परन्तु यः अप्रियं हितं च वदति शृणोति च, स दुर्लभः। त्वं रामं न जानासि—स बलवीर्येण, धर्मेण चोत्तमः, दुर्विज्ञेयचेष्टितः, चञ्चलः, इन्द्रवरुणयोः तुल्यः। सर्वे राक्षसाः कुशलिनः स्युः, प्रिये, रामः क्रुद्धो न स्यात् येन लोकाः राक्षसाश्च नश्येयुः। जनकात्मजा तव विनाशाय न जाता स्यात्, सीतया न महद् आपद् आगच्छेत्। लङ्कापुरी सर्वैः राक्षसैः सह, स्वामिना त्वया चेष्टितकामेन, न विनश्येत्। यः राजा त्वद्वत् कामपरवशः, दुष्टमन्त्रिभिः सह, पापकर्मा, स आत्मानं स्वजनं राष्ट्रं च कुप्रज्ञया नाशयति। न तं पितरं परित्यक्तवान्, न च सः कदापि सीमां लङ्घितवान्; न लोभः, न पापकर्मा, न च क्षत्रियकुलस्य कलङ्कः। कौसल्याया नन्दनः धर्मगुणैः न हीनः; न च प्राणिषु कठोरः, सर्वभूतहिते रतः। सत्यप्रियं पितरं कैकेय्या मोहितं दृष्ट्वा, स धर्मात्मा ‘करिष्यामि’ इति उक्त्वा, वनं प्रविष्टः। कैकेय्याः कामस्य, पितुः दशरथस्य च कृते, राज्यं सुखानि च परित्यज्य, दण्डकारण्यम् प्रविष्टः। रामः न कठोरः, न मूढः, न च अयुक्तात्मा, प्रिये; तस्मात् तस्मिन्नेव अनृतं अप्रसिद्धं च न वदेत्। रामः धर्मः साक्षात्, महात्मा, सत्यवीर्ये स्थिरः; स लोकेश्वरः, देवानामिव इन्द्रः। त्वं वैदेहीं स्वतेजसा संरक्ष्यमाणां कथं हर्तुं इच्छसि, यथा सूर्यतेजः अपहर्तुम् इच्छेत्? न त्वं ज्वलनरामाग्नौ प्रवेष्टुम् अर्हसि, यस्य बाणाः शिखासमानाः, अक्षय इन्धनः, अनासाद्यः च। स विस्तीर्णधन्वा, दीप्तमुखः, शरशिखासमः, दृढः, धनुष्मान्, उग्रः, रिपुसैन्यविनाशकः। राज्यं सुखं प्रियतमं आत्मजीवनं च परित्यज्य, त्वं रामस्य कृते स्ववधं न कुर्याः, प्रिये। यस्य भार्या जनकात्मजा तस्य तेजः अपरिमेयम्; स रामधनुषा रक्षितां तां त्वं वनं न हर्तुं शक्नोषि। सः पुरुषसिंहः, विशालवक्षाः, दीप्तिमान्, यस्य भार्या प्राणादपि प्रिया, तस्य। मिथिलात्मजस्य प्रियाया सीताया, तन्वीया, न स्पृष्टुं शक्या—सैव हव्यवाहनशिखेव। किमर्थं, राक्षसाधिप, व्यर्थं प्रयासं करोषि? यदि त्वं तेन युद्धे दृष्टः स्याः, स एव तव विनाशः स्यात्। यदि त्वं दीर्घकालं जीवितं, सुखं, दुर्लभं राज्यं च इच्छसि, न रामस्य अप्रियमाचरेः। मन्त्रिभिः, विभीषणमुख्यैः सह, धर्मज्ञैः च समालोच्य, गुणदोषबलाबलानि विचिन्त्य, निश्चित्य—। आत्मबलं रामस्य च बलं यथार्थं ज्ञात्वा, यत् हितं यत् युक्तं तद् एव कर्तव्यं त्वया। किं तु, कोसलराजपुत्रेण युद्धं कर्तुं न उचितं इति मे मतिः। पुनः शृणु, रजनीचराधिप, इदं उत्तमं युक्तं हितं च मन्त्रं। इदानीं वाल्मीकिना विरचिते पुण्ये रामायणे अरण्यकाण्डे अष्टत्रिंशः सर्गः श्रोतव्यः। कदाचित् अहं स्वबलवीर्येण भूमिम् विचरामि स्म, सहस्रगजबलसम्पन्नः, पर्वतसदृशः। मेघश्यामः, तप्तकुण्डलधारी, लोकभीषणः, मुकुटी, गदायुधः च। दण्डकारण्यम् विचरन्, मुनिमांसभक्षी, अहम्, तदा धर्मात्मा महर्षिः विश्वामित्रः मया भयभीतः। सः स्वयम् राजा दशरथं गत्वा एवं उवाच—‘‘रामः मां यज्ञे रक्षितुं संनद्धः स्यात्।’’ ‘‘राजन्, मारिचात् महद्भयं मम उत्पन्नम्।’’ इति उक्तः धर्मात्मा दशरथः तदा—। सः महर्षये दिव्याय विश्वामित्राय प्रत्युवाच—‘‘एषः राघवः द्वादशवर्षो न, अयुक्तास्त्रः च।’’ ‘‘मम सेना मया सह गच्छेत्; चतुरङ्गबलसमेतः अहम् एव रजनीचरम् प्रतियास्यामि।’’ ‘‘ते शत्रुं हन्तास्मि, मुनिश्रेष्ठ, यथा इच्छसि।’’ इति उक्तः, मुनिः राजानम् इदं वाक्यम् उवाच—। ‘‘रामं विना अन्यत् बलं लोके नास्ति येन स राक्षसः निगृह्येत; त्वं देवेषु अपि युद्धेषु रक्षिता।’’ ‘‘राजन्, यत् त्वया कृतं कर्म, तत् त्रिषु लोकेषु प्रसिद्धम्; तव महाबलम् अस्ति, किन्तु, तद् अत्रैव स्थातव्यम्।’’ ‘‘अयं बालः अपि महातेजाः तं निग्रहीतुं समर्थः; अहम् रामं गृहीत्वा गमिष्यामि—शिवं ते अस्तु, रिपुं जय।’’ एवं उक्त्वा, सः मुनिः परमप्रीतः, राजपुत्रं गृहीत्वा स्वाश्रमं जगाम। तत्र दण्डकारण्ये रामः यज्ञव्रतं कृत्वा धनुः समारोप्य स्थितः। अदर्शदाढिमुखः, प्रभायुक्तः, श्यामवर्णः, शुभलोचनः, एकवासाः, धनुर्धारी, केशान्ते सुवर्णमालाविभूषितः।