श्रीवाल्मीकि-रामायणेऽरण्यकाण्डे सप्तत्रिंशतितमः सर्गः आरभ्यते। राक्षसाधिपतेः वचनानि श्रुत्वा, मारिचः सुमधुरभाषी तेजस्वी च, राक्षसाधिपतिं प्रत्युवाच। “राजन्, ये मनुष्या: सदा मधुरं वदन्ति, ते सुलभाः; किन्तु यः अप्रियं हितं च वदति शृणोति च, स दुर्लभः। त्वं रामं न जानासि, बलधर्मसम्पन्नं, चेष्टायाम् अप्रतिप्रस्थं, चञ्चलमनः, इन्द्रवरुणयोः तुल्यं च। सर्वे राक्षसाः सुरक्षिताः स्युः; यदि रामः कोपितः भवेत्, स लोकान् राक्षसांश्च नाशयेत्। जनकनन्दिनी तव विनाशाय नोत्पन्ना भवेत्; सीतायाः कारणेन महद्विपत्तिः न स्यात्। लङ्का नगरी राक्षसैः सह तव वशे कामानुगता न विनश्येत्। यः राजा कामवशः, दुष्टमन्त्रिणा उपदिष्टः, दुर्गुणयुक्तः, स आत्मानं स्वजनं राज्यं च दुर्विवेकात् विनाशयति। रामः न पित्रा त्यक्तः, न च कदापि सीमां लङ्घितवान्; स न लोभः, न दुष्टः, न क्षत्रियवंशस्य कलङ्कः। कौसल्यायाः नन्दनः धर्मगुणैः सम्पन्नः, सर्वभूतहिते रतः, न च कदाचित् क्रूरः। सत्यवादी पितरं कैकेय्या मोहितं दृष्ट्वा, स धर्मात्मा ‘करिष्यामि’ इति उक्त्वा वनवासं गतः। कैकेय्याः कामाय च, पितरं दशरथं च, स राज्यं सुखानि च त्यक्त्वा दण्डकारण्यं प्रविष्टः। रामः न क्रूरः, न मूढः, न असंयतः; तस्मात् तं विषये अनृतं न वदेत्। रामः धर्मरूपी, महात्मा, सत्यपराक्रमनिष्ठः, सर्वलोकस्य राजा, इन्द्रवत्। वैदेही स्वतेजसा संरक्षिता, सूर्यतेजः अपहरितुम् इच्छन् यथा, ताम् हर्तुम् इच्छसि कथम्? युद्धे रामाग्निं प्रविष्टुम् न अर्हसि, यस्य बाणाः ज्वलन्ति, अनच्छिन्नम् इन्धनम्, अप्राप्यः च। स विस्तृतधन्वा, दीप्तमुखः, ज्वलद्बाणः, दृढः, धनुष्मान्, विक्रान्तः, शत्रुसैन्यविनाशकः। राज्यं सुखं आत्मप्रियं च त्यक्त्वा, रामस्यार्थे तव विनाशं न कुर्यात्। जनकनन्दिनीपतेः तेजः अपरिमितम्; राघवधनुषा रक्षितां सीतां वनान्तरे हर्तुं न शक्यसे। पुरुषसिंहस्य विशालवक्षसः रामस्य पत्नी, सर्वदा प्रिया, जीवात् अधिका। मिथिलापतेः प्रियतमः, सीता, तन्वी, अग्निशिखेव, लङ्घयितुं न शक्या। राक्षसाधिपते, व्यर्थं कर्म किम् आरभसे? यदि युद्धे तेन दृष्टः स्याः, तव नाशः निश्चितः। दीर्घकालं जीवितुं, सुखं राज्यं च इच्छसि चेत्, रामस्य अप्रियं न कुर्याः। मन्त्रिणः विभीषणप्रमुखाः समेत्य, धर्मज्ञैः सह विचिन्त्य, दोषगुणबलाबलानि विचार्य, कार्यं निश्चितुम् अर्हसि। स्वबलं राघवस्य च बलं ज्ञात्वा, यत् हितं यत् साधु यत् योग्यं, तत् कर्तव्यम्। किन्तु मम मतं, कोसलराजपुत्रेण युद्धे मिलितुम् न उचितम्। पुनः शृणु, रात्रिचराधिपते, उत्तमं साधु युक्तं च उपदेशम्। श्रीवाल्मीकि-रामायणेऽरण्यकाण्डे अष्टात्रिंशः सर्गः आरभ्यते। एकदा अहं स्वबलात् भूमौ विचरन्, सहस्रगजबलसम्पन्नः, पर्वतसदृशः अभवम्। मेघश्यामः, दीप्तसुवर्णकुण्डलधारी, भीषयन् लोकान्, मुकुटी, गदायुधः च। दण्डकारण्ये विचरन्, ऋषिमांसं खादन्, विश्वामित्रः धर्मज्ञः महर्षिः मम भीतिः अभवत्। स स्वयम् दशरथं राजा गत्वा उवाच—‘यज्ञकाले रामः माम् रक्षतु।’ ‘राजन्, मारिचस्य भीषणं भयम् मम उत्पन्नम्।’ इत्युक्तः, धर्मात्मा दशरथः तदा प्रत्युवाच— ‘राघवः द्वादशवर्षः न, अस्त्रविद्यायां अपरिपक्वः च।’ ‘मम सेना मया सह गच्छेत्; चतुरङ्गबलसमेतः अहं स्वयम् रात्रिचरं प्रति यास्यामि।’ ‘मुने, तव शत्रुं यथा इच्छसि, हनिष्यामि।’ इत्युक्तः, मुनिः राजानं प्रत्युवाच—‘रामं विना अन्यः बलं लोके नास्ति, यस्य राक्षसस्य प्रतिकारं शक्यते; सुरेषु अपि युद्धे त्वमेव रक्षकः।’ ‘यत् त्वया कृतं कर्म, राजन्, त्रिषु लोकेषु प्रसिद्धम्; तव महाबलसेना अत्र स्थातुं अर्हति, शत्रुनिषूदन।’ ‘यद्यपि बालः, अयं महातेजाः तं निग्रहे समर्थः; अहं रामं गृहीत्वा गच्छामि—सर्वं शुभं ते अस्तु।’ एवं उक्त्वा, स महर्षिः, अतिप्रीतः, राजपुत्रं गृहीत्वा स्वाश्रमं जगाम। तत्र दण्डकारण्ये, रामः यज्ञव्रतं कृत्वा, धनुषं आश्चर्येण सन्नद्धः स्थितः।